Euskaraldia. IRITZIA

Euskaraldia eta herri gogoa

GOTZON ARANBURU / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Lander Muñagorri Garmendia -

2020ko abenduak 5

Amaitu da II. Euskaraldia. Pandemiak baldintzatu du aurtengoa, eta hala ere «masiboa» izan da parte hartzea, antolatzaileen atzoko hitzen arabera. Ez da gutxiagorako, egungo egoeran ia 180.000 pertsonaren atxikimendua lortzea ez baita lorpen makala. Areago, horietatik 50.000k baino gehiagok lehen aldiz hartu dute parte Euskaraldian. Zenbaki horiek erakusten dute herritarren artean badagoela nahi eta eskaera zabala hizkuntza ohiturak aldatzeko. Badagoela euskararen egoera hobetzeko «herri gogoa».

Pello Jauregi ikerlariak ezarri zituen Euskaraldia egin ahal izateko oinarri teorikoak, eta egindako lan horri aitortza egin dio aste honetan Gipuzkoako Foru Aldundiak, Abbadia saria emanez. Horren harira BERRIAri emandako elkarrizketan, argi azaldu zuen zer eragilek hartu behar duten parte euskararen biziberritzean: hizkuntza politikak, plangintzak, irakaskuntzak eta praktika sozialak. Zehaztu zuenez, laurak daude elkarren beharrean, eta aurrera egingo bada, alor bakoitzak gainerakoei eragin beharko die. Euskaraldia praktika sozialean kokatzen da, eta, ondorioz, haren eragina sumatu beharko litzateke gainerako arloetan. Herritarren partetik agerian geratu da euskara sustatzen jarraitzeko nahia egon badagoela. Horri lotuta etorri beharko dute, beraz, hizkuntzaren egoera normalizatzeko ezarri beharreko politikek, Jauregiren arabera.

Politika horiek, ordea, batzuetan ez dira gai herri gogo horri erantzuteko, eta muga ere izan daitezke zenbaitetan. Horren erakusle izan da pandemia. Itxialdi betean hizkuntza eskubideak urratzeagatik kritika ugari jaso zituzten arduradun politikoek, esaterako, koronabirusari aurre egiteko neurrien berri ematerakoan gaztelania lehenesteagatik. Euskaraz lan egiten duten kazetariek gogor salatu zuten hori. Baita herritarrek ere. Hizkuntz Eskubideen Behatokiak bikoiztu egin zituen horri lotutako kexak.

Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak ere onartu du hala izan dela Euskararen Egunaren harira irakurritako adierazpen instituzionalean: «Euskararen hiztun elkarteak ere sufritu du pandemiaren eragina, bereziki erabilera mailan. Zentzu horretan, erakunde publikoen konpromisoa sendoa eta egindako lana handia izanagatik ere, ezin izan diogu nahi bezala erantzun». Hau da, begi bistan geratu da euskal hiztun komunitateari ez zaiola halako egoeretarako behar adinako babesa eskaini, eta, beraz, hizkuntza politikek herren egin dutela pandemia garaian. Beste behin, euskal komunitateak azaleratu du errealitate hori.

Egoera ez da erabat berria, dena den. Izan ere, beste askotan, hizkuntza politikaren hutsuneak herri ekinaldiak betetzen ditu. Ingurune digitala da horren adibideetako bat. Herritar talde baten ahaleginagatik eman dira aurrerapausoak eremu horretan: Wikipedian euskara 32. postuan dago Euskal Wikilarien Elkartea dagoelako, eta urtero bi bideo joko euskaratzen dira Game Erauntsia dagoelako. Bi adibide besterik ez dira, baina erakusten dute nola eraman den euskara hutsunea zegoen lekura. Euskaraldi asko baitaude Euskaralditik aparte.

Argi geratu da herri gogoa badagoela, eta aurrerantzean ere hala izango dela. Bai baitago. Beraz, Jauregiren ideia aplikatuz gero, herritarren erakustaldiaren ondoren aldaketak etorri beharko lukete hizkuntza politiketara.

Baina, era berean, jakin badakigu eragin hori ez dela nahikoaaldaketa horiek sustatzeko. Izan ere, nahia eta ekina egon denean ere, askotan ez dira neurri eta politika eraginkorrak ezarri, eta huts egin da; pandemian nola. Beraz, oreka dantza horretan, erakunde publikoek ezin dute etorkizuneko Euskaraldien esperoan egon neurri eraginkorrak hartzeko. Hizkuntza politikak ezin dira bideratu herri gogoaren erakustaldien arabera. Horregatik ere, herritarrak ezin dira aldaketa horien zain egon. Ekinaldi propioak ere beharrezkoak dira.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

 ©IñIGO URIZ / @FOKU

«Bidaltzen dizkiguten txertoen menpe gaude: hori da gure botila lepoa»

Ion Orzaiz

COVID-19aren izurriak «lezio ugari» irakatsi dizkiola dio Nafarroako Osasun Departamentuko buruak. Azken hilabeteetan hartutako neurriak «gogorrak eta inpopularrak» izan arren, gobernuaren bide orria «egokia» dela uste du.

Larrialdi zerbitzuak pertsona bat anbulantzian sartzen, Iruñean. ©Iñigo Uriz / FOKU

Birusak gutxienez 105 pertsona hil ditu azken astean Hego Euskal Herrian

Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria

19.351 PCR eta antigeno proba egin dituzte, eta 1.283 positibo atzeman. Eusko Jaurlaritzaren arabera, Araba eta Bizkaia eremu gorrian daude oraindik ere, eta Gipuzkoan 499 da intzidentzia tasa metatua.

Iruñeko haur eskoletan «euskara desagerrarazi eta ingelesa inposatu» nahi dutela esan dute

Iruñeko haur eskoletan «euskara desagerrarazi eta ingelesa inposatu» nahi dutela esan dute

Lander Muñagorri Garmendia

EH Bilduk atzo zabaldu zuen Iruñeko Udalak haur eskoletarako duen asmoa. Horren arabera, Printzearen Harresi haur eskolan euskarazko eskaintzan ingelesa txertatuko lukete, eta erabaki horrek euskararen presentzia are gehiago murriztuko duela salatu du Haur Eskolak Euskaraz plataformak.

COVID-19aren kontrako dosiak, txertaketa kanpainaren hasieran. ©Gorka Rubio, FOKU

Grupo Norte fundazioko arduradun batek txertoa hartu duela salatu du ESK sindikatuak

Uxue Rey Gorraiz

Desgaitasun bat duten pertsonak artatzeko zentro baten kudeatzaile da Grupo Norte, eta ESK sindikatuak adierazi du fundazioko giza baliabideen arloko arduradun batek COVID-19aren kontrako txertoa hartu duela, «txertaketa protokoloa bete gabe». Aldundiaren esku hartzea galdegin du sindikatuak.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna