Albistea entzun

Arbelari begira. Euskal Kulturaren Transmisioari Buruzko 4. Graduondokoa

'Euscool' kultura eta beste

Nagore Amondarain -

2012ko abenduak 18

Ruperren Egin kontu abestia aztertzen jarri gintuen Pedro Elias Igartuak (ingeleseko irakasle eta musika kritikoak) institutuko eskola egun batean. Ia 18 urte geroago, bestelako eskola egun batean, Iñaki Urruzola irakasleak ariketa beraren aurrean jarri gaitu. Euskal kultura zer den eta zer izango den zalantzarekin bakoitza bere burutazioetan naufrago ibili ginen. Berau aztertzeko eskola eguna izan zen aurreko astekoa, azterketaren aurreneko mokadua baino ez zen izan, dena eta ez dena argitu gabe bueltatu ginelako etxera, indar zentrifugo eta zentripetuak aktibo gure buruetan. Kultur ekosistemak eta kokapenerako gakoak mahai-gaineratzean hasi zen ikaskideon parte hartzea, talde hiztunaren adibide jardun anitza. Euskal kulturaren definizioaren helmugara iritsi aurretik, masa kultura, herri kultura eta kontrakulturaren bidesariak ordaindu behar izan genituen.

Azken asteetan hirugarren aldiz aipatu den Josu Amezagaren Herri kultura: euskal kultura eta kultura popularrak doktorego tesitik ekarri zizkigun helduleku batzuk Iñakik. Gure ingurutik askoz harago joanda, Alemaniara adibidez, Herderrek maila berean jartzen ditu herri xehearen kultura eta goi kultura, nazio beraren barnean topatu daitezkeenak biak. «Beraz, euskal kulturak bietatik izan dezake? R. M. Azkueren sei operak herri kultura edo goi kulturan kokatzen ditugu?». Azken lerrotik, irudi eta audioak grabatzeaz arduratzen den Kepak hartu zuen hitza. Ordenagailu, bideokamera eta entzungailuen babesean egoten den ikaskidearen estreinaldia txalotu egin zuen gela osoak, azken lerrotik honako hauek entzutean; «Gorka Bereziartuak otsaileko Argia-n hauxe dio: zertan desberdintzen dira kultura herrikoia eta kultura elitista? Ekoizpen kulturala prozesu industrial bihurtu zenetik, herriarena zen kultura eta eliteena, biak fenomeno berri batek irentsi zituen, masa kulturak. Hautaketaren arrazoia ez da ekonomikoa, publikoaren jakin-mina piztea bihurtu da arazo, beraz, heziketan dago arazoa, egun».

Herderren arabera, herri xehearen kulturaren aurkitzailetzat kontsideratua, hizkuntza da herri baten arima eta berak biltzen du izate oso bat. Hemen aipatu liteke Beñat Sarasolaren Euscool manifestua, benetako hipster-a izateko gidan euskararen zentraltasunaren alde egiten baitu. Kulturaren semiotikan Lotman errusiarraren izena aipatzen digu Iñakik, hizkuntza erdigunean kokatzen duen beste autoreetako bat, euskal kultura euskarari darion kultura definizioa defendatu lukeenetako bat, gelako naufrago askok bezala.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©GORKA RUBIO / FOKU

«Ez dakit hizkuntzak ez ote nauen ni menderatzen nik bera baino gehiago»

Itziar Ugarte Irizar

Mundu baten bukaera bizitzearen kontzientziaz eta pertsonala eta kolektiboa «harmonizatzeko» nekeaz aritu da 'Landura' lan berrian. Hamargarren poema liburua du, eta, bide horretan, komunitate bati idaztearen sentipena izan du lagun.

Bingen Zupiria sailburua eta Aizpea Otaegi Errenteriako alkatea, atzo, liburuaren egileekin. ©ANDONI CANELLADA / FOKU

Arbola sendoa musikaren ekosisteman

Naroa Torralba Rodriguez

'Musikaste 1973-2022. Euskal musikaren 50 urte' liburua eman du Eresbilek. Jaialdiak mende erdia bete duela-eta argitaratu dute

Maialen Lujanbiok idatzi du liburuko testua, eta Arrate Rodriguezek ondu ditu ilustrazioak. Irudian, bi egileak, atzo, Donostian. ©JAGOBA MANTEROLA / FOKU

'Traste arrunten barruan zuk zer ikusten duzu?' album ilustratua argitaratu dute

Miren Mujika Telleria

'Traste arrunten barruan zuk zer ikusten duzu?' album ilustratua argitaratu dute Maialen Lujanbiok eta Arrate Rodriguezek, Pamiela argitaletxeko Bagara sailean. Albumak Rosa Valverde artistaren lana ezagutaraztea du xede

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...