Albistea entzun

Koronabirusa. OSASUNA PENTSALDIAN

Osasun publikoaz

Felix Zubia - Donostia Ospitaleko ZIUko medikua

2020ko urriak 11

Gaixotasun infekziosoen eta pertsonen arteko harremana gizateria bezain zaharra da. Izurrite asko ezagutzen dira historian zehar, haietako asko eragin ikaragarriarekin: izurri beltza, baztanga, poliomielitisa,tuberkulosia, tifusa… Duela ehun urte, batez besteko bizi-itxaropena 40 urte ingurukoa zen, eta heriotza arrazoi nagusia gaixotasun infekziosoek osatzen zuten. Hala esan zidan behin aitona batek, txertoei buruz ari ginela: «Motel, nola izango dituk ba naturalak txertoak? Naturala etxe bakoitzean bi edo hiru ume infekzioek jota hiltzea huen. Hura ezagutu zuenak ez dik dudarik txertoen eraginaz». 1918ko gripeak, ez hain urruti, munduko biztanleen %3 eta %6 artean hil zituen.

Infekzioei aurre egiteko garatu ziren osasun publikoko neurriak, haietako asko eta asko sendagileak ez ziren pertsonen eskutik. Horrela sortu ziren isolamenduak, berrogeialdiak, estolderiak, edo hilerriak elizetatik ateratzeko erabakiak esaterako. Medikuen artean, ezinbestekoa zen osasun publikoaz jakitea, eta haien ikasketen zati handi bat osatzen zuten. XX. mendearen hasieran hiri eta probintzia askotan sortu ziren osasun publikorako erakundeak, orokorrak batzuk, gaixotasun baten aurkakoak besteak, tuberkulosiaren aurkakoak bereziki.

Zientziaren aurrerapenek, antibiotiko eta txertoen garapenak, bestelako garbitasun neurriekin batera, infekzio askoren kontrola ekarri zuen XX. mendearen erdialdetik hasita. Honek bizi-itxaropena luzatzea ekarri zuen, eta bestelako gaixotasun batzuetan arreta jartzea, gaixotasun kardiobaskularretan eta minbizian batez ere. Eta horrekin batera, ikasketetan osasun publikoak indarra galdu zuen, bestelako ikasgaien mesedetan. Eta antzerakoa gertatu zen Osasun Publikoko egiturekin, langile eta garrantzi gutxiko erakundeak bihurtzeraino.

XXI. mendeak gaixotasun infekziosoen alarma piztu zuen: koronabirusaren senide den SARS epidemia, A gripea, ebola… Mendebaldean ez genien kasurik egin baina, urrutiko gaitzak edo herrialde behartsuen kontuak zirela usteta, eta gure osasun sistemen indarrean sinetsita, osasun publikoko ikasketak eta egiturak indartu beharrean. Oso jokabide ezberdina izan zuten, adibidez, Asiako hainbat herrialdek, Hego Koreak edo Taiwanek esaterako, baliabide teknologiko berriak osasun publikoaren eremura ekarriz. Koronabirusaren otsoa iritsi zenean, beranduegi zen. Gure egiturak eskasegiak ziren, ez zuten giza baliabiderik, eta materialak Asian erosi beharra zegoen. Denok dakigu non bukatu dugun, eta uste dut osasun publiko ahul batek izan duela eragina. Ea irakasgaia jasotzeko gai garen.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Hainbat aplikazio eta streaming plataforma erakusten dituzten pantailak. ©Berria

Gaztelaniazko ikus-entzunezkoak dira nagusi Uemako herrietako ikasleen artean

Julen Aperribai

Uemako herrietako ikasleen %73k gaztelaniaz ikusi dute, azkenekoz, telesail bat. Netflix 'streaming' plataformaren kontsumoa gehien ikusten den hurrengo plataformarena halako bi da. Lehen Hezkuntzako ikasleen artean, marrazki bizidunen Clan katearen audientzia ETB3rena halako bi da.

Iraitz Lazkano UEMAko lehendakaria, eta Garikoitz Goikoetxea teknikaria Eusko Legebiltzarrean ©UEMA

Uemak adierazi du «sendotasun handiagoz» heldu behar zaiola ikus-entzunezkoen gaiari

Isabel Jaurena

Iraitz Lazkano Uemako lehendakariaren erranetan, EITBk eta RTVEk «ardura handia» dute. Online plataformen eta sare sozialen eginkizuna ere azpimarratu du.

Ikasgela bat Gasteizko Angel Ganivet eskolan, artxiboko irudian ©juanan Ruiz / foku

Irakasleek berriz ere aukera edukiko dute eszedentziak noiz amaitu aukeratzeko

Irati Urdalleta Lete

Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak duela urtebete arautu zituen jardunaldi murrizketak, eszedentziak eta aldi baterako eteteak, eta erabaki zuten baimenak horiek emateko arrazoia amaitzen zenean edo urtarrilaren 31n edo abuztuaren 31n soilik bukatu ahal izango zituztela. Arartekoak eskatu zuen agindu hori bertan behera lagatzea, eta hala egin du Hezkuntza Sailak.

Tokiko erakundeetako ordezkariak, gaur, bilerara sartzean. ©Berria

Espainiako Gobernuak Araban duen ordezkaritzara eraman dute aldiriko tren zerbitzuaren eskaera

Berria

Arabako eta Nafarroako 50 toki erakundek udaberrian abiatutako prozesuari jarraikiz bildu dira Arabako ordezkariarekin, AHTaren aurkako alternatibaren berri emateko.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...