DARWIN ETA GU

Marcel

Jose Mari Pastor -

2020ko azaroak 14

Marcel Pinte gogoratu du Frantziak I. eta II. Mundu Gerretan hildakoak omentzeko Armistizio Egunean egin dituen zeremonietan. Nazien aurkako erresistentziako kidea izan zen Marcel Pinte. Korreo lanak egiten zituen: mezuak eramaten zituen alkandoraren azpian gordeta. Alemaniarrek ezin zuten imajinatu ezkutuko borrokalaria zenik. Borrokalaria edo... 1944ko abuztuaren 14an hil zen, bere taldekide baten Sten subfusilak bakarrik tiro egin zuenean, ezustean. Balek bete-betean jo zuten Marcel. Sei urte zituen. Besterik ez.

Heriotzaz hausnartzeko adina izan aurretik joan zen Marcel. Ez zuen gehiago Le P'tit Quinquin abestu —XIX. mendeko kanta ezaguna da Le P'tit Quinquin, eta Marceli kantaren titulua jarri zioten, ezizen maitekor: ume txikia—. Marcel umetan hil zen. Nerabezaro edo gaztaroko bizipenak ostu zizkioten. Naziek, gerrak... eta askatasunaren alde borrokatzera bidali zutenek.

Marcelek ez zuen zinemara joateko aukera askorik izan. Ez zuen irririk egin Fernandelekin. Ez zen luzez gozatu Edith Piafen ahotsaz; ez zuen ardo beltzik edo apéro-rik edan; ez zuen Gauloises zigarretik erre gaztetan. Marcel ez zen masturbatu Brigitte Bardoten irudia gogoan, jainkoak Roger Vadimi esker emakumea sortu baino hamabi urte lehenago hil baitzen. 1965ean ez zuen Pierrot le fou pelikula ikusi, Jean-Luc Godardek Anna Karina eta Jean-Paul Belmondorekin filmatutako lana —1960. urtean Le Petit Soldat filma sortu zuen Godardek, baina pelikula hiru urtez debekatu zuten Frantzian, adierazpen askatasunaren lurraldean, Aljeriako gerrako bi aldeek, FLNko kideek eta frantsesek, egindako torturak agertzen zituelako. Eta, jakina, La France-k ez du inoiz ere torturatu—. Marcel ez zen Rimbaud eta Verlaineren poesiaz estasiatu, ezta Léo Ferréren bihotz errebeldearekin batera matxinatu ere. 68ko maiatzean gazte eta langileekin egongo zen Marcel? Prolo bat izango zen ala burges ttipi bat, Charles de Gaulle-ren alde egingo zuena? Ez dugu inoiz jakingo.

Frantziak bere heroi gazteena deskubritu du. Dena da txalo, dena ohore, dena emozio. Autokritikarik ez. Bideak zehazten duela helburua, eta helburu hori zikin dezakeela errepikatzen digute. Hala ere, denak balio zuela erakutsi zuten Marcel gerran sartu zutenean; denak balio duela erakutsi dute Marcel harro-harro goratu dutenean. Denak balio du. Sei urteko ume baten bizitzak ere bai. Marcel Quinquin omendu dute Frantzian. Inon entzun duzue kexarik edo protestarik haur txiki bat hil zelako, hil zutelako, haien idealen aldeko borrokan?

Umeen bizitza sakratua dela esaten dugu baina, batzuetan, hura dugu lehena sakrifikatzen. Noren, zeren alde? Marcel gabe nazien menpe segituko lukete gaur Frantziak eta Euskal Herri kontinentalak? Beharrezkoa al zen haur hura gerran nahastea helburu edo ideia batzuen alde, horiek guztiak laudagarri, desiragarrienak izanik ere? Ezinbestekoa zen Marcel hiltzea? Jakin nahi nuke zer deituko zioten umeari, Marcel barik Martxel edo Markel izan balitz eta beste bandera eta beste leku baten askatasunaren alde erabili balute: biktima, gizajoa, engainatua, doktrinatua. Eta haren gurasoei?

Marcel Pinte, mort pour la patrie. Umeek ez dute aberririk. Ametsak dira haien aberri bakarra. Eta Pierrot, ilargiaz maitemindutako pailazo malenkoniatsua, haien errege baldarra. Marcel, umezaro lapurtua, bizitza apurtua. Haren ahotsa uda hartan mututu zen betirako.

Marcel Marceauk 400 bat ume judu salbatu zituen II. Mundu Gerran, Annemasse herrian, Frantziaren eta Suitzaren arteko mugan. Trenbideetako langileek lagunduta, soldatu alemaniarrak konbentzitu zituen haur haiek mugaz beste aldeko udalekuetara oporretan zihoazela esanez. Munduko mimo ezagunena izango zenak saltoka eta imintzioka zeharkatu zuen muga, atzamarra ezpainetan, umeei isilik egoteko esaten. Mutu, baina inoiz baino ozenago mintzatuz, hark bere artea ulertzen zuen moduan: «Inoiz ez eskatu mimo bati hitz egiteko. Ez da sekula santan isilduko».

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Baionako karrikak hutsik, atzo, etxeratze agindua dela eta. ©GUILLAUME FAUVEAU

«Lanean ari bazara, argiki izorratua zara»

Joana Ibargarai Leritza

Jean Castex Frantziako lehen ministroak ostegunean iragarri bezala, Ipar Euskal Herrian etxeratze agindua 18:00etatik 06:00ak artekoa da orain, eta atzo izan zen neurria aplikatu beharreko lehen eguna.

Joan den urriko argazki bat: jendea Iruñean paseatzen, tartean osasun langile bat. ©Iñigo Uriz / Foku

Positiboen kopuruak mila kasuren langa gainditu du Hegoaldean

Berria

Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak 1.030 positibo atzeman zituzten. Araban eta Bizkaian egin dute gora kutsatuen zifrek

Koronabirusaren kontrako txertoa. ©Guillaume Fauveau

Urkulluk dio «onartezina» dela txerto gutxiago jaso izana

Berria

Indurainek esan du Nafarroak «erreserba estrategikoa» duela datorren astean txertaketarekin segitu ahal izateko

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.