Koronabirusa

Hiru enpresatik batek ditu gaixotuak

Jaurlaritzak langileen segurtasuna «zorrozteko» eskatu die jarduna eten ez duten enpresei. Merkataritza ganberek lan galeraz ohartarazi dute

Basauriko Sidenor enpresako hiru langile, aurreko astean.
Basauriko Sidenor enpresako hiru langile, aurreko astean. MARISOL RAMIREZ/ FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Jokin Sagarzazu -

2020ko apirilak 4

COVID-19aren ondoriorik lazgarrienekin batera, gizarte eztabaida sortu da, osasunaren eta ekonomiaren artean zein lehenetsi behar den, lehenesterik baldin badago. Aste honen amaieran berrekin diote lanari Espainiako Gobernuak funtsezkotzat jo ez zituen hainbat zerbitzuk eta enpresak, zerbitzu minimoetan bada ere, zenbait erakundek —Eusko Jaurlaritzak eta patronalek, esaterako— hori eskatu ondoren. Eta horrek sindikatuak haserrearazi ditu, uste baitute langileen segurtasuna ez dagoela bermatuta.

Horren erakusle izango litzateke Gipuzkoako eta Bilboko merkataritza ganberek eman duten datua: hiru enpresatik batean gaixo agiriak jaso dituzten langileak izan dituzte, bai koronabirusak kutsatuta zeudelako, bai inguruko bat gaixotu delako eta hark ere berrogeialdia egin behar izan duelako. Jaurlaritzak protokolo berri batekin erantzun zion horri atzo, «jardueraren zati txiki bat» mantentzen duten enpresentzat; segurtasun neurri horiek «zorrotz» betetzeko eskatu zien.

Ekonomiaren Garapen eta Azpiegitura Sailak adierazi duenez, «birusaren hedapena eteteak du lehentasuna», baina, aldi berean, azpimarratu du beharrezkoa dela «eremua prestatzea», jarduera ekonomikoa ez dadin «amil» eta «ahalik eta enplegu gehien» manten dadin. Horren harira, eskertu du industria sektorearen inplikazioa, «gizartearen behar sozial eta sanitarioen zerbitzura» jarri delako.

Lehen sintomak enpresetan

Jaurlaritzak aipatutako krisiaren sintomak ere erakutsi dituzte merkataritza ganberen inkestek. Enpresek egindako salmentenean, adibidez: nazioartera esportatzen duten hamarretik seik aitortu dute %20ren galerak izan dituztela alarma egoera ezarri zenetik igarotako egunetan. Eta Bilboko ganberak ohartarazi du kopuru hori «are handiagoa» dela beste sektore batzuetan; bereziki, merkataritzan eta ostalaritzan, baina ez du datu zehatzik eman.

Bi ganberen artean 2.500ndik gora enpresa kontsultatu dituzte astebetean. Adierazi dute krisiaren ondorioak «agerikoak baino gehiago» direla, eta oso antzekoak direla bi lurraldeetan; adibidez, hamar enpresatik zazpik aitortu dute ekoizpena murriztu dutela eta eskaerak baliogabetu dituztela. Bitik batek dio hornidura eta logistika arazoak dituela.

Lan kontratuen inguruan, soilik Gipuzkoako Bazkundeak eman ditu datuak: azaldu duenez, denbora honetan, enpresen %49k aurkeztu dute enplegua aldi baterako erregulatzeko espedientea, eta %40k erabat gelditu behar izan dute jarduera. Halaber, hamar enpresatik lauk murriztu egin dituzte aldi baterako kontratazioak, eta %28k ez zituzten berritu martxoan amaitzen ziren lan kontratuak. Enpresen %28k soldatak ordaintzeari utzi diote.

Enpresen antolaketa neurriei buruzko datuak ere eman dituzte bi erakundeek, eta oso antzekoak biek. Hamarretik seik ordutegiak malgutzeko eta txandak mailakatzeko neurriak hartu dituzte, eta beste horrenbestek telelaneko orduak ezarri edo handitu dituzte. Halaber, bitik bat behartuta egon da bere jarduera baldintza zezakeen segurtasun ekipamendua erabiltzera.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

<b>Siemens Gamesako langileek abuztuan Iruñean eginiko protesta bat.</b> ©JAGOBA MANTEROLA / FOKU

Nafarroatik alde egindako enpresek laguntzak itzuli beharko dituzte

Jokin Sagarzazu

Jarduera nabarmen murriztu dutenei ere eragingo die Nafarroako Parlamentuak onartutako legeak. EH Bilduk aurkeztu du lege proposamena, eta Iruñeko gobernuko hiru kideek babestu egin dute
Glovoko langile bat beharrean, Donostiako Parte Zaharrean. ©GORKA RUBIO / FOKU

ELAk eskatu du Glovoko autonomo faltsuei kotizazioak itzultzeko

Xabier Martin

Gizarte Segurantzak auzitara jo du justiziak Glovoko 280 langile soldatapekotzat jo ditzan. ELA prozedura judizial horretara batu da
Gaztelu plazako terraza bat, ixtekoagindua iristear zela, urrian. ©JESUS DIGES / EFE

Terraza duten taberna eta jatetxe askok ireki dute Nafarroan

Joxerra Senar - Xabier Martin

Askotariko erantzunak ikusi dira lehen orduetan: terrazak ireki dituzten tabernek ilusioz hartu dute neurria, nahiz eta egoerak zer ekarriko duen zalantza izan: beste askok ez dute zabaldu.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.