Albistea entzun

ARGI ALDIAN

Menopausia, estigmarik eta ezjakintasunik gabe

Ana Galarraga Aiestaran - Elhuyar Zientzia

2022ko irailak 16

Menopausiari buruzko estigmak, ezjakintasunak edo desinformazioak eragiten duten kalteaz ohartarazi du emakume ginekologo- eta psikologo-talde batek. Haien esanean, tratamendu mediko desegokiak jasotzea eta sasoi hori ezkortasunez bizitzea dakar, besteak beste.

Emeek ugalkortasuna galtzeari deitzen zaio menopausia. Bost animalia-espezietan baino ez da gertatzen: orkak, narbalak, belugak, kalderoiak eta gizakiak. Berezitasun bat da, beraz, eta, eboluzioaren ikuspegitik, ez du azalpen errazik: zertarako bizi, ezin bada ugaldu? Zientzialariek amonaren hipotesiaren bitartez erantzun diote galderari: adin batetik aurrera ugalkor izateari utzita, emeek belaunaldi gazteak zaintzera eta esperientzia transmititzera bidera ditzakete beren ahaleginak. Horrenbestez, menopausia mesedegarria da taldearen biziraupenerako.

Baina menopausiarekiko bizipenak eta ikuspegiak ez dira unibertsalak; aitzitik, faktore kulturalek, sozialek eta biologikoek baldintzatzen dituzte. Eta, oso maiz, alderdi txarrak baino ez dira nabarmentzen, ez gizartean soilik, baita osasun-arloan ere: loaren nahasmendua, izerditzeak eta beroaldiak, aldarte-gorabeherak, nekea, mina... Aldiz, ez dira aintzat hartzen onuragarriak izan daitezkeen beste alderdi batzuk, hala nola hilekoagatik kezkatu beharrik ez izatea, edo haurdun geratzeko arriskurik ez izatea.

Artikuluaren egileen arabera, oso lagungarria izango litzateke informazio osoa ematea menopausiari buruz; ez bakarrik zein diren sintomak, baizik eta zein izan daitekeen haien eboluzioa eta nola arindu sor ditzaketen eragozpenak. Galdeketek erakutsi dutenez, informazio-gabezia bereziki nabarmena da pertsona transgeneroen eta ez-binarioen artean, baita migranteen artean ere. Lehenengoen kasuan, askotan medikuek ere hutsune handiak dituzte, eta migranteen kultura batzuetan, berriz, tabuek oztopatzen diete menopausiaz hitz egitea.

Bestalde, gogorarazi dute prozesu fisiologiko bat dela, eta kasu batzuetan tratamendu medikoa behar izateak ez duela esan nahi gaixotasun bat denik. Hori bai, garbi esan dute menopausiaren tratamenduen inguruan marketina eta negozioa daudela.

Era berean, testuinguru biopsikosozialek eta ekonomikoek duten eragina azpimarratu dute. Adibidez, herrialde aberatsetan menopausia beranduago agertzen da (51 urterekin, batez beste) pobretuetan baino (46-48 urte), eta sintomak basomotoreak dira, batez ere. Herrialde asiarretan, berriz, ez dute beroaldirik pairatzen, eta sintoma ohikoena mina da. Herrialde beraren barruan ere, diferentzia aipagarriak daude. Esaterako, AEBetan, emakume arrazializatuek besteek baino lehenago dute menopausia, eta arazo basomotor gehiago dituzte. Egiturazko arrazismoaren eta bizi osoan jasaten duten estresaren ondorioz izan daitekeela uste dute egileek.

Bukatzeko, heziketaren garrantzia azpimarratu dute. Menopausiari lotutako aldaketak hobeto ulertzeak beste asaldura batzuetatik errazago bereiztea ere ekarriko luke (adibidez, depresioa), eta, behar izanez gero, tratamendu egokia jasotzea. Eta informazio osoa ezagutzea lagungarria da bizitzaren sasoi horri baikortasunez heltzeko, estigmarik eta beldurrik gabe.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Herritar ugarik produktuz beteriko poltsak utzi dizkiete Elikagai Bankuko boluntarioei. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Elkartasunez bete dira orgak

Aitor Biain

Hego Euskal Herriko Elikagai Bankuek bilketa nagusia egin dute, urtero bezala. Ehunka tona elikagai eta oinarrizko produktu bildu dituzte dendetan eta supermerkatuetan.
 ©Gorka Rubio / FOKU

«Arima pixka bat falta da orain, bai unibertsitatean eta bai hedabideetan»

Unai Zubeldia - Gipuzkoako Hitza

Bokazioz irakaslea dela aitortu du Joxerra Garziak, baina lan asko egindakoa da bai bertsolaritzan eta bai komunikabideetan. Erretiroa hartuta ere, ikastaroak eman eta eman ari da oraindik.

 ©IÑIGO URIZ / FOKU

«Trantsizioa egitea, nola esan... zoriontasun eztanda bat da»

Iker Tubia

Gorputza estaltzen duten babesetan gordetzen da Gomez izotz hockeyan aritzeko. Ia bizi osoan gorde behar izan du emakume zela, baina orain ez du ezkutatzen. Partida hor dago oraindik.
Gazte Euskaltzaleen Sarekoek protesta egin zuten EITBren Bilboko egoitza aurrean, azaroaren 16an. ©KLAK

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...