Albistea entzun

DARWIN ETA GU

Erizaina, xiringa eta...

Jose Mari Pastor -

2022ko urriak 29

Alderdian izandako «gehiegizko maskulinitatea» dela eta, barkatzeko eskatu du Andoni Ortuzarrek. Garaiak aldatu diren seinale da EAJko buruaren iritzia. Eta nola, gainera! Ezker abertzalean gertatu dena ere ikusi besterik ez dago. Astelehenean 45 urte bete ziren Altsasuko Mahaia sortu zenetik. 1977ko urriaren 24an eginiko argazkia aro baten testigantza historikoa dugu. Trantsizioaren garaiko gizartearen eta politikaren isla.

Orduko begiek egin zuten argazkia oraingo niniak urratzeko moduko irudia dugu. Seguruena, duela urte batzuk erretratuari begiratu eta joan den mendeko janzkerak eta orrazkerak emango ziguten arreta. 2022. urtean, berriz, beste kontu bat gailentzen da: argazkiko hamasei kideen artean ez dago emakumerik. Zakil festa, Zarauzko lagun batek taberna bat idiskoz beteta zegoenean esaten zuen moduan. 1977an Euskal Herrian bazeuden emakumeak, Altsasuko Mahaia ordezkatzen zuten gizonezkoek bezainbesteko esperientzia politikoa zutenak. Niri bi izen datozkit burura, ordurako borrokan bide luzea egindako emakumeenak. Gizon haiek bezain zailduak ziren diktaduraren kontrako borrokan. Emakume horien arrastorik ez zegoen Altsasun. Inguruan ibiliko ziren, dudarik ez. Argazkian, ez.

Nabarmen egin dugu aurrera, baina arlo teorikoan praktikoan baino dezente gehiago izan dela esango nuke. Izan ere, lehengo diskriminazioak bizirik dugu hainbat lekutan. Bestelako moduak ditu; hobeto mozorroturik dago. Lehen, epe laburrean umerik izan behar ote zuen galdetzen zioten emakume gazte bati enpresa batean kontratatu aurretik. Zuzenean. Orain norekin bizi den galdetzen diote. Bikotekidearekin bizi bada, arriskua: neska laster ama izan daitekeela pentsatuko dute, beharbada. Zergatik jakin behar du enpresak norekin bizi den 25 edo 30 urteko emakume bat bere lan-taldean onartu baino lehen? Gizonezko bati halako galderarik egingo lioke? Ez da berdina, baina hura ere aita izateko irrikan egon liteke. Eta gero aitatasun baimena oso-osorik hartu. Eta luzatu, gainera.

Beste adibide bat: hortz-klinika batean lan egiteko iragarkia ikusi du neskak. Bertara deitu du, informazio eske. «Zure ahotsa oso gustukoa dugu. Gaztea ematen duzu», esan diote. Argazki bat bidaltzeko eskatu diote gero. Neskak, autoestimua altu, espektatibak beteko lituzkeela uste du. Hala ere, hortxe utzi ditu. «Hartu dezatela beste haragi puska bat». Neska pinpirinik gabe geratu da osasun arloko enpresa. Inoiz ez dute pentsatu hortz-kliniketan eta antzeko lekuetan emakume heterosexualak gusturago joango liratekeela artatzera Brad Pitt gaztetakoa bezalako morroi batek hartuko balitu sarreran? Klinika horien jabeen arabera, soil-soilik gizonezkoek dute ezkutuko desio edo fantasiarik? Emakumeek ez?

Hori guztia aurton gertatu da. Ondo da gehiegizko maskulinitatea salatzea, baina ezin da haratago joan? Nork aginduko die enpresen arduradunei sexismoa, matxismoa eta babosismoa baztertzeko? NANean egoera zibila jadanik ageri ez bada, nor da pertsona bat norekin bizi zaren galdetzeko? Non bizi zaren, agian bai, distantziak lan motari eragiten badio. Baina norekin bizi zaren? Nork erantzungo dio nagusiari zer ardura dion bere aurpegia eta gorputza nolakoak diren jakiteak?

Legeak lege eta arauak arau, diskriminazioak bere horretan dirau. Klixeak ere bai. Arlo guztietan izaten da. Jokaera agerikoagoa dugu andrazkoen lanbidetzat jotzen ditugun postuetan. Erizainen kasuan, esaterako. Badirudi erizain guztiek emakumezkoak izan behar dutela. Eta atseginak. Oso.

Ez da beti horrela izaten, ordea. Ebakuntza txiki bat egin zidaten egunean jabetu nintzen. Anestesia jasotzeko nengoela dardarka hasi zitzaidan gerria. «Beldurra, e? Oso balienteak zarete taldeka joaten zaretenean, baina bakarka ez duzue ezer ere balio», esan zidan erizainak, burlati bezain zakar. Isildu egin nintzen. Zer egin behar nuen, ba? Esku batean operatu beharreko organoa zuen; bestean, xiringa. Ez nuen salaketarik jarri.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Sindikatu Medikoko kideak, atzo, greba hasi aurreko elkarretaratze batean. ©VILLAR LOPEZ / EFE

Ultimatuma eta greba hotsak

Ion Orzaiz

Sindikatu Medikoak ezezko borobila eman dio Nafarroako Gobernuaren eskaintzari, eta grebari eutsi dio. Eskaerak: soldata igoera handiagoa, esklusibotasuna eta gobernuaren solaskide bakarrak izatea

 ©JON URBE / FOKU

«Diktaduraren aurkako indarkeria kondenatu beharra ez dut ulertzen»

Xabier Martin

Frankismoak 1960tik 1975era Gipuzkoan eragindako biktimak identifikatzeko ikertzen aritu da. Uste du erakunde batzuk«deseroso» daudela ETA sortu zeneko aro historiko horri erreparatzean.
Presoak desfilatzen, 1960ko hamarkadan, Langraiz Okako espetxean (Araba); Alfer eta Gaizkileen Legearen arabera kartzelatu zituzten horietako asko. ©JAVIER GOMEZ

'Alferrak eta gaizkileak' izateagatik atxilotu zituztenak omentzeko erakusketa bat egin dute Gasteizen

Iraia Vieira Gil

'Alferrak eta gaizkileak' izateagatik atxilotu zituztenak omentzeko erakusketa bat egin du aldundiak Gasteizen. Orduan ahotsik izan ez zutenei lekua eman nahi izan diete gaur.

Mutilentzat bakarrik den Erain ikastetxea, Irunen (Gipuzkoa), artxiboko irudi batean. ©GORKA RUBIO / FOKU

Jaurlaritzak ituna eten egingo die sexuka bereizten duten eskolei

Edurne Begiristain

Hurrengo ikasturtetik aurrera kenduko zaie finantzaketa. Bildarratzek esan du «ahalik eta modu adostuenean» egin nahi dutela prozesua, eta ikastetxeekin harremanetan direla

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...