Albistea entzun

Meadows txostenak, 50 urte. IRITZIA

Jainkosaz aldatzeko prest al gaude?

Unai Pascual - Ekonomia ekologikoan doktorea

2022ko azaroak 27

Jasangarritasunaz aritzen garenean etorkizuneko belaunaldiez hitz egin ohi dugu. Errazagoa egiten zaigu baloiari ostikoa aurrerantz ematea, gure atzetik datozenek guk zulatutako baloia konpondu edo berria erosiko dutela sinetsi nahi dugulako. Garapen jasangarriaren deia 1972an Erromako Klubak argitaratutako Meadows txostenaren fruitua izan zen hein handi batean. Ni txostena argitaratu eta hilabete gutxira jaio nintzen eta, horregatik, lerro hauek idazteko gogoa sartu zait.

Garapen jasangarriaren ideia lehenbizi 1972an erabili bazen ere, emeki gizarteratzen hasi zen, 1987ko Garapenari eta Ingurumenari buruzko Munduko Batzordeak ideia definizio batekin jantzi zuenean. Oraindik ere Wikipedian aurkitu dezakegun definizioa da gure seme-alabek eskolan ikasten dutena: «etorkizuneko belaunaldien beharrizanak asetzeko ahalmena eragotzi gabe eguneko beharrizanak asetzen dituen garapena» da. Kontzeptua lau haizeetara barreiatu zen hortik gutxira, Rioko 1992ko Lurraren Goi Bileraren eraginez. Historian murgildu gabe, orain dela 50 urte sortutako garapen jasangarriaren ideia izanik gehiegi zaharkitu ez ote zaigun galdetzen diot neure buruari. Garapena eta jasangarritasuna. Borobila dirudien ideia laukitzeko gai gara? Beste era batera esanda, bi hitz horiek elkarrekin nola lotu ahal ditugu Lurraren Mugaren txostenari traizio egin gabe?

Garapenaren ideiaren inguruko eztabaida aspaldikoa da, egunerokoan baldintzatzen gaituzten politiketan txertatzea oraindik lortu ez badugu ere. Jakin badakigu, gure unibertsitateetako ekonomia fakultateetako makroekonomiari buruzko testu eta analisi sakratuetan oinarrituz gero hazkunde ekonomikoaren eta garapenaren arteko ezberdintasunei muzin egiten ziela. Aitzitik, leku guztietan , barne produktu gordinaren (BPG) adierazlea agertzen zaigu garapenaren iparrorratz gisa. BPGa gora eta gora badoa, irribarretsu agertzen zaizkigu neoliberalismoaren eta keynesianismoaren sekten guruak (adibidez, enpresari handi eta agintari politikoak), beraren jarraitzaile sutsuak (eskuin zein ezkerreko alderdi politiko eta sindikatu gehienak) eta baita sektaren segurtasun zerbitzuko atezainak ere (komunikabideak eta unibertsitateak).

Eta jasangarritasunaren ideiaz zer berri? Aurretik aipatutako garapen jasangarriaren definizioari erreparatuz, gizartearen «beharrizanak» aipatu beharko genituzke. Ez nago ziur, oinarrizko beharretatik harago, norbanakoen eta gizartearen beharrak ondo ezagutzen ote ditugun. Psikoanalista bati galdetuz gero, geure burua ezagutu ahal izateko gure nahiak eta desioak ondo ezagutzea beharrezkoa dugula esango liguke. Esperimentu sinple batzuen bidez ez litzaioke zaila izango ezagutza prozesu horretan norberaren beharrak, nahiak eta desioak gehiegitxo nahasten ditugula frogatzea.

Garbi asko adierazten ditugu horiek egunero. Bai hezkuntza ereduaz gure umeak non eskolaratu erabakitzen dugunean, edo eta lagunekin hurrengo oporretara nora joan erabakitzean. Geure buruaren ezagutzaren prozesu horretan sarturik gaudenean, ez gara ohartzen bizi garen adimen artifizialaren aro honetan merkatuaren Jainkosak gure desioak guk baino hobeto ezagutzen dituela, eta, hortaz ohartzekotan, aurrerabidearen ordainsari gisa onartzeko prest gaude hein handi batean. Google, Amazon, Twitter edo Netflix bezalako apostoluek egunero gure desioei buruzko informazioa lurrunik gabeko hodeietan salerosten dutenean, guk elikatzen dugun jainkosaren botere magikoa indartzen dugu, berak nahi duenean gure nahiak aldatzeko bere ahalmena gehituz.

Garapen jasangarriaz hitz egitean, jainkosa, apostoluak eta kontsumismoaren sektak kontuan hartu beharko genituzke. Badakigu horiek guztiek ez digutela benetako askatasunik ekarriko. Gero eta argiago daukat Lurraren muga ekologikoak —eta justiziarenak— zeharkatzen ari garen aro honetan jainkosaz aldatzeko garaia dela. Benetako eta funtsezko behar, nahi zein desioak lortzeko, hodeietatik jaitsi eta Ama Lurrarekiko errespetuaren balioa oinarri hartzeko garaia dugu. Hori egin ezean, ondorengo belaunaldiek beren askatasuna gero eta merkeago saldu beharko dute merkatuen jainkosaren hazkunde ekonomikoaren totemaren aurrean.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Sindikatu Medikoko ordezkariak, atzo, Iruñean egin zuten agerraldian. ©AITOR KARASATORRE / FOKU

Sindikatu Medikoak ezezkoa eman dio Osasunbidearen eskaintzari, eta eskaerak gogortu ditu

Ion Orzaiz

Sindikatu ultrakontserbadorea ez da azaldu Nafarroako Gobernuarekin zuen bilerara, eta esan du biharko greba deialdiari eutsiko diola «eskaintza zoragarri bat jaso ezean»

Mutilentzat bakarrik den Erain ikastetxea, artxiboko irudi batean ©Gorka Rubio/ Foku

Eusko Jaurlaritzak finantzaketa etengo die ikasleak sexuaren arabera banatzen dituzten ikastetxeei

Edurne Begiristain

Jokin Bildarratzek esan du «ahalik eta modu adostuenean» egin nahi dutela prozesua, eta ikastetxeekin harremanetan direla. Eusko Jaurlaritzak halako sei ikastetxe ditu itundurik.

Araban %70eko jarraipena izaten ari da greba, letradu elkarteen arabera. ©Juanan Ruiz / Foku

Epaitegiak «kolapsatuta», letraduen grebaren ondorioz

Maite Asensio Lozano

Hego Euskal Herriko letraduek astea bete dute gaur greba mugagabean. Soldatak igotzeko eskatu diote Espainiako Justizia Ministerioari.

Galduriko emakumea bilateko operazioan parte hartu duen lagileetako bat. ©SOS Deiak

Hilda topatu dute Loiun galduriko emakumea

Berria

Igandetik ari ziren 78 urteko andrearen bila.

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.