KRITIKA. Dantza

Emigratze behartuak

Dyptik konpainiako kideak, artxiboko irudi batean.
Dyptik konpainiako kideak, artxiboko irudi batean. CEDRICK HOFFMANN / MAITALDIA

Agus Perez -

2019ko irailak 17

Faizal Zeghoudi eta Dyptik konpainiak

FAIZAL ZEGHOUDI: Koreografia, zuzendaritza, bideoa eta jantziak: Faizal Zeghoudi. Musika: Lucas Barbier. Lekua: Miarritzeko Kasinoko aretoa. Data: Irailak 14. DYPTIK: Zuzendaritza artistikoa: Souhail Marchiche eta Mehdi Merghari. Koreografia: Mehdi Merghari. Musika: Patrick de Oliveira. Eszenografia: Bertrand Nodet. Lekua: Miarritzeko Kasinoko kanpoaldea. Data: Irailak 14.

Emigratze behartuak izan ditugu hizpide Miarritzeko Dantza Maitaldiaren bigarren larunbatean, Faizal Zeghoudiren eta Dyptik konpainien eskutik.

Jatorri aljeriar-frantziarreko Zeghoudiren lanak beste batzuetan ikusi ditugu festibalean —Le chant de la gazelle eta Le sacre du printemps ou le cri de l'indépendance (2013) eta Choréografie de la perte de soi (2015)—, eta esan daiteke bere ezaugarrietako bat dela gaurko munduko kezkak eta nahiak dantzaren bidez plazaratzea eta dantzarien jarrera eta keinuei esangura ematea.

Oraingo No Land demain lanaren izenburuak jolas egiten du ingelesezko eta frantsesezko mezuekin, «bihar aberririk ez» eta «bihar goizik ez» aldi berean esanez, eta beren aberritik egotziak direnen egoera ekarri du taula gainera, zortzi dantzari kokatuz —launa emakume eta gizon— segurtasun-eremu karratua markatzen zuen zinta zuri-gorri baten barruan. Anartean, soinu-bandak itsasontzi baten sirena gorra, erloju baten tik-taka, aginte-ahotsak, telefono-hotsak, txilibituak eta beste hainbeste osagarri elkartu ditu erritmo bizi baina oso errepikakor baten egituran.

Dantzariak, bitartean, eskuak poltsikoetan edo izterren gainean ibili dira, erritmoaren aginduetara mugitzen, taldeka batzuetan, banaka beste batzuetan, baina inoiz ere elkar ukitu gabe, horrela nabarmenduz ez direla masa bat eta haietariko bakoitza kasu bakana dela, berez, milioiak izan arren. Paroxismo une baten ostean, amorruz kendu dituzte eremua mugatzen zuten zinta zuri-gorriak, baina hortik aurrera denak jarraitu du berdin antzera: eskuak atzean lotuta baleude bezala ikusi ditugu, erregutze jarrerak ugaritu dira, gorputzak ziplo jausten ziren lurrera... Baina, oro har, iruditu zaigu koreografoa migratzaile behartuen desesperazioa irudikatzera mugatu dela, ariketa-taula luze bat diseinatuz baina benetako koreografia bati eskatu ahal zaion konplexutasuna eta dentsitatea mamitu gabe.

Eskerrak gai bera beste era batean planteatu dutela Dyptik taldeko kideek Kasinoko kanpoaldean D-construction lanarekin. Hesi metaliko batek banatu ditu albo bateko zein besteko ikusleak, eta dantzariek kemen ikaragarriz irudikatu dute Europara noiz eta nola sartuko egonean dauden gazte magrebtar eta afrikarren ezina. Alde bietako ikusleok ere izan gara gonbidatuak haien odisean parte hartzera, eta amaitutakoan ikusle batzuek malkotan eta guzti eskertu dute proposamenaren engaiamendu kementsua.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna