Albistea entzun

HILBERRIA. Joao Cutileiro

Diktaduraren iruditeriaren zartatzaile

MANUEL BOTELHO Tamaina handiagoan ikusi

Amagoia Gurrutxaga Uranga -

2021eko urtarrilak 6

Ikur bat galdu zuen Portugalek urtea hasi berritan, Carlos do Carmo fado kantariaren heriotzarekin, eta beste bat atzo, Joao Cutileiro eskultorearenarekin. Herrialdeak XX. mendean eman zuen artista handienetakotzat joa izan zen, eta 1933tik 1974ra bitarteko diktadurak markatutako irizpide artistikoen zartatzaile nagusitzat ere bai.

Pavian jaio zen, 1937an. Medikua zuen aita, Oliveira Salazarren erregimenaren aurkakoa, eta lantokiz aldatu behar izan zuen behin baino gehiagotan, arrazoi politikoengatik. 1943an, Lisboara aldatu ziren bizitzera, eta cutileirotarren etxea intelektualen biltoki bihurtu zen: besteak beste, Celestino da Costa, Maria Helena Vieira da Silva, Abel Manta, Avelino Cunhal, Fernando Lopes-Graça eta Antonio Pedrorentzat. Azken hori Lisboako Talde Surrealistako kidea zen, eta Joao haurra bere tailerrera eraman zuen, ikastera, 1946an.

Aita Osasunaren Mundu Erakundearentzat lanean hasi zitzaieenean, Suitzara, Indiara zein Pakistanera joan zen familia osoa. 1951n Florentzian (Italia) zen Joao nerabea, Migel Anjelen artea ikusten. Han liluratu zuen eskulturak. 14 urterekin egin zuen lehen erakusketa.

Lisboako Arte Ederren Eskola Nagusian hasi zen ikasten, baina, han ikerketa eta sormena oztopatzen ziotela ikusita, Londresera jo zuen. Atzerrian, marmola makina elektrikoekin lantzen hasi zen, figurazioa baztertu gabe. 1970ean itzuli zen sorterrira. Eskandalu itzela sortu zuen 1973an, Lagosko Gil Eanes plazan Portugalgo Sebastian I.a erregea panpina artikulatu bihurtuta ezarriz. D. Sebastiao izena du piezak, eta erregimenaren lege estetiko oro auzitan jartzeko asmoz sortu zuen Cutileirok.

Hurrengo urteak onespenarenak izan zituen, Portugalen bertan zein kanpoan. 1980an, Evoran ezarri zen. Eskultore gazteei eman zien ostatu han. Atzo hil zen, 83 urterekin, harri hautsa arnastearen ondorioz sortutako enfisemagatik.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Jone Laspiur, atzo, emakumezko aktore berririk onenaren saria telematikoki jasotzen. ©Miguel A. Cordoba / EFE

Euskal filmek zortzi sari jaso dituzte Goya sarietan

Paulo Ostolaza

Bost garaikur eskuratu ditu Akelarre pelikulak, eta hiru Ane-k. Emakumezko aktore protagonistarik onenaren saria Patricia Lopez Arnaiz gasteiztarrari eman diote, eta emakumezko aktore berririk onenarena Jone Laspiur donostiarrari.

1 ©ALEMANIAKO ARTXIBO FEDERALAK / EZEZAGUNA

Goeringen artekaria gure artean

Amagoia Gurrutxaga Uranga

Bigarren Mundu Gerra garai oparoa izan zen naziek espoliatutako artelanen negozioan sartzeko prest zeudenentzat. Horietako bat izan zen Alois Miedl enpresaria. Artelan ugari pasarazi zituen Euskal Herritik barrena, Espainiako eta Portugalgo merkatuetara bidean. Hainbat euskal herritar izan zituen laguntzaile horretan.

Sarah Mary Chadwick abeslari eta pianista. ©BERRIA

Minari amaiera emateko biluztea

Mikel Lizarralde

Bi heriotza, harreman baten haustura eta suizidio saiakera bat. Mina eta samina dario Sarah Mary Chadwick musikariak azken bi urteetan ondu duen trilogiari. 'Me and Ennui Are Friends, Baby' du azken alea.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna