Albistea entzun

HIRUDIA

JALGI: erroak, hegoak, eroak

Patxi Zubizarreta - Idazlea

2016ko maiatzak 26

Jaiotzarekin etorri zitzaion heriotza Francisco Javier Irazoki poeta lesakarraren anaiari, eta zorigaitzez aingerutan hil zen haur errukarria; aitak, orduan, hilobi gisako bat prestatu zuen baserri alboko pikondo baten azpian, eta amonak hantxe lurperatu zuen haurra, zapata kutxatxo batean. Haur denboran, poeta pikondo horretara igotzen zen, fruituak noiz helduko. Eta uda amaieran edo udazken hasieran, pikuak heldutakoan, poetak astiro jaten zuen fruitua: pikuak anaiaren mintzoa ziren, pipitak anaiaren hitzak ziren; eta astiro mastekatzen zituen, mutiko zenduak lur barnetik bidalitako hitzez eta mezuez hobeki jabetzeko.

Kirmen Uribe poetak ere, duela zenbait urte, pikondo hegalari baten istorio harrigarria kontatu zigun berripaper honexetan: antza, Bilboko haur batzuek asteburua Mungian igaro ohi zuten, eta jolaslekurik gogokoena pikondo zaharra omen zuten; kontua da noizbait ere arbola gaixotu, eta erraietatik erauzi behar izan zutela; umeek larrea hutsik ikusi zutenean, aitari galdegin zioten, eta honi erantzun magiko bat bururatu zitzaion: «Gogoan hartu du likarekin txoriak harrapatzen dituen gizona, nola likarekin zuhaitzen adarretara itsatsita geratzen diren txoriak. Haurrei esan die aste barruan likarekin ehizan ibili direla baserrian. Eta pikondoan jarritako lika horrenbeste zela ezen ehunka txori geratu zirela itsatsirik pikondoan. Baina milaka txori zirenez, arbolak berak ere hegan egin duela txori eta guzti, eta begiratzeko bestela larreko zuloari, nola txoriek zuhaitza erraietatik atera duten».

Jean Giono idazleak ere halakoxe gaia erabili zuen Zuhaitzak landatzen zituen gizona narrazioan: gizona eremu lehor eta elkor batean noraezean ibili zen Alpe mendiak Proventzan barneratzen diren ingurumarian, harik eta basamortuko ispilukeria zirudien artzain xume bat agertu zitzaion arte; honek etxolara eraman zuelarik, zorro batetik ezkur pila mahai gainera zabaldu, eta, onenak bereizirik, ehun ale mardul eta eder bildu zituen; gero, atzera itzuli ziren mendi mortura, eta burdinazko makila bat harturik, lurrean zulo bat egin, ezkur alea sartu, hura lurrez estali, eta halaxe jardun zuen ehun haritz landatu arte; zenbait urteren buruan, idazlea Proventzara itzuli zenerako artzainak ehun mila ezkur lurperatuak zituen, ehun mila haritz landatuak; eta, haritzekin batera, pagoak eta urkiak: zientoka, milaka; eta haizeak ere lagundu egin ziok haziak eramaten, berdetasuna zabaltzen; egunak egunari, urteak urteari, bi mundu gerra lazgarri igaro ziren, eta idazlea irrikaz itzuli zen artzainarengana, baina paisaia ezagutzen ez…; Elzéard Bouffier aguretua zegoen, baina arbolek halako tapiz berdea osatua zuten; eta garai bateko herri abandonatuan 28 pertsona bizi ziren, haietako hiru basozain; lorategiak zeuzkaten, lurra lantzen zuten eta iturri berrituari, pol-pol, ur fresko baino freskoagoa zerion.

Aiaraldea euskal kulturaren plaza ibiltaria bihurtu duten JALGI ekimeneko partaideek —antolatzaile, eragile, pentsalari, artista, erakunde…— ongi errotutako tradizioaren alderdirik erakargarrienak partekatu eta transmititu nahi dituzte, baina kulturari hegoak erantsi dizkiote, oraingoan eskualde honetan hegalda eta zabaldu dadin, dasta dezagun; baina hau guztia ezinezkoa litzateke ero punturik gabe, halako eroaldiak beharrezkoak baititugu ezezagutza eta ezjakintasunaren basamortua oasi eta plazer iturri bihurtuko badugu. Aurten eta aurrerantzean, hemen eta han.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Inazio Mujika, Aintzane Atela, Miren Arratibel, Manu Lopez eta Joxean Muñoz, gaur goizean, Donostian. ©Gorka Rubio / Foku

Edith Wharton batu da Literatura Unibertsala bildumara

Itziar Ugarte Irizar

Egile estatubatuarraren 1911ko ‘Ethan Frome’ nobela laburra euskaratu dute Miren Arratibelek eta Aintzane Atelak. Izen bereko pertsonaiaren gorabeherak ditu ardatzean.

Alex Sanvi eta Unai Iturriaga, atzo, Elkarreko komikiaren txokoan, Donostian. ©MAIALEN ANDRES / FOKU

Mundura atera dira H.B. eta Lo-li-ta

Itziar Ugarte Irizar

Unai Iturriagak eta Alex Sanvik 'Haur Besoetakoa. Itsasoan urak handi' komikia eman dute, Ikastolen Elkartearen eta 'Xabiroi'-ren eskutik. Orain arteko albumik «sendoena» dela uste dute

 ©JAIZKI FONTANEDA / @FOKU

Euskal Herrira itzuliko da gaur Patti Smith

Aitor Biain

Gasteizko Azkena Rock jaialdian eskainitako emanaldiaren ondotik, Euskal Herrira itzuliko da Patti Smith; Donostiako Kursaal auditoriumean ariko da gaur iluntzean. Punk-rockaren ikur handienetako bat da, eta Donostian emango dio amaiera Europa osoan egindako kontzertu birari.

Alexei Volodin pianista, artxiboko irudi batean. ©EUSKADIKO ORKESTRA

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Irakurleen babesa ezinbestekoa da kazetaritza independente eta konprometitua egiten jarraitzeko.