HIRUDIA

Eztabaidarena

Modernotasuna aldarrikatu zuen Arthur Rimbaud idazleak.
Modernotasuna aldarrikatu zuen Arthur Rimbaud idazleak. BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Rikardo Arregi Diaz De Heredia - Idazlea

2018ko apirilak 26

Inork ez dezala esan Juan Luis Zabalak eta Maialen Berasategik hementxe bertan plazaraturiko arazoei muzin egin diedala hirutasun ez oso santu honetako nire txandan; horrela, batzuek azaldu duten kezka, eztabaidarik ez dagoela alegia, lasaitzen saiatuko naiz apur bat bederen. Egia da gaur egun beste garai batean zegoen berotasuna epeldu egin dela eta hil ala biziko kontu haiek, medikuntzaren aurrerapenei esker, gaixotasun gutxi gorabehera kroniko baina ez larriegiak direla orain. Edo beharbada lehen baino larriagoak dira, baina, pentsamolde postmodernoaren erruz, erlatiboagoak. Bestalde, ahantzi egiten da, nire ustez, noizbehinka agertzen direla eztabaida oso oinarrizkoak sortarazten dituzten liburu eta egileak (Joseba Gabilondo edo Iban Zaldua etorri zaizkit gogora bat-batean), baina euskal literaturaren establishment txiki sendoak (zeren euskal literaturan establishment bat baitago) nahiago du kasu gehiegirik ez egin, eskuak garbitu eta hurrengo Durangora pasa.

Era berean, nekosoa izan daiteke aspaldiko eztabaida batzuk berpiztea, ez garai hartan ondorioztatukoa behin-betiko dogma aldaezina delako, baizik eta gurean adanismorako joera handia dugunez, adinean sartzen ari garenoi ahoa zabaltzen zaigulako nahi gabe eztabaida bera, hitz berberekin, jarrera berberekin, pentsakera berberekin errepikatzen ikusten dugunean. Gainera, gorago aipatu dudan bezala, teoria postmodernoak dena errazteko (edo zailtzeko, batek daki) etorri ziren: kanon eta arau zahar estuak atzean utzi eta dena ondo dagoela, dena dela baliotsua aldarrikatu zenetik. Herrigintzan buru-belarri sartu nahi duzula? Aurrera. Autofikzio narzisista dela zurea? Primeran. Eleberri beltz sozialarekin amets egiten duzula? Arazorik ez. Sintaxia desegin eta puntuazioaren zamarekin bukatu? Zergatik ez. Gaztelaniaz idatzi gura duzula euskal literatura? Jakina. Arthur Rimbaud-en Il faut être absolument moderne hartatik «erlatiboki posmoderno izan behar dugu» lasaigarrira egin dugu jauzia. Erlatiboki, noski.

Gainera, zertarako denbora galdu eztabaida korapilatsuetan teoria postmodernoak ere zaharkiturik utzi dituen merkatua ororen gainetik dagoenean? Merkatua da literaturaren jainko bakarra: saldu ala ez saldu, that is the question.

Ironiak eta zinismoak gordeko ditut eta serio jarriko naiz. Demagun, laburbiltzeko, bi parametro dudala liburu baten aurrean: estetikoa, hau da, nola dagoen idatzita, estiloa, nahi baduzue; eta etikoa, liburuak dakarren ideologia edo mundu ikuskera. Idazkera txarra eta nirearekin zerikusirik ez duen mundu ikuskera dituen liburu bat berehala alboratuko nuke, penarik gabe, ez nuke ezta irekiko ere. Idazkera bikaina eta nirearekin bat datorren ideologia dituen liburua irakurriko nuke, oso gustura eta beharbada apur bat beldurtuta perfekzio erabatekoaren aurrean. Idazkera txarra baina ideologia gustukoa dituen liburuarekin arazoak izango nituzke: orrialde batzuk irakurri, gainerakoen gainean begiak pausatu, esaldi gogoangarri baten bat bilatu eta bukatu gabekoen multzora bidaliko nuke lasai asko. Idazkera primerakoa eta mundu ikuskera antagonikoa duen liburua bukatu nuke, bai, apur bat amorraturik, zein ongi idazten duen nazkante honek pentsatu bitartean. Baina mundu honetan gauzak ez dira, zorionez, hain garbiak: idazkera guztiz bikainaren eta idazkera guztiz txarraren artean hamaika ñabardura daude, hamaika estilo, hamaika modu poema bat egiteko, istorio bat sortzeko, ipuin bat edo eleberri bat idazteko; mundu ikuskerari dagokionez, ergel totala izango nintzateke pentsatuko banu nirea bezalakorik ez dagoela, eta adostasun-desadostasunetan ñabardurak ere infiniturantz zabaltzen dira beti. Horregatik liburuz liburu hitz egitea, eztabaidatzea nahiago baduzue, atsegin dut, dauden ikuspuntu guztiak, eztabaida guztiak, kritiko guztiak (sic) eta teoria guztiak (baita postmodernoak ere) kontuan harturik. Altxorrak oharkabean pasa dira askotan, eta bai, eztabaida publikoak lasai eta espanturik gabe egiteko zailtasunak ditugu, zergatik ukatu.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Covid-19 daukaten gaixoak zaintzen duten bi erizain besarkatzen 55 egun gaixo zeraman gizon bat sendatzean. ©Andoni Lubaki / Foku

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Euskal Herrian 31.166 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.150 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Bi erizain, Galdakaoko ospitalean (Bizkaia) maiatzaren 6an, 55 egun gaixorik zeramatzan gizon bat sendatu zela ospatzen. ©ANDONI LUBAKI / FOKU

Koronabirusaren lehen kolpea Euskal Herrian: 2.152 hildako lau hilabetean

Mikel P. Ansa

Martxoaren 1etik ekainaren 30era, lau hilabete. Neguaren azken hondarra, eta udaberri guztia. Koronabirusaren pandemiak hankaz gora jarri du Euskal Herria, eta bizimoduak astindu ditu. Pandemiaren lehen olatuaren balantzea egin du BERRIAk, hamazazpi grafiko eta hamazazpi galdera hauekin.

Beste 11 positibo zenbatu dituzte Ordiziako kasuen oldarraldiari lotuta

Beste 11 positibo zenbatu dituzte Ordiziako kasuen oldarraldiari lotuta

Arantxa Iraola

Denera 69 kasu daude lotuta positibo multzo horrekin; Tuterakoekin, berriz, 31

Gasteizko Mendizorrotza igerilekuak pandemia garaiko udarako prestatzen. Irudian, langile bat belardian markak egiten. ©Raul Bogajo / Foku

Positibo bat Gasteizko gimnasio batean, eta beste bat Baionako erietxe batean

Edu Lartzanguren

Baionako Belharra erietxean kasu bat topatu dute, eta ikerketa zabal bat jarri dute martxan jatorria argitzeko. Zirujau bat kanpoan kutsatu dela uste dute.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna