DARWIN ETA GU

Boskote euskalduna

Jose Mari Pastor -

2020ko otsailak 29

José Montilla Generalitateko presidentea gogor kritikatzen zuten katalanez bikain mintzatzen ez zelako: bokal neutroak, irekiak edo itxiak, kontsonante batzuk... Beti zuten zerbait, egurra emateko. Derradan egia: batzuetan erruki pixka bat sentitzen nuen. Montilla gaztetan joan zen Espainia hegoaldetik Kataluniara. Eta katalana ikasi zuen. Neure buruari esaten nion: katalanez hitz egiten ez badu, larrutu; katalanez egiten badu, orduan ere jo eta jo. Euskalduna izanda, ñabardura garrantzitsu batek egiten zidan ihes: katalanek, euskaldunok ez bezala, berebiziko garrantzia ematen diote haien berezko mintzairari. Hizkuntza dute nazioaren zutabe nagusia.

Gurean lasaiago, laxoago jokatu izan dugu. Axolagabeago. Orain pozteko arrazoi bat dugu, baina: lehen aldiz euskaldunak dira EAEko alderdi nagusiek Legebiltzarrerako bozetan aurkeztuko dituzten lehendakarigai guztiak. Pozik egoteko arrazoia da, baina triste ere bai, gure gabeziak agerian uzten dituelako: beste edozein lekutan guztiz normala dena sorpresa txalogarria da guretzat.

Bost hautagaiak euskaldunak, eta gu betiko kontraesanean gaude: batetik, ospatu egiten dugu; bestetik, kritikatu: euskaldunak, bai, baina gauza izango dira zuzenean euskarazko eztabaida saio batean parte hartzeko? Egunotan txisteak hedatu dituzte sare sozialetan Carlos Iturgaizek euskaraz egiteko duen gaitasunari buruz. Batez ere, Espainiako irrati batean haren ustezko bikaintasuna goratu ondoren: «Habla muy bien el vascuence». Bestalde, eta horri lotua, nabarmentzekoa da zenbait alderdiren jarrera. Kapazak izango dira PSE-EE eta PP hemendik aurrera lehendakarigai erdaldun bat aurkezteko? Ez nuke ezetz esango. Hortik ondorioa: kopeta handia behar da —eta lotsarik ez— Euskal Herriko berezko hizkuntzaz hitz egiten ez dakien politikari bat aurkezteko.

Zuzen gaude zenbait hautagairen euskara traketsaz kexatzeko. Baina zer nahiago dugu: politikari bat euskaraz herrenka ibiltzea ala erdara hutsez mintzatzea, euskaraz egiten ez jakitea? Euskararen normalizazioa nahi dugu. Bada, hori ere, euskaraz hala hitz egitea, normaltzea da. Kontuz, ez naiz esaten ari euskara traketsez mintzatzea normaltzat jo behar dugunik, baizik eta lehen pausoa izaten dela euskaraz ondo egiteko. Normaltasunaren bide luzean ordaindu beharreko prezioa. Eta nik neuk gustura asko ordainduko nuke, baldin eta etorkizunari begira urrats sendoak emateko balioko balu. Arinaiztar hitza lehendakari bati jarri zioten joan den mendean —asmatu zergatik—. Orain ederto egiten du euskaraz.

Artur Masek bere memoriak aurkeztu ditu aste honetan, Bartzelonan. Generalitateko presidente ohiak errepasoa eman dio bere agintaldiari (2010-2016) Cap fred, cor calent lanean. Itzulpena Mercè Ubach Dorcak eta Paco Rierak egin dute —katalanetik espainierara, bistan dena—. Hemen, gure lehendakari ohi eta politikariek zein hizkuntzatan idazten dute haien memorien lehen, jatorrizko bertsioa? Nago kasu gehienetan laguntza premia handiagoa dutela euskarazko itzulpenaren bertsioa txukuntzeko erdarazko jatorrizko lana idazteko baino. Horretarako haien itzultzaile edo kolaboratzaileak dituzte —espainieratik euskarara, noski—. Euskadi, Euskal Herria bihotzean, horixe. Eta euskara? Etxeko sutondoan, artzain-txakurra laztantzen dugun bitartean?

Euskararen berri onak, Kardaberazek esango lukeen moduan: lehen mailako bost euskal taldeetako entrenatzaileak euskaldunak direla ohartu ginen futbol denboraldiaren hasieran. Orain beste boskote euskaldun bat dugu. Euskara politikaren eta futbolaren goi postuetan ordezkatuta dago, itxura batean behintzat. Noiz arte? Ez dut uste karanbola, zorte hau datorren mende erdian ikusiko dugunik. Loteria gustukoa baduzue, 02020 zenbakia aukeratu. Baina ez itxaron Eguberriak arte, hamar hilabetean gauza asko gerta baitaitezke. Politikariak eta entrenatzaileak emaitzen menpe bizi dira. Erosi Aitaren Eguneko dezimoa. Eta badakizue: arduraz jokatu.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Murga eta Tapia jarduneko sailburuak, gaur, Eusko Jaurlaritzaren Bilboko egoitzan. ©Javier Zorrilla / Efe

Eusko Jaurlaritzak neurri murriztaileak ezarriko ditu pilaketarik ez sortzeko

Andoni Imaz

Tapia jarduneko sailburuak adierazi du «agertoki berri bat» iritsiko dela, eta osasun larrialdia ezartzeak ez duela esan nahi iragan hilabeteetako neurriak hartuko dituztenik. Jendea ez pilatzeko, edukiera murriztuko dute zenbait lekutan, eta ordutegiak mugatuko dituzte.

Bilboko Zorrozgoiti zahar etxeko egoiliar bat, atzo. ©MIGUEL TOÑA / EFE

Etsipena, beldurra eta nekea zahar etxeetan

Aloña Beraza Peña

Zahar etxeetako kutsatzeek gorakada nabarmena izan dute azken asteetan, eta langileak beldur dira ez ote diren itzuliko gaitzaren lehenengo olatuko egoerara. Egoiliarren artean ere kezka da nagusi.

Salvador Illa Espainiako Osasun ministroa, atzoko agerraldian. ©CHEMA MOYA / EFE

Jaurlaritzak osasun larrialdia ezarriko du astelehenetik aurrera

Irati Urdalleta Lete - Olatz Esteban Ezkati

Tapia eta Murga sailburuek gaurko agerraldian emango dituzte xehetasunak. Madrilek hartu ditu lehen neurriak, egoera epidemiologikoak okerrera egin duela eta: tabernek 01:00ean itxi beharko dute, eta gauerditik aurrera ezingo da bezero gehiagorik sartu. Kalean erretzea ere debekatuta egongo da, bi metroko tartea bermatu ezin bada.

 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

«Martxoko egun zailenetan PCRak orain bezala eginda, 6.000 kasu izango genituen»

Maite Asensio Lozano

Pandemiaren jarraipena egiten ari den lantaldeari esker COVID-19aren transmisioa moteldu egin dela uste du Ignacio Garitano epidemiologoak. Bigarren olatua iritsi dela berretsi du, baina orain askoz positibo gehiago detektatzen direla nabarmendu du.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna