«Hiztun berrien legitimazio prozesurako palanka izan daiteke bertsoa»

Maddi Ane Txoperena Iribarren -

2020ko martxoak 22

Tesia egiten ari zela, bertze gai bat atera zitzaion argitara Artetxeri: hiztun berrien legitimazioarena.

Zer dela-eta landu duzu hori?

Konturatu nintzen bi gazteren hizkuntza ibilbideak bitxiak egiten zitzaizkidala: bi hiztun berrik oso hizkuntza ibilbide trinkoa zuten, ez ziren lerratzen inolako momentutan frantsesera. Pentsatu nuen begiratu behar nuela hiztun berriekin zer gertatzen zen, besteak beste ikusteko zer aurreiritzi neuzkan.

Zer aurkitu duzu?

Ikerketek legitimitatearen kontzeptua jartzen dute mahai gainean. Hiztun berri/hiztun zahar dikotomian zaharrek baitute legitimitatea berez, eta hiztun berriek, berriz, irabazi behar baitute. Gazte horiengan, bertsotan aritzea legitimazio prozesurako palanka bat izan da, zeren bertsolaria ulertua da hiztun ikoniko gisa; beraz, hiztun on gisa. Gainera, erabilera handia egozten zaio: ez dugu pentsatzen bertsotan egon daitekeenik oholtzan eta jaitsi eta lagunekin frantsesez aritu.

Zein da horren ifrentzua?

Horiei zera pasatzen zaie, bereziki Hegoaldean: nahi gabeko gutxiespen bat. «Hiztun berria zara? Ba, oso ongi egiten duzu bertsotan!». Bi ahoko labana da. Gainera, ez da bakarrik bertsolariak hiztun zaharrak direla ehuneko handi batean, baizik eta entzuleen artean ere hiztun zaharren kopurua askoz handiagoa da kalean baino. Bada hiztun zaharrek hiztun zaharrentzat egindako mundu bat, eta gainera berezkotasunari garrantzia ematen zaio: «Nola izango duzu berezko bertsotarako sena ez baldin bazara hiztun zaharra?». Hor badago piramide bat gure ideologiaren arabera zeinetan goi-goian dagoena den hiztun zaharra, berezkotasuna duena, berezko hizkera, besteak beste dialektoa, gizona...

Ez da bakarrik bertsolaritza bidezkoago egiteko egin beharko genukeela gogoeta bat. Gaur egun, hiztun berriak izanik gazteen %50 baino gehiago Euskal Herrian, bertsolaritza bideragarri egiteko ere beharrezkoa da horri buruz pentsatzea.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

<b>Konfinamendua.</b> Baionako karrikak hutsik, eta dendak itxita konfinamendu garaian. ©BOB EDME

Larunbatetik aitzina dendak irekiko dituzte Iparraldean

Maria Ortega Zubiate - Oihana Teyseyre Koskarat - Paulo Ostolaza

Jatetxeak ez dituzte urtarrilaren 20a aitzin zabalduko, baina ostatuentzako eperik ez dute eman. Madrilek aurreratu du etxeratzeko orduei eutsi nahi diela Eguberrietan

Makazaga eta Ormaetxea, Zabalganako eskolaren atarian. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Euskaraz heztearen garrantzia

Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria

Gurasoek umeekin euskaraz aritzearen garrantzia azpimarratu dute, nahiz eta leku batzuetan «zailagoa» dela aitortu. Hizkuntza ohiturak aldatu nahi dituzte, hala nola beste gurasoekin.

Osasun krisiak nabarmen okertu du elbarritasunen bat duten pertsonen bizi kalitatea. ©LUIS JAUREGIALTZO/ FOKU

Malkartsuago egin zaie bidea

Edurne Begiristain

Izurriaren bigarren olatuak areagotu egin ditu urritasunen bat duten pertsonen arazoak, oztopoak eta premiak. Koronabirusak «mendekotasun» handiagoa sortu die, eta bizi kalitatea «okertu». Egoitzetan dauden mendeko pertsonak «salbuespen egoeran» bizi direla ohartarazi dute.

Mari Luz Esteban, Elurre Iriarte, Saioa Iraola eta Onintza Irureta, atzo, <em>Euskalgintzaren eta feminismoaren arteko zubiak</em> saioan. ©GORKA RUBIO / FOKU

Feminismoa eta euskara, elkar egiten eta eragiten

Irati Urdalleta Lete

Euskalgintzak eta feminismoak elkarri eman diotenaz eta oraindik egiteko dagoenaz aritu dira Mari Luz Esteban, Elurre Iriarte, Saioa Iraola eta Onintza Irureta, 'Euskara eta feminismoa bidelagun' zikloko azken mahai inguruan. 

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna