Albistea entzun

'Azken etxea'

Lehen etxea

Idazlea: Arantxa Urretabizkaia. Argitaletxea: Pamiela.

Nagore Fernandez -

2022ko maiatzak 15

Bost urte argitaratu gabe egon ondoren Azken etxea eleberriarekin plazaratu zaigu aurten Arantxa Urretabizkaia. Pertsonaia nagusi baten inguruan harilkatzen da obra; nagusia bi zentzutan, gainera: fokalizatu nagusia baita, eta, aldi berean, adinean aurrera egindako emakumea, zaharra. Bizitzako azken urteak lasaitasunean pasatzeko gotorleku bila arituko da protagonista, betirako izango den azken etxea non aurkituko; baina, azken geltoki horren peskizan, bere iraganarekin egingo du topo ezinbestean. Bilaketa, hortaz, bikoitza izango da beretzat; batetik, teilatua eta aterpea aurkitiko baititu, bestetik, bere izaera eta bizitzen jarraitzeko sosegua. Bi bideok paraleloki marrazten eta eraikitzen zaizkigu istorioan; etxearen zaharberritze lanen bilakaerak bat egin du sarri protagonistaren beraren berreraikuntzarekin, eta ñabarduraz eta sinboloz josten pertsonaiaren karakterizazioa. Izan ere, pertsonaia konplexua eraiki du Urretabizkaiak, geruza asko dituena, aurpegi anitz, eta ezaugarri horiek guztiek konbentzionalismoarekin hausten dute. Nabaria da idazleak mimo handiz eraiki duela protagonista eta asko estimatu dudan alderdia izan da hau.

Narratologikoki ere badu zer aipatua eleberriak, batez ere narratzaileari eta fokalizazio moduari dagokionez. Diskurtso pertsonalagora ohituta gaituen idazleak hirugarren pertsonako kontalariaren alde egin du oraingoan; narratzaile orojakilea eta nahiko monologikoa darabil, pertsonaien baitan sartzeko gaitasuna izateaz gain, bere hitzen iragazkitik pasata baitakartza pertsonaia guztien sentimenduak, hitzak eta gogoak. Istorioa ere bere galbahetik pasata aurkezten eta kontatzen zaigunez, maiz, errealitatearen beraren benetakotasunarekin jolas egiteko aprobetxatzen du narratzaileak tartea. Ispilu deformatzailea. Hortxe ezkutatzen da idazleak egin duen lanketa narratologikoaren xarma handiena nire ustez: pertsonaia batetik besterako saltoak oharkabean eta abisurik barik emateak irakurketa kontziente eta aktiboagoa eskatzen badu, narratzaileak pertsonaia horietaz kontatzen duenaren eta benetan denaren arteko kinkak are gehiago zirikatzen du irakurlea. Puskaka erakusten zaigunaren anbibalentzia horrek, halaber, nobela ezaugarritzen duen tentsioan eragin duelakoan nago. Ez da misteriozko eleberri bat bere horretan; bai, ordea misteriotsua. Eta, parte batean, misterio hori narratzailearen diskurtsoan ezkutatzen den tentsioari zor zaio, ezkutatzeari, oro har; elipsiari, narratzailearen hitz neurtuei eta enkriptatuei.

Zahartzaroaz baino gehiago zahartuta eta iraganean iltzatuta dagoen aroaz eta bizipenez diharduen obra dakar oraingoan Urretabizkaiak. Oroitzapen eta gomuta ugari, pertsonaia nagusi andana, eta protagonista bakarra, bere iraganeko mamuekin norgehiagoka, azken etxearen bila dabilena. Azken etxea, bakean bizitzeko azken aukera. Benetako niarekin eta iraganean izandako emakumearekin bakeak egiteko kronotopoa, bizitzan benetakoa eta berea sentituko duen etxe bakarra. Neure buruari galdetzen diot ez ote den azken etxe hori protagonistaren (benetako) lehenengoa.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Dantzertiko arduradunak eta antzezlaneko aktore nahiz zuzendariak, herenegun, Getxon. ©GETXOKO UDALA

Euripides feminista bat

Iñigo Astiz

'Bakanteak' tragedia klasikoaren gaurkotze bat taularatuko dute Dantzertiko ikasleek, ostiralean, Getxon: 'Basatiak-Animales salvajes'

Mairu taldekoek giro tribala sortzen dute beren musikaren bitartez. ©MATHIEU PRAT

Mairuen doinuen baratzea

Ainize Madariaga

Mairuk lehen diskoa jalgi du, taldearen izen berekoa. Erroetara murgiltzeko musika organikoa sortzen du orkestra ttipiak. Musika elektronikoa nahasten du, eta trantze giroa sortu

Aristides Hernandez 'Ares' eta Joseba Sarrionandia, gaur, Donostian, 'Munduari bira eman zion ontzia' liburua eskuan dutela. ©Maialen Andres / Foku

Joseba Sarrionandiak 'Munduari bira eman zion ontzia' liburua kaleratu du

Andoni Imaz

Idazlearen nahia da gazteek Euskal Herriko historiari buruzko gogoetak irakurtzea, euskaraz, Elkanoren mundu bira abiapuntu hartuta. Ares marrazkilari kubatarrak sortu ditu liburuko irudiak, eta Pamielak atera du.

 ©MAIALEN ANDRES / FOKU

«Beldurrari beldurra dion gizarte batean bizi gara»

Andoni Imaz

Jatorrira itzultzea umetako hitzen magalean berriro jartzea da, baina baita leku hartan eta norbere baitan aldatu diren gauza guztiez jabetzea ere. «Aldaketek nostalgia aktibatzen dute». Adinak ekarritako kezkei buruzko poemak idatzi ditu Zabalak, hala nostalgiaz nola umorez, «aurrera egiteko adorea» biltzeko asmoz.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.