Albistea entzun

Azken uda dantza (V)

Inon baino alaiagoa

'Ta zer ez da berdin' Hertzainak taldearen abestietan gehien entzun eta dantzatu direnetako bat da. Lehen diskoko kantu gehienak ez bezala, Josu Zabalak «intimotzat» du, arrakastaren aurreko egoeraz ari da eta.

Hertzainak taldea, artxiboko argazki batean.
Hertzainak taldea, artxiboko argazki batean. BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Andoni Imaz -

2021eko uztailak 27

Hasieratik argi zuten zein zen helburua: «Lehenengo aldiz Euskal Herria hankaz gora jartzea». Rocka euskaraz eginez, Gasteizen. Horrek harritu zuen gehien Iñaki Garitaonandia Gari, Hertzainak taldean abesten hasi zenean: «Zein argi izan zuten, batez ere Josuk, taldearen ideia, filosofia, esanahia. Eta zer-nolako indarra azaldu zuen bere proiektuaz mintzatzean, guztiok dena utzi eta berarekin ibilbidea hasteko». ETB1eko Ur handitan saioan kontatu zuen hori, 2019an. Xabier Montoia taldetik kanpo geratu zenean, kantari bat behar zuten, eta Josu Zabala baxu eta soinu jotzailea eta Gerardo Pozo Gene taldearen laguna Legazpira (Gipuzkoa) joan ziren behin, Ziper taldearen kontzertu batera, Gari kantuan entzutera, «ikusteko ea balio zuen ala ez». Ez zioten hautaproba makala egin: «Kontzertu osoan lehen lerroan egon ginen, probokatzen, txistua botatzen, izorratzen... Eta mutilak gainditu egin zuen azterketa», esan zuen Zabalak saio horretan.

Garik 18 urte zituen; Zabalak, bederatzi gehiago. Hertzainak 1983an hasi zen kontzertuak ematen kide berriarekin, eta Donostiako IZ estudioan grabatu zuten lehen maketa, Angel Katarain soinu teknikariarekin. Urte horretan bertan hasi ziren kontzertu jendetsuak ematen, Egin egunkariak Euskal Rock Erradikala etiketaren barruan sartu zituen beste hainbat talderekin batera.

Lehenengo diskoa 1984koa da: Hertzainak. Marino Goñik ekoitzi zuen, eta Soñua zigiluak atera. Hamar kantu, belaunaldi bati baino gehiagori berebiziko zirrara eragin dizkiotenak: Eh txo!; Pakean utzi arte; Kontrola!; Si vis pacem, parabellum; Kamarada; Ta zer ez da berdin; Infernuko atean; Sigarrillos amariyos; Drogak AEKn, eta Arraultz bat pinu batean. Zabalak sortu zituen doinuak, eta taldekideek eta haien lagunek idatzi zituzten hitzak.

Genek bi idatzi zituen: Si vis pacem, parabellum eta Ta zer ez da berdin. «Aspaldi-aspaldiko laguna zen. Abentura troskistetan kointziditu genuen, Montoia ere tartean zebilenean. Hura izan zen gure lehenbiziko ekoizlea, zentzu zabalean: ezer ez geneukanean, berak auto bat zeukan, eta Gari entseguetara ekartzeaz arduratzen zen. Beti taldearen alde; beti laguntzeko prest», azaldu dio Zabalak BERRIAri.

Disko horrek ospe handia eman zion taldeari, baina ospearen aurreko garaiez ari da, hain zuzen, kanturik enblematikoenetako bat: Ta zer ez da berdin. «Oso ondo islatu zuen gure hasierako egoera: desertuan pasatu genituen lau urte, Gasteizko tabernetan jotzen; ia ez ginen handik ateratzen. Gainera, euskal munduaren boikota pairatu genuen, nolabait. Diskoa kaleratu arte, gure egoera nahiko petrala zen». Rock-and-rollak ez zuen dirurik ematen. «Ez genuen ezer kobratzen; ez zegoen dirurik. Hala ere, taldeari esker kanutoak oparitzen zizkiguten, eta oso ondo drogatzen ginen; garagardoetara gonbidatzen gintuzten, eta, nahiz eta dirurik ez izan, ondo bizi ginen giro hartan. Kantuak ondo islatzen du hori: alde batetik poltsikoa hutsik, baina tira, bizirik, barruko indarra ateratzen».

Negarra eta poza

Ingurua deskribatu zuten abesti gehienetan: Poliziaren kontrola, indarkeria, euskalduntasuna, askatasuna... Ta zer ez da berdin, aldiz, «intimoa» da, barrura begirakoa: «Sentitzen genuen geure burua ez zela deus ere». Horregatik, kantu «negarti» bat da Zabalarentzat: «Ez dut ezer inoiz zuri esateko», «munduan ez da kokolorik, ez zeruan ere/ nik bezain gaizki eginen lukeenik»...

Errepikan bada bizipozerako tarterik, ordea: «Inon baino alaiagoa izanen da/ ta zer ez da berdin». Zeinurik gabeko esaldi ulergaitz bat. «Ta zer? Ez da berdin?», galdera axolagabeak izan litezke; edo dena batera: «Ta zer ez da berdin? galdetu ohi dik, sarritan hausnartu arren hik egundo ulertzea lortu ez duan galdera bitxi, ia esoteriko hori hainbatgarrenez errepikatuz», Montoiaren Euskal Hiria sutan liburuko narratzaile batek kontatzen duenez.

Diskoa argitaratu eta gero, ezer ez zen berdina izan. «Euskal jendearen eta gure arteko harremanak zeharo aldatu ziren. Hasieran guztiaren kontra atera ginen, eta, denborarekin, horietako asko gure alde jarri ziren, edo entzuten gintuzten, behintzat». Zabalak argi du: «Marino Goñik ez baligu proposatu diskoa egitea, segur aski taldea desegin egingo zen segituan». Burua altxatu, eta dantzarako indarra atera zuten: «Poroboporoboporoboporoboporobopooo/ ta zer ez da berdin».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Eñaut Zubizarreta musikaria, atzo, Ahotsenea gunean. ©ARITZ LOIOLA / FOKU

Bat, bi, bat, bi, hiru, lau

Iñigo Astiz

Murrizketekin ere, aurten Durangoko Azokako guneek berreskuratu egin dituzte beren programak, eta, murrizketak murrizketa, poza azaldu dute arduradunek, berriz ere jendeari aurrez aurreko saioak eskaini ahal izateagatik.

Ibai Aizpuruari beka emateko agerraldia. Ezker eskuin, Nerea Mujika, Ima Garrastatxu, Aizpurua eta Lorea Arakistain. ©Durangoko Azoka

‘Barraka’ euskarazko abentura bideo jokoak irabazi du Durangoko Azokako laugarren sormen beka

Ainhoa Sarasola

Ibai Aizpurua diseinatzaile eta programatzaile irundarrak eskuratu du 15.000 euroko laguntza, urtebeteko epean bere proiektua garatzeko. Heldu den urteko azokan aurkeztuko du emaitza.

 ©LARA MADINABEITIA / BERRIA

«Sortzailea hari honetan alderik makalena da, maiz zaintzen ez dena»

Andoni Imaz

Lagunak dira Morales eta Landabaso; biak Bilbotik etorri dira Durangora. Morales saltzera etorri zen lehenengoz, eta Landabaso, umea zela. Urte osoan erosten ez dituzten bitxikerien bila etortzen dira gaur egun.

Maia Iribarne eta Paxkal Irigoien musikariak eta <em>Bañolet</em> websailaren egileak, atzo, Durangoko 56. Azokan. ©ARITZ LOIOLA / FOKU

Heldu bilakatzearen konkista

Itziar Ugarte Irizar

Maia Iribarnek eta Paxkal Irigoienek 'Bañolet' websailaren aurrerapena aurkeztu dute, iaz sormen beka irabazi ondotik. Bederatzi kantuko diskoa ere kaleratu dute: 'Bañolet kantuz'

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Andoni Imaz

Informazio osagarria

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.