Noiz sortua: 2020-06-28 00:30:00

Literatura. 'Hotz industriala'

Zeharka-zeharka

Egilea: Julen Belamuno. Argitaletxea: Susa.

Joannes Jauregi -

2020ko ekainak 28

Julen Belamunoren azken lanak bost ipuin ditu, eta beste horrenbeste protagonista: bere egunerokoan harrapatutako hozkailu-konpontzailea, zeina emakume gazteago batekin baitabil; duela 30 urte Euskal Herritik ihes egindako gizona, bat-batean bere iraganarekin topo egina; artista eldarniatua, bikote-harreman baten hondamena gogoratzen; administrazioko langilea, zeinari matrimonioaren higadurak azaleratuko baitizkio senarrarekin batera Errioxan erositako etxeak; eta arte-kudeatzailea, euskal pintore ilun bati buruzko ikerketan murgilduko dena.

Protagonista guztiak horrela aletuta, aise hartzen zaie tankera ipuinei: bizimodu hits baten asperrak bizi dituen 50 urte inguruko pertsonaiak dira protagonista guztiak, zeintzuei, era batera edo bestera, hautsi egingo baitzaie monotonia hori, gehienbat beste gizon-emakumeren batekiko harreman egiazkoa zein balizkoa dela eta. Teknika aldetik ere molde bertsutik taxutuak dira ia denak: zeharkako estilo batean oroitzen edo nolabait ekartzen diren flashback gisako oroitzapenekin tartekatzen da protagonistaren eguneroko kolorgea, eta badira paralelismoak eta joko poetikoak ere bi eremu horien artean. Teknika hori egoki doitua du Belamunok, eta, gehiago oinarritu arren zeharka kontatzean ezen ez zuzenean erakustean, ondo orekatzen du azalpen-estilo horrek sarritan dakarren kutsu naifa, zeinak erraz zamatu baitezake oroitzapenen planoa, protagonistaren beraren orainaren kaltetan. Pena dut, baina, ez ote den maiztu samarrik geratzen bost ipuinetan berdin errepikatzearen poderioz.

Izan ere, bada elementu garrantzitsu bat pertsonaiak eta zeharkako kontaera hori lotzen dituena, are garrantzitsuagoa, hemen bezala, narrazio guztiak protagonistaren ikuspegian iltzatuta daudenean: narratzailearen ahotsa. Iruditzen zait ahots berberak taxutzen dituela kontakizun guztiak, eta ikuspuntu beretik, nahiz eta ipuin bat lehen pertsonan kontatua egon, eta gainerakoak hirugarrenean. Ahots narratiboak gertutasun berarekin enfokatzen ditu denak, eta nago horrela ia erabat berdinduta geratzen direla pertsonaia guztiak. Horri gehituz gero ipuin guztiek dutela aipatutako kontaera zeharkako hori, nolabaiteko monotonia batek hartzen du liburua osoa; ipuin guztiak arras desberdinak dira, bai, baina nota berean kantatuak dirudite. Zalantzarik gabe, sentipen horrek bat egiten du protagonisten bizi-asperrarekin, eta baliteke efektu hori propio lortua izatea. Halarik ere, iruditzen zait ez duela bete-betean funtzionatzen, eta hirugarren ipuina da horren lekuko. Bertan, errealitatea nahasten duen artista bat da protagonista, baina, nahiz eta protagonistaren ikuspegian ainguratutako zehar-estilo libre batean kontatua egon, errealitatearen nahaste hori kontaera garbi eta koherente batean ematen zaigu, protagonistaren pertzepzioa batere hautsi edo eraldatu gabe. Nago horrek sinesgarritasuna kentzen diola; ez dago zertan Faulknerren Benji pertsonaia birsortu nahi izan, noski, baina uste dut adibide horretan arroztuegi geratzen direla kontatzeko era eta kontatzen dena bera.

Besterik da, ordea, kontu horiek noraino oztopatuko dioten irakurleari liburua irakurri eta gozatzeko esperientzia. Esan bezala, Hotz industriala honek badu hutsik, nik uste, baina baita gaitasun literario handiko teknika landu bat eta idazketa txukun bat ere, eta horiek, beren hartan, badira zoriontzeko lain.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Covid-19 daukaten gaixoak zaintzen duten bi erizain besarkatzen 55 egun gaixo zeraman gizon bat sendatzean. ©Andoni Lubaki / Foku

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Euskal Herrian 31.166 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.150 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Lehen arretako profesionalen protesta bat, iaz, Gasteizen. ©ENDIKA PORTILLO / FOKU

Murgak egoera hauskorraz ohartarazi du, 15 kutsatu gehiagoren berri emanda

Ane Eslava

Egoera «kontrolpean» dagoen arren, «zuhurtzia» eskatu du. Nafarroan ez da kasu berririk egon. Lehen arretako langileek protesta egin dute

Larrialdi zerbitzuek behin-behineko ospitale bat jarri dute Lleidan. ©Ramon Gabriel / Efe

Kataluniako Gobernuak konfinamendua ezarri die 200.000 herritarri

Berria

Lleidako eskualde batean koronabirusaren zortzi agerraldi detektatu dituzte. Eguerdian jarri dute indarrean.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna