Albistea entzun

Literatura. 'Distira eta alderantzia'

Historia nagusia eta istorio txikiak

Idazlea: Joxean Agirre. Argitaletxea: Elkar.

Aiora Sampedro -

2021eko apirilak 11

Gustatzen zaizkit istorio xumeak kontatzen dituzten liburuak, normalean, Joxean Agirreren kontakizun honetan bezala, istorio txiki batekin askotan gizakiaren eboluzioa sakontasunean esploratzera iristen direlako idazleak.

Emakume euskaldun gazte bat Parisa lan bila joan, eta bertan bizitako gorabeherak kontatzen dira. Agirrerena eleberri laburra edo ipuin luzea den ziur esaterik ez badago ere, aurreko paragrafoan aipatu dudan gisan, kontakizun nagusiko ertzetan hainbat istorio txikiri lekua egiten dion liburua da hau. Izan ere, Distira eta alderantzia (Elkar) honetan gertakari misteriotsu batekin hasten den istorio labur bat kontatzen da; hala ere, honakoa emigrazioaren inguruko kontakizun bat da. Bilbea narratzaile protagonistak kalean galdutako haur euskaldun bat bilatzen duenean hasten da. Biak euskaldunak direla antzematean, narratzaileak umeari haren amaren bila lagunduko dio, eta, horrekin batera, hainbat emakumeren bizitza ezagutuko du irakurleak.

Narrazioaren indarra kontraposizioetan aurkitu dut nik. Agirrek ere bai, hortik omen, narratzailearen hitzetan liburuaren izenbururako erabilitako Distira eta alderantzia; «distira handiko industria baten alde iluna» (54. orr.) kontatzen delako bertan...

Elkarreko Ateko Bandan krimen-eleberriaren sailean argitaratu dute, eleberri beltzaren ukituak dituelako; giro dekadentean garatzen diren pertsonaiak baitira kontakizunaren protagonistak. Duten bizimoduak haiei eragiten dien lazeria kontatzen da, eta hor ondo funtzionatzen du kontraposizioaren estrategiak. Txirotasunean bizi direnen kontakizuna belle époque-ko errelatoarekin alderatzen da. Bi planotan egiten da kontakizuna, gainera, eta teknika zinematografikoa gogorarazten du honek; etengabe bi errealitate txandakatzen joango balira bezala, irakurlearen begiradaren aurrean. Izan ere, belle époque-ko pasareletan desfilean aritzen diren modeloak aipatzen dira, baina nobelako protagonistak, berez, haientzat jostun-lanak egiten dituzten emakumeak dira. Agirreren kontakizunean, idazleak emakume langileen dramak aztertzen ditu: zentzu horretan uler daitezke zenbait emakume historikoren kontakizunak narratzaileak nobelara ekartzen dituenean, emakume erresilienteen istorioak aipatzen baitira.

Aurrekoarekin batera, Agirreren artefaktuetan ohikoa den testuartekotasuna baliatzen da lehen orrialdetik bertatik. Literaturari dion maitasuna eta irakurleari egiten dion jolaserako gonbita gauzatzen dira hartara. Irakurleari kontakizuna aurrean jartzen dio, eta irakurleak berak bere narrazioaren norabidea aukeratu behar duen eleberri horietan bezala, azpeitiarrak hainbat bide eskaintzen dizkio hemen irakurleari nobela hau osatzeko, gehien nahi duena hauta dezan.

Benetan irakurtzen gozatzeko testua da hau. Eserialdi bakarrean irakurtzekoa den horietakoa.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Mendiluze eta Arzallus, kantuan, gaur, Bilboko Bizkaia pilotalekuan. ©Marisol Ramirez / Foku

Amets Arzallusek irabazi du azken finalaurrekoa

Olatz Enzunza Mallona

Zortzi bertsolari hauek kantatuko dute finalean: Aitor Mendiluze, Alaia Martin, Amets Arzallus, Beñat Gaztelumendi, Joanes Illarregi, Maialen Lujanbio, Nerea Ibarzabal eta Sustrai Colina.

<b>Finala.</b> 2017ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko finala, BECen. ©A. LOIOLA / FOKU

Txapelketa: zauri edo ukendu

Miren Mujika Telleria

Bilboko Bizkaia pilotalekua izango du azken geltoki Txapelketa Nagusiaren trenak. Ibilbide gorabeheratsua eginda, gaur helduko da hara. Kolpea edo poza izango da gaurko saioa bertsolarientzat, gaur erabakiko baita zein zortzi bertsolari arituko diren Nafarroa Arenako oholtzan.
Jon Sarasua idazlea, atzo, Donostian, <em>Harizko zubiak</em> liburuaren aurkezpenean. ©GORKA RUBIO / FOKU

Hizkuntza lankidetzaren kontrabandoa

Jone Bastida Alzuru

Jon Sarasuak Haitira, Pernambucora, Mexikora eta Tangerrera egindako bidaietako esperientziak eta gogoetak jaso ditu liburu batean: 'Harizko zubiak'. Pamielak atera du

Iñigo Etxezarreta abeslaria <em>Guretzat</em> diskoaren aurkezpenean, atzo, Bilboko Kafe Antzokian. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Rockero izandakoen runbak

Olatz Silva Rodrigo

ETS taldeak 'Guretzat' diskoa kaleratu du. Ska eta rock doinuak alde batera utzi, eta beste hainbat musika estilo uztartu dituzte

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.