Albistea entzun

BOZGORA

Trantsizioko bozak

Iker Iraola Arretxe - EHUko irakaslea eta soziologoa

2020ko uztailak 14

Begirada guztiak abstentzioan jarrita zeuden, eta bertan egon da igandeko hauteskundeetako lehen azpimarra: Hautesleen %52,8k soilik eman du botoa, Gasteizko legebiltzarrerako bozetan inoizko parte hartzerik txikiena izanik. COVID-19ak eta uda giroak izan dute horretan eragin handia, baina horiek ez dira arrazoi bakarrak izan; izan ere, egun berean Galizian bozak egin dituzte, eta bertan parte hartzeak %5 inguru egin du gora. Abstentzioa xehe aztertu beharko da, beraz, baina lehen azterketa batean azpimarratu beharrekoa da Gasteizen eta Bilbon parte hartzea EAEkoaren azpitik egon izana —bietan ez da %49ra iritsi—, eta, udalerri handien artean ere abstentzioa handia egon izana —Sestaon, Barakaldon, Basaurin (Bizkaia); eta Andoainen, Irunen, Errenterian (Gipuzkoa)—.

Hauteskunde hauetan, hortaz, zerrenda abertzaleei botoa eman dieten hautesleak —ez halabeharrez euren burua abertzaletzat dutenak— aktibatu dira. EAJk aise irabazi ditu, portzentajeak gora eginda, baina aurreko bozekiko ia 49.000 boto galduta. Partaidetzak behera egin arren, EH Bilduk gora egin eta 23.500 boto irabazi ditu. Ezkerreko independentismoaren gorakada nabarmentzekoa da; Araban, batez ere. Historikoki EAJ hauteskunde autonomikoetan agertu ohi da indartsuen; ezkerreko independentisten kasuan, ordea, udal bozak izan ohi dira emankorrenak. Joko zelai horretan, alderdi bien arteko distantzia txikitu egin da, EAJk EH Bilduri 100.000 bototik gorako aldea atera dion arren.

Espainiako Estatuko indarren boto emaileek (PSE, Elkarrekin Podemos eta PP-Ciudadanos) ez dute hauteskunde hauekiko atxikimendu handirik erakutsi, behera egin baitute guztiek, PSEren kasuan jaitsiera erlatiboagoa izan bada ere. Voxeko ultraeskuinak bere gerra propioa egin du, eta jokaldia ondo atera zaio, batez ere, Arabako parte hartze txikiak lagundurik.

Boz hauekiko lotura erakutsi duen soziologiarekin batera, parte hartze txikia ulertzeko nabarmentzekoa da ez dela aldaketaren pizgarri esanguratsurik izan. Kanpainan zehar ez da aukera errealtzat hartu EAJk bozak aise ez irabaztea; eta horrek ere eragina izan du, ziurrenik, parte hartze baxuan. Jeltzaleek bozak irabazteaz gain, gainera, PSErekin batera gehiengo absolutua lortuko zuela ia ziurtzat eman da. Balizko aldaketa bat ekiditeko EAJren eta PSEren aldeko balizko boto erreaktiboa aktibatu ez den bezala, aldaketaren aldeko indarren artean, EH Bildu sendo agertu bada ere, Elkarrekin Podemosen jaitsiera erraldoia izan da, aldaketaren aldarriak indar nahikorik izan ez duen erakusgarri. Espazio politiko horrek 315.000 bototik gora lortu zituen 2015eko Espainiako hauteskundeetan, eta aurreko autonomikoetan ere ia 160.000 eskuratu zituen. Oraingoan, ordea, ez du 72.000 botoen langa gainditu. M-15 osteko zentzu apurtzailetik urrunduz, gaur egun Ezker Batua zenaren hauteskunde indarrera gerturatzen ari da.

Kanpainan zehar ezker-eskuin ardatza nabarmendu bada ere, gaur-gaurkoz errealagoa da aldaketaren indarren artean EH Bildu eta Elkarrekin Podemos kontuan hartzea, eta azken horren emaitza apalak balizko aldaketa baten ahulgune nagusia dira. Abertzaleek emaitza historikoak eskuratu arren, gai zehatzetan izan ezik, EAJren eta EH Bilduren arteko lehia ardatz izango duen legebiltzar baten aurrean gaudela dirudi, biak lehen baino nagusiago baitira orain. EAJk bere helburuak lortu ditu, eta PSErekin batera bilatzen zuen egonkortasuna eskuratu du; eta EH Bildu ere aseturik agertu da, hurrengo lehia batzuetarako posizio onean dagoela jakitun. Aldaketa handirik gabe, beste egoera baterako trantsizioko bozak izan dira hauek.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Llotja de Marreko alderdien ordezkariak, iaz, Espainiako Kongresuan. ©Javier Lizón / EFE

Alderdi subiranistek Espainiako Konstituzioa «agortuta» dagoela aldarrikatu dute

Paulo Ostolaza

Konstituzioaren Egunaren bezperan, ohar bateratu bat plazaratu dute Llotja de Marreko akordioaren sinatzaileek. «Herrien autodeterminazio eskubidean oinarritutako eredu bat» eskatu dute.

 ©GORKA RUBIO / FOKU

«Gure ustez, beharrezkoa da EAJ gobernutik kanporatzea»

Gotzon Hermosilla

Ezker Anitza-IUk X. Batzarra egin du, eta EAEn «ezkerreko alternatiba sendo bat» osatu behar dela nabarmendu dute berriro, «Nafarroan egin denaren antzera».
 ©CHEMA MOYA / EFE

«Kontuen emaitzak ikusita, esango nuke badugula zer esana»

Iosu Alberdi

Kongresuan kontuen inguruko lehen akordio bat lortu arren, Esteban ez da negoziazio mahaitik altxatu. Aurrekontuen ingurukoak izan ditu hizpide; baita datozen hilabeteetan irits daitezkeen lege erreformak ere.
Bakegileen agerraldi jendetsua, gaur, Hiriburun ©Guillaume Fauveau

Bakegileek mobilizazio fase berria abiatuko dute

Ekhi Erremundegi Beloki

Gatazkaren konponbidean aitzina egiten Frantziako Gobernuaren «borondatea falta» dela eta, desobedientzia zibilari ekingo diote. Urtarrilaren 8an Baionan eginen duten manifestazioa izanen da fase berriaren hasiera.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.