Albistea entzun

Tokiko elikadura sistema jasangarria eta osasuntsua

Josebe Blanco - Artzaina

2021eko irailak 30

Halaxe zioen EHUk, udako formazioen egitarauan, eskaintzen zuen ikastaroaren izenburuak. Hasiera-hasieratik zer hausnartu eman zidan izenak; izan ere, oso zehatza ematen duenak, batzuetan, definizioa du faltan.

Zer esan nahi dugu tokiko elikadura sistema kontzeptuarekin? Nire ustez bertakoa izateko, elikadura sistemak orokorretik baserri bakoitzaren sistemara eramanda behar du prozesu osoa, hasi eta bukatu, lurralde batean gertatzea: hazitik platerera.

Hasteko, zehaztu beharko genuke tokikotasunak zenbateko esparrua hartzen duen bere baitan: zenbat kilometroz ari gara, 10, 100, 200... 8.000? Zenbat du bertakotik Extremaduran jaiotako txahalak? Eta Txina edota Brasildik badator horrek jaten duen pentsua? Non hasten da tokikotasuna kontatzen, Armiñonen eta Bilboko portuan?

Zer du bertakotik tomate hidroponikoak? Nondik datozkio behar dituen intsumo guztiak: elikadura (gogoratu ez direla lurretik elikatzen), beroa...?

Tokikotasunaren definizioak bere zailtasunak ditu, baina definizio serio lantzean jarri beharko genituzke indarra eta zintzotasuna; jakin baitakigu, denok ere, norainoko erakargarritasuna duten txapelak eta ikurrinak, zer tresna baliagarriak diren marketinarentzat. Tokikotasunaren zehaztapen lanetan bada elementu bat zailtasunak arinduko lituzkeena: baserriaren tamaina, ekoizpenaren mugak, alegia. Horrek jarriko baikaitu gure ekoizpenaren prozesua kontrolatzeko bidean, hasieratik bukaerara. Horrekin ez dut esan nahi baserri batean dena egin behar dugunik, baina argi dago munduaren beste puntara joan behar badugu gure animaliek eta landareek behar dutena eskuratzeko, tokikotasuna galdu egiten dela.

Jasangarria hitzak badu, nire baitan, minarekiko lotura bat. Minaren jasangarritasunaren araberakoa izaten baita sendagileak ematen dizun lasaigarriaren indarra. Gainera, kontuan izan behar dugu jasateko gaitasuna —eta gogoa— pertsonatik pertsonara aldatu egiten dela. Jasateak badu agoniatik: zenbat denboraz luzatu ahal dugu egoera? Norentzat, ordea, elikadura sistema jasangarria? Lanean ari den nekazari edota jornalariarentzat? Animalientzat, lurrarentzat, jango duenarentzat, banatzaile handientzat, agroindustriarentzat, bitartekarientzat, burtsan janariarekin espekulatzen dutenentzat? Noren bizkar gainean geratzen da jasangarritasuna?

Elikadura sistemaren jasangarritasunak badu, hortaz, itzal makiabelikoa; eta nekazal jarduera denontzat jasangarria izango bada —natura, pertsonak, baliabideak—, hurrengo baldintzak bete beharko lituzkeela iruditzen zait: ekologikoa, gertukoa, pertsonen neurrikoa eta ekonomia sozial eta solidarioan oinarritua. Hortik kanpo, agoniaz ari gara.

Elikadura sistemak osasuntsua izan behar du ez bakarrik kolesterola edota azido urikoa apaltzen laguntzen duelako, baizik eta, pertsonen osasuna zaintzeaz gain, lurrarentzat, animalientzat eta ingurunearentzat ere osasuntsua eta osasungarria delako. Elikadura sistema osasuntsua izango bada, nekazaritza eta abeltzaintza ekologikoan ardaztu egin behar da, ezinbestean.

Ikastaroaren izenburuaren aletze honetan, behin eta berriz, topo egiten dugu nekazaritza eta abeltzaintza ereduarekin, temati. Alferrik arituko gara lauso, laino artean, nekazaritza ekologikoa ezkutatu nahian, ordezko hitzak bilatzen antzerakoa eta guztiz ezberdina den horri ere tokitxoa egiteko; alferrik arituko gara, azkenerako, errealitatea egoskorra delako, idazten ari den artzain hau baino dexente egoskorragoa.

Bi buru txapel bakarrarekin estali ezin delako, informazioa eta marketina ezberdinak direlako, elikadura sistemak behar du izan: biologikoa, gertukoa, pertsonen neurrikoa eta ekonomia sozial eta solidarioan landua. Eta betiere serioski definituta, irizpide eta adierazle zehatzekin.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Arrosarioa
 ©BERRIA

Garai konplexuei aurre egiteko kazetaritza bat

Beatriz Zabalondo - BERRIA Taldeko lehendakaria / Martxelo Otamendi - BERRIAko zuzendaria

Iaz BERRIA Taldeak egindakoaren errepasoa duzu hau. Kazetaritza da gure eginkizuna, euskarazko kalitateko kazetaritza; erreferente informatiboa izatea helburu. Beraz, hortik hasi dugu errepasoa, gero arlo ekonomikoari, komunitateari eta erronka berriei leku egiteko.

Irautea iraultzea denean

Estitxu Garai, Naiara Pinedo eta Zuriñe Rodriguez

Zure ahotsa errazago zapaltzea, moztea. Ostean datorren gizonak zure iritzia gutxiestea. Gizonen maiztasuna handiagoa izatea. Gizonak finkoak izatea, zu aldakorra. Mahaiko emakume bakarra izatea naturalizatzera iristea. Zure hitzei ez entzunarena egitea, beti euren artean elkarri erreferentziak egitea.

Zuretzat bihotzez, Elizabeth Hadley

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Iruzkinak kargatzen...