«Hiztun berrien legitimazio prozesurako palanka izan daiteke bertsoa»

Maddi Ane Txoperena Iribarren -

2020ko martxoak 22

Tesia egiten ari zela, bertze gai bat atera zitzaion argitara Artetxeri: hiztun berrien legitimazioarena.

Zer dela-eta landu duzu hori?

Konturatu nintzen bi gazteren hizkuntza ibilbideak bitxiak egiten zitzaizkidala: bi hiztun berrik oso hizkuntza ibilbide trinkoa zuten, ez ziren lerratzen inolako momentutan frantsesera. Pentsatu nuen begiratu behar nuela hiztun berriekin zer gertatzen zen, besteak beste ikusteko zer aurreiritzi neuzkan.

Zer aurkitu duzu?

Ikerketek legitimitatearen kontzeptua jartzen dute mahai gainean. Hiztun berri/hiztun zahar dikotomian zaharrek baitute legitimitatea berez, eta hiztun berriek, berriz, irabazi behar baitute. Gazte horiengan, bertsotan aritzea legitimazio prozesurako palanka bat izan da, zeren bertsolaria ulertua da hiztun ikoniko gisa; beraz, hiztun on gisa. Gainera, erabilera handia egozten zaio: ez dugu pentsatzen bertsotan egon daitekeenik oholtzan eta jaitsi eta lagunekin frantsesez aritu.

Zein da horren ifrentzua?

Horiei zera pasatzen zaie, bereziki Hegoaldean: nahi gabeko gutxiespen bat. «Hiztun berria zara? Ba, oso ongi egiten duzu bertsotan!». Bi ahoko labana da. Gainera, ez da bakarrik bertsolariak hiztun zaharrak direla ehuneko handi batean, baizik eta entzuleen artean ere hiztun zaharren kopurua askoz handiagoa da kalean baino. Bada hiztun zaharrek hiztun zaharrentzat egindako mundu bat, eta gainera berezkotasunari garrantzia ematen zaio: «Nola izango duzu berezko bertsotarako sena ez baldin bazara hiztun zaharra?». Hor badago piramide bat gure ideologiaren arabera zeinetan goi-goian dagoena den hiztun zaharra, berezkotasuna duena, berezko hizkera, besteak beste dialektoa, gizona...

Ez da bakarrik bertsolaritza bidezkoago egiteko egin beharko genukeela gogoeta bat. Gaur egun, hiztun berriak izanik gazteen %50 baino gehiago Euskal Herrian, bertsolaritza bideragarri egiteko ere beharrezkoa da horri buruz pentsatzea.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

18 kasatzeman dituzt azken ordueta Zangozan. ©Iñigo Uriz/FOKU

Beste neurri batzuk hartuko dituzte Zangozan

Berria

Azken orduetan, 18 positibo atzeman dituzte han. Hego Euskal Herrian, 234 positibo izan dira.

Karpak jarri dituzt basurto ospitalearen kanpoaldean, PCR probak egiteko. ©Javier Zorrilla/EFE

PCR proba egitera deitu ditu Jaurlaritzak Bilboko Fever diskotekan eta Erandiogoikoko batzokian egon zirenak

Berria

Bihar goizean hasiko dira testak egiten. Diskotekarekin lotutakoei, Basurtuko ospitalean, eta batzokian izandakoei, Urdulizkoan.

Kaltzda Zahar eguneko zenroa, Bizkaian. ©Marisol Ramirez/FOKU

Eguneko zentroak irekiko dituzte gaur Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan

Berria

Zahar etxeetako murrizketek abuztuaren 9ra arte jarraituko dute indarrean.

Hiru pertsona maskara jantzita ©Jon Urbe / FOKU

Gazte Kontseiluak sare sozialetan kanpaina bat hasi du maskarak erabiltzera deitzeko

Aloña Beraza Peña

Bi bideo egin dituzte eta sare sozialetan, telebistan eta komunikabideetan zabalduko dira.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna