Albistea entzun

Euskararen auzia Nafarroan. Hizkuntzarekiko jarrerak. IRITZIA

Urdailaren mintzoa

Juan Kruz Lakasta - Kazetaria

2016ko otsailak 28

Astelehenean, Nafarroan eskela gehien saltzen dituen berripaperak Euskal izenen engainua izenburudun iritzi artikulua plazaratu zuen —gaztelera batuan, esan gabe doa—. Besteak beste, Bakartxo Ruizi eta Koldo Martinezi Soledad Ruiz eta Luis Martinez deitzearen alde egiten zuen. Egilea Luis Landa izeneko irakaslea zen. Luis Campo ez sinatzeak harritu ninduen. Landismoa, mugimendu soziolinguistiko bihurturik. Hori da aspaldi honetan bizi gaituen hizkuntza politikaren gaineko eztabaidaren maila.

Ekaitz perfektua pairatzen ari gara. Erregimen zaharraren agenteen interes politiko-alderdikoiek, sindikal-korporatibistek eta mediatiko ustelek bat egin dute. Emaitza kaka erauntsi biblikoa izan da. Utikan arrazoia, soziolinguistika, herritarren eskaera erreala. Gora konfrontazio identitarioa, bestearekiko mesfidantza, ezberdinarekiko gorrotoa: lana kendu nahi digute, ezin dute guk egiten dugun lana egin, haien seme-alabek ez dituzte gure seme-alaben eskubide berberak. Xenofobia kanpotarrarekiko gorrotoa da. Hauek xenofobia linguistikoa darabilte, xenoglosofobia: beste hizkuntza komunitateekiko gorrotoa. Kasu honetan, gorroto konplexuz betea, euskaldunak ez baitira jada garai bateko abarkadun ezjakinak baizik eta lanpostua ken diezaieketen elebidun jantziak. Eta gorroto akonplexatua oso azkar hedatzen da.

Nolanahi ere, legealdia hasi zenetik argi ikusten zen erregimen zaharraren agenteek euskararen inposizioaren mamua erabili nahiko zutela aldaketaren erakundeen aurkako arma nagusi moduan. Eta ez dugu jakin garaiz erreakzionatzen. Ez aldaketaren erakundeetatik (haiena da ardura nagusia), ezta euskalgintzatik ere (gehiago egin genezakeen). Jokoa, taula, arauak eta txandak aukeratzen utzi diegu. Eta baldintza horietan jokatzea oso zaila da. Are zailagoa, partida irabaztea. Ez dugu estrategia politiko-komunikatibo egokirik prestatu. Oso uste euskaldunean kateatu gara: arrazoia gurea da eta horrekin aski da. Baina, hiru hamarkadako hegemonia erregionalistaren ondotik, arrazoia ez da aski. Arrazoia edukitzeaz gain, arrazoia dugula ongi azaldu behar dugu, pedagogia lan handia egin behar dugu, komunikatzen jakin behar dugu, gehiengo sozialak landu behar ditugu.

Horrenbesteko harrabotsarekin, uneotan zaila da pedagogia soziolinguistikoa egitea. Zaila da urdailarekin mintzo denari buruarekin erantzutea. Ez da erraza landista bati diglosiaz jardutea, kontzeptu, kategoria, unibertso desberdinez ari baikara. Eta euskararen inposizioa faltsua dela eta hemen egiazki inposatu dena gaztelera dela azaltzen hasten bazara, haien markoa indartzen duzu. Lan hori egin beharko dugu, jakina, baina bide luzea izanen da. Eta uneotan sostengu zabalagoaren premia latza dugu. Urgentea da, gutxienez, aldaketaren aldeko gehiengo sozialaren sostengua lortzea. Gai honetan oposizioarekin lerratzen ari diren aldaketaren aldeko indarrei kontradikzioak eragitea. Indarrok birbideratzea. Eta nago horretarako argudio soziolinguistikoak baino eraginkorragoak izan daitezkeela argudio politikoak.

Erregimen erregionalistaren ezaugarririk behinenetako bat euskaldunen bazterketa sistematikoa izan da. Euskal hiztunen bazterketarekin amaitzea, haien eskubideak errespetatzea, erakundeen hezkuntza eta hizkuntza eskaintzak herritarren eskaera errealera egokitzea aldaketa da, justizia soziala, demokrazia. Eta horren guztiaren aurka egiten duenak aldaketaren, justizia sozialaren eta demokraziaren aurka egiten du. Ene uste makalean, horixe da egun erabil dezakegun eztabaida markorik eraginkorrena.

Aspaldidanik diot ez dela gutxietsi behar aldaketaren aurkako agenteen mobilizaziorako ahalmena. Are gutxiago hezkuntzan, non aspaldidanik garro luzedun egitura indartsuak baitzituzten. Haatik, asteburuan bi protesta egin zituzten euskaldunon hiri buruzagian: bata, euskarazko haur eskolen aurka. Bestea, irakasle gazteleradun elebakarren alde. Eta biotan jende gutxi elkartu zuten. Pentsatu nahi dut nafar gizarteko sektore gero eta zabalagoak gogaitzen ari direla landismo soziolinguistikoaren gorroto zoldazuarekin.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Ertzaintzak egindako ikerketaren zenbait pasarteren irudiak. ©BERRIA

Ertzaintzak lurralde antolaketaren aurkako delitua ikusi du Zaldibarren

Iñaki Petxarroman

Durangoko epaitegiari helarazitako ikerketa baten arabera, zegokion baino lur eremu zabalagoa erabili zuen Verter Recycling SM enpresak, Jaurlaritzaren eta Zaldibarko Udalaren baimenik gabe
 ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

«Osatu dugu minbizia? Oraindik ez, baina asko laguntzen ari gara»

Irati Urdalleta Lete

Aparteko kezka sortzen duen gaitza da minbizia, eta hori ikertzen aritzen da Zubiaga. Gaixoen biziraupena hobetuko bada, hiru norabidetan lan egiteko beharra ikusten du: diagnostiko goiztiarra, terapia zuzenduak eta txertoak.
AHTaren aurka 2010ean eginiko manifestazioa, Hendaia eta Irun arteko zubian. ©BOB EDME

Trenbidearen berritzea, abiadura lortzeko

Garazi Aduriz Zuñeda

Bordeleko, Baionako eta Irungo auzapezek trena berritzearen aldeko deia egin zutenetik, AHTaren eztabaida pil-pilean da Ipar Euskal Herrian. AHTaren aldekoak zein trenbidea berritzearen aldekoak beren argudioak mahai gainean jartzen ari dira proiekturik eraginkorrenaren bila.
Zaldibarko zabortegia amildu ostean bertan egin zituzten bilatze eta egonkortze lanen irudi bat. ©JAVIER ZORRILLA / EFE

Zabor azpiko 124 igerilekuak

Imanol Magro Eizmendi

Verter Recyclingek eskaturiko txosten baten arabera, amildu zenean 300.000 metro kubo ur zeuden zabortegiaren barruan. Egileen ustez, baina, ez zuen eraginik izan hondamendian.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.