Noiz sortua: 2018-05-08 00:30:00

HILBERRIA. Ermanno Olmi

Zinemagile sainduaren kondaira

BERRIA

Amagoia Gurrutxaga Uranga -

2018ko maiatzak 8

Berrogei bat film labur eta hogei bat luze utzi dituen autodidakta, dokumentalgintzan aitzindaria, bere kezka sozialak filmatu zituen zuzendari katolikoa. 1978an aurkeztu zuen Ermano Olmik (Treviglio, Italia, 1931) L'albero degli zoccoli (Eskalapoien arbola), 25 urtetik gorako lanaren ondoren. Ordurako, hainbat film luze aurkeztuak zituen: Il tempo si è fermato (Denbora gelditu da, 1959), Il posto (Lanpostua, 1961), I fidanzati (Ezkongaiak, 1963) eta Un certo giorno (Egun jakin batean, 1968). Lanpostua-rekin jaso zituen lehen txaloak eta Veneziako zinemaldiko Kritikaren saria. Neorrealismo italiarrarekin bat egiten zuen pieza horretan, Olmik «mirari ekonomikoa» deitu ohi zenaren satira egin zuen, lan bila zebiltzan bi gazte protagonisten bitartez. Behargin jendearen errealitatea agertzen tematu zen Olmi. Ez zuen alferrik izan Edison Volta enpresan egindako lehen filmaketen osteko telebistarako dokumental laburren eta filmen eskola. 1957an, esaterako, Pier Paolo Pasolini lagunaren gidoiarekin filmatu zuen Grigio (Grisa). Haren sentimendu erlijiosoak, haren katolikotasuna, 1960ko hamarkadako hainbat lanetan hasi zen agertzen.

Novecento-k (1977an estreinatua) Bernardo Bertolucciren ideologia komunista islatu bazuen, Eskalapoien arbola-k Olmiren ikuspegi demokrata kristaua agerrarazi zuen. Maisulan baten bidez agerrarazi ere, benetako baserritarrak aktore bihurtuta, Bergamoko hizkeran filmatuta, Italiako eskualde horretako nekazarien XIX. mende amaierako bizi baldintzak agerrarazita. Emaitza: dokumentala beste poetikoa zen filma. Eta Cannesko Urrezko Palma

1982an, Ipotesi Cinema eskola ireki zuen, zinemagile berriak sortzeko. 1987an, Veneziako Zilarrezko Lehoia eskuratu zuen Lunga vita alla signora! (Andrea bizi dadila urte askoan!) lan klaustrofobikoarekin. Hurrengo urtean, Urrezko Lehoia jaso zuen Joseph Rothen testuan oinarritutako La leggenda del santo bevitore (Edale sainduaren kondaira) filmarekin. Ordurako, gaitz degeneratiboak joa zegoen. Gaitz horrek depresioan murgildu zuen. Filmatzen segitu zuen, hala ere. Egin zuen azken film luzea da Il villaggio di cartone (Kartoizko herria, 2011). Bertan, paperik gabeko etorkin talde bati laguntzea erabakitzen duen apaiz bat da protagonista. «Intelektual sakon bat zen», zioen atzo Italiako Kultura ministro Dario Franceschinik, Olmiren heriotzaren berri izatean. «Pertsonaren misterioak aztertu eta jorratu zituen, eta ohikoa izan duen poesia lagun, gizakiaren eta naturaren arteko harremana, lanaren duintasuna eta espiritualtasuna kontatu zituen».

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Maiatzaren 29an eguneratua, 19:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan lau pertsona hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez, 22 positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta bi gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 29.107 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.056 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

 ©BERRIA

Kulturgintza: eutsi ala hautsi

Iñigo Astiz

Koronabirusaren hedapenak ziurgabetasun handia eragin du aurrez ere prekaritateak gogor jotako sektore batean: kulturgintzan. Sorkuntza ere krisi honi aurre egiteko moduan dagoen jakiteko, lau sortzaile elkarteren zuzendaritzako kideak bildu ditu BERRIAk: Eneritz Artetxe (Ehaze), Garbiñe Ubeda (Euskal Idazleen Elkartea), Aitor Bengoetxea (Musika Bulegoa) eta Igor Elortza (Euskal Herriko Bertsozale Elkartea).

Aitor Esteban eta Salvador Illa, Kongresuan. / ©Ballesteros, EFE

Erkidegoek kudeatuko dute hirugarren fasea

Jon Ordoñez Garmendia

Alarma egoera luzatzeko akordioa egin dute Espainiako Gobernuak eta EAJk, eta horren truke Urkulluk eta Txibitek hartu, kendu, moldatu eta ezarriko dituzte alarma egoeratik ateratzeko neurriak hirugarren fasean Hego Euskal Herrian. ERCrekin ere egin du akordioa Madrilek.

Bertsolari baten silueta agertokiaren gainean. ©JON URBE/FOKU - IRUDIAREN MOLDAKETA: BERRIA

Arnasa nori eman eta nori ez

Aitor Biain

Kultur eragileek begi onez hartu dituzte itxialdiak eragindako kalteei aurre egiteko erakundeek bideratutako laguntzak. Jasotzeko baldintzek eta adjudikazio prozedurak kezka eragin dute, ordea.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna