Albistea entzun

Euskararen Herri Hizkeren Atlasaren proiektua amaitu du Euskaltzaindiak

Itsas arrantzari eta gizarte bizitzari lotutako gaia landu da 11. liburukian. 1984an abiatutako ikerketak 145 herritako aldaerak biltzen ditu
Adolfo Arejita, Andres Urrutia, eta Ibon Urgoiti, atzoko aurkezpenean.
Adolfo Arejita, Andres Urrutia, eta Ibon Urgoiti, atzoko aurkezpenean. BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Lander Muñagorri Garmendia -

2020ko abenduak 12

Ahozko euskararen aldaerak mapetan jasotzen ditu Euskararen Herri Hizkeren Atlasak, eta 1984an hasitako lana 36 urte geroago amaitu du Euskaltzaindiak. 2010ean argitaratu zuen lehen liburukia, eta ordutik 11 ataletan banatuta argitaratu du atlasa akademiak. Atzo egindako aurkezpenean, Adolfo Arejita egitasmoaren zuzendari akademiko eta euskaltzainak esan zuen iraganaren eta etorkizunaren arteko katebegia dela: «Atlas honek, euskararen lehenaren ezaguera sendo eta ziur batean oinarriturik, gaur egungo eta geroko euskarak bizirik irauteko eta modernizaziorako zimendu egonkorra eskaintzen digu».

Hitz bat hartu, eta euskalki ezberdinetan zein eratan esaten den erakusten du atlasak, eta azken hamarkadan urtez urte argitaratu dira hainbat esparrutako hitzak. Azken liburukiak 232 mapa ditu, eta honako gai hauek jorratu ditu: ofizioak eta tresnak; itsasontzia eta eskifaia; itsas arrantza eta beste lanbide batzuk; gizarte bizitza, pisuak, neurriak, dirua eta koloreak. Aurretik argitaratutako lanetan, alor ugaritako lexikoaren aldaerak aztertu ditu Euskaltzaindiak.

Joan Marti ohorezko euskaltzainak gisa honetako ikerlanaren garrantzia azpimarratu zuen: «Euskararen Herri Hizkeren Atlasa ontzea pauso garrantzitsua da hizkuntzaren normalizazioa gauzatzeko bide luze eta neketsuan, eta harro egon behar dugu guztiok egindako lanarekin. Euskarari opari izugarria egin dio Euskaltzaindiak, baita gainerako hizkuntzei ere. Atlasa euskal hizkuntzaren oinarria baita, hizkuntza bera deskribatu eta bereizten duen lehen mailako ikerlana».

1984an hasitako lana

Liburukiak urtez urte hamarkada batez argitaratuz joan diren arren, egitasmoa 1984an abiatu zen. 145 herri aukeratu ziren datuak biltzeko, eta 320 lekukori egindako elkarrizketetan oinarritzen da ikerketa. 2.400 zinta grabatu ziren, eta akademiak bildu dituen grabazioetan 4.000 ordutik gorako elkarrizketak dauzkate. Horietan bildutako informazioan oinarrituta argitaratu dituzte Euskararen Herri Hizkeren Atlasaren 11 liburukiak. Guztiak daude kontsultagai akademiaren webgunean.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Txertaketaren aurreko urratsak

Txertaketaren aurreko urratsak

Miren Garate - Gipuzkoako Hitza

Txertoak jarriko diren gunera eraman aurretik, Hernaniko Bexen Medical Oiarsok gordetzen ditu Pfizerren dosiak, ultraizozkailuetan, eta enpresa arduratzen da desizozteaz ere. Kontrol zorrotza eskatzen du prozesuak; era berean, ezinbestekoa da une oro tenperatura egokiari eustea.

Zarauzko moila zulatuta, iazko otsaileko denboralearen ondorioz. Golkoko itsaslasterra ahultzeak halako fenomeno bortitz gehiago eragingo dituela adierazi dute. ©FOKU

Euskal Herria epeltzen duen ur lasterra ez da egon horren ahul mila urtean

Edu Lartzanguren

Alemaniako, Erresuma Batuko eta Irlandako zientzialari talde batek Golkoko itsalasterraren azken 1.600 urteko historia berreraiki du. Ikertzaileek uste dute litekeena dela neguko ekaitza bortitzagoak ekartzea itsaslasterra ahultzeak.

Egunean 560.000 musuko egiteko gai
Neurriek

Egoiliarren eskubideak eta askatasunak «larriki mugatu» dituztela salatu du Bizkaiko Bioetika Batzordeak

Maria Ortega Zubiate

Bisiten kopurua eta maiztasuna handitzea eta egoiliarren arteko harremanak berriz ezartzea proposatu dute.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.