Albistea entzun

Berbaxerka, bat-bateko arrakasta

Letrak elkartuz ahalik eta hitz gehien osatzeko jokoa da Berbaxerka. Bi lagunek euskarara ekarri dute, asmo handirik gabe, baina berehala zabaldu da sukarra.
BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Olaia L. Garaialde -

2022ko urtarrilak 15

Tako, katu, trufa, truk, fruta eta truko. Zein hizki errepikatzen da guztietan? Berbaxerka jokoak letra bat nabarmentzen du erdian, eta, hizki hori derrigorrez erabilita, ahalik eta hitz gehien sortu behar dira inguruan dituen letrak baliatuz. Egunero aldatzen dira letrak. Bolo-bolo dabil jokoa sarean, eta arrakasta handia izateaz gain, zalantza ugari sortu ditu: Nork sortu du? Nola? Zergatik? Non?

Euskal Herrian eta Katalunian sortu dute Berbaxerka; Marc Font informatikariak programatu du, eta Gorka Salcesek itzuli du euskarara. Izan ere, Kataluniako Paraulogic jokoaren euskarazko bertsioa da. Elkar ikusi gabe egin zutela esan du Fontek: «Whatsapp eta Telegram erabili genituen batez ere, eta dei bat. Bi gau nahiko izan ziren jokoa egiteko».

Bizkaian bizi dira biak, eta, Gabonetan, Fontek jokoaren berri izan zuen Kataluniara familia bisitatzera joan zenean: «Etxera bidean, irratian programatzailea elkarrizketatzen ari ziren. Etxean, aita jokatzen ari zen. Ama normalean ez da aritzen joko horietan, eta bera ere bazebilen. Lagunekin elkartu nintzen, eta lagunek ere jokatzen zuten. Paraulogic jarraika zebilkidala zirudien». Edonora joanda ere, lagunek itzultzeko eskatzen zioten; hortaz, euskarara moldatzea erabaki zuten. «Ez geneukan deus pentsatuta; oso inprobisatua izan zen», azaldu du Fontek.

Euskara ikasten ari denez, ez zen bakarrik egitera ausartu, eta lagun bati, Salcesi, telefonoz hots egin zion. «Jokoan agertzen diren esaldiak itzuli nituen; ez zen lan handia izan. Gainerako hitzak Euskaltzaindiaren Hiztegiak jasotakoak dira», dio Salcesek. Izenak buruhausteak eman zizkion: «Marcek hitza berba erabili nahi zuen, baina esan nion oso zaila zela horrekin jokatzea». Etengabe pentsatzen ibili zen, izen bat sortu nahian: «Azkenean, Berba bizkaitarra delako aukeratu genuen, eta xerka Iparraldekoa delako, eta euskalkiak nahasteko».

Algoritmoen magia

Fontek nabarmendu du hiztegia sortzea izan zela prozesuaren zailtasunik handiena: «Horrelako jokoak egiteko, hitzen zerrenda bat sortu behar da. Horretarako, algoritmo batek, adibidez, o letra duten hitz guztien zerrenda sortzen du». Esan du jokoa jada sortuta zegoenez moldatzea «sinplea» izan zela: «Open Sourcen oinarritzen da, hau da, librea da, eta edonork erabili eta moldatu dezake». Pere Orgak Paraulogic programatu zuen, eta bat dator Fontek esandakoarekin.

Jokoaren erabileran jarri nahi izan dute arreta, eta ez haiengan, Fontek esan duenez: «Guk egin dugu, baina edonork egin zezakeen. Zailena joko bat asmatzea da». Haien helburua euskaraz jokatu ahal izatea da.

Paraulogic jokoaren antzekoa da, baina berrikuntza batzuekin. Esate baterako, hitz bakoitzean klik eginez hiztegiko definizioa agertzen da. Fontek dio ikasteko baliabide bat izan daitekeela: «Euskara ikasten ari naiz, eta oso lagungarria iruditzen zait. Askotan ez ditut aurkitzen ikasteko aplikazioak». Salces irakaslea da, eta esan du irakasle batzuk erabiltzen hasi direla, eta ikasleak ere bai: «Bikotekidea euskara irakaslea da, eta erabiltzen du. Haren ikasleak oso pikatuta daude».

Jatorrizkoa, ingelesez

Jatorrizko bertsioa, Spelling Bee, AEBetan egina da, eta Open Sourcen oinarrituta dagoenez, Paraulogic eta Berbaxerka sortu zutenak bertsio horretan oinarritu ziren. Katalunian, azaroan sortu zuten; Orga programatzailea Paraulogicen arrakastaz mintzo da: «Ez genuen espero jokoak hainbesteko arrakasta izatea. Komunikabideek eragin handia izan zuten. Gainera, Gabonak ziren».

Berbaxerkak egun batetik bestera arrakasta izan zuen, eta oharkabean harrapatu zituela dio Fontek: «Ez genuen espero; ingurukoei bidaltzen hasi ginen. Twitterrek eragin handia izan du, eta, batez ere, euskaraz eta katalanez izateak. Horrelako gauzak sortzen direnean, azkar zabaltzen dira».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©IÑIGO URIZ / FOKU

«Pertsonak bezala, ez daude bi harri berdin»

Iker Tubia

Piezaz pieza osatzen dira Lekuonaren eskulturak. Ikusteko ez ezik, baxera gisa erabiltzeko ere badira. Ezohiko ezaugarriak ematen dizkio harriari: «Askotan, harria baino burugogorrago izan behar duzu».
 ©BERRIA

Kolonen hatza, zientziari begira

Jakes Goikoetxea

Atzeratzen ari dira Kristobal Kolon nabigatzailearen jatorria argitzeko azterketa genetikoen emaitzak. Berez, iaz eman behar zuten haien berri. Kolonen eta senideen hezurretako DNA aztertzen eta alderatzen ari dira. Hainbat teoria daude haren jaioterriari buruz, tartean euskalduna zela.
Lorea Iribar, Joseba Loiarte, Maider Uribarri, Gorka Basterretxea, Andoni Andueza eta Janire Matilla protagonistak. ©ETB

ETB1ek 'Abiapuntua' «esperimentu soziala» estreinatuko du bihar

Urtzi Urkizu

Xabier Madariagak aurkeztuko du. Sei gazte «ongizate eremutik ateratzera» behartuko dituzte

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.