Albistea entzun

Literatura. 'JAINKOAZ BESTE. ABERRIAREN IDOLATRIA'

Gurutzearen zama uzteko saioa

Mikel Asurmendi -

2014ko maiatzak 25

Egilea: Luis Haranburu Altuna.

Argitaletxea: Hiria.

Saio landua eta irakurtzeko erraza duzu Jainkoaz beste, Aberriaren idolatria, baita egokia ere. Euskaldunon historia eta ideologiak jorratzen ditu, abertzaleena oroz gainetik eta ezker abertzale/ETAren binomioarena bereziki. Erlijioak eta jainkoak abertzaleengan duten munta azaltzen du, hots, euskaldun fededun izanaren ondorioa. Errelatoen beharra dugun garaion, gure pentsamenduaren errelatoa berritzen laguntzeko saioa.

Liburuaren funtsean sakondu aitzin, ohar pare bat:

1) Saioa landua da, baina merezi luke «orrazketatxo»-ren bat gehiago idazketa —akats ortografikoez ari naiz— txukunagoa izateko. Ez da liburu eta argitaletxe honen gabezia soilik, besteen liburuetan ere lanketa eskas hori agerikoa da usu.

2) Luis Haranburu Altuna da egilea (Alegia, Gipuzkoa, 1947), eta komenigarria da bera ez estigmatizatzea. Hots, Haranburu Altuna erlijioan, abertzaletasunean edota marxismoan hezi izan arren —Mikel Azurmendi, Jon Juaristi, Jon Sudupe… eta beste zenbaiten artean, bat-bedera eta inor inorekin nahastu barik—, saiogilea jeltzaletasunarekin eta ETAren tasunekin biziki kritikoa —bilakatu— da. Hain kritiko ere, ezen eta abertzaletasunaren «etsaia» izatearekin estigmatizatuta dago —eta daude—. Horiek horrela, bere pentsamendua edota liburuak «errefusatuak» izaten dira hainbat abertzaleren aldetik. Hartaz, horrek liburuaren irakurketa eta balioa baldintzatzen dituelakoan nago.

Segi nadin liburuaren azaletik beretik: Felix Likiniano anarkistak asmatu anagrama (ETAren anagrama: sugea eta aizkora) eraldatua ageri da: gurutzeak hartu du aizkoraren tokia. ETAren anagrama Higiaren koparen plagioa iruditzen zait. Berau farmazeutiko lanbidearen ikur ezagunenetako bat da. Kopan edo kalizan kiribildutako sugea ageri da. Sugeak boterea irudikatzen ei du, kaliza erremedioen ikurra delarik.

ETAren anagrama «aizkora beste sendo eta sugea zuhur antzo» definitu zuen norbaitek. Saiogileak gurutzearen (boterearen) zantzuak antzeman ditu aizkorarenean. Alabaina, saioa ongi ulertzera, euskaldunon erremedioa ez dira ez aizkora ez gurutzea.

Edonola den ere, saioak kontrobertsiarako ematen du, askorako eman ere. Eta horretarako Doctor Ecclesiae, hots, Elizak ditu doktoreak. «Gure» eliz eta kapera barrutietako pentsalariengan pentsu dut. Komeniko litzaiguke arrazoiz adina zentzu izatea, eta, ideietan bat egin beharrik gabe, euren arteko eztabaida emankorrak gauzatzea errespetuz.

Jainkoaz beste. Aberriaren idolatria saio kritikoa da abertzaletasunaren ondorioekin. Ezkerreko abertzaletasunaren jardueraren (ETAren indarkeriaren) okerrari egiten dio arbuiorik handiena, baina saioa hori baino askoz gehiago da. Euskaldunon erlijioaz gain, geure —pertsonon— askazia, emozioa, kontzientzia eta memoria lantzen ditu, ondo landu ere. Euskaldunon jainkoa du jomuga bereberki. Eliza katolikoaren izaera ederto agertu eta bere amaiera iragartzen du. Haatik, galdera hauxe pausatzen du amaieran: «Erlijiotik aterakoan zer?».

Hona nire aburua: «Gure» kaperetako doktoreek auguratu dezaketenaz beste, zer egin dezakegu hiritartasuna aitortu gabeko herritarrok? Hasteko, on egingo liguke aberriaren idolatriari uko egiteak. Jainkoaz beste egitea zailagoa daukagu, naski. Kristautasunaren aurretiko jainkoengana atzera itzultzea ezinezkoa zaigu. Anartean, Zesar berriei aitzi egiten edota haien aurkako borrokan errenditzen konformatu beharko dugu.

Kontrobertsiarik kontrobertsia, osasungarria deritzot saio honi ekitea.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Inazio Mujika, Aintzane Atela, Miren Arratibel, Manu Lopez eta Joxean Muñoz, gaur goizean, Donostian. ©Gorka Rubio / Foku

Edith Wharton batu da Literatura Unibertsala bildumara

Itziar Ugarte Irizar

Egile estatubatuarraren 1911ko ‘Ethan Frome’ nobela laburra euskaratu dute Miren Arratibelek eta Aintzane Atelak. Izen bereko pertsonaiaren gorabeherak ditu ardatzean.

Alex Sanvi eta Unai Iturriaga, atzo, Elkarreko komikiaren txokoan, Donostian. ©MAIALEN ANDRES / FOKU

Mundura atera dira H.B. eta Lo-li-ta

Itziar Ugarte Irizar

Unai Iturriagak eta Alex Sanvik 'Haur Besoetakoa. Itsasoan urak handi' komikia eman dute, Ikastolen Elkartearen eta 'Xabiroi'-ren eskutik. Orain arteko albumik «sendoena» dela uste dute

 ©JAIZKI FONTANEDA / @FOKU

Euskal Herrira itzuliko da gaur Patti Smith

Aitor Biain

Gasteizko Azkena Rock jaialdian eskainitako emanaldiaren ondotik, Euskal Herrira itzuliko da Patti Smith; Donostiako Kursaal auditoriumean ariko da gaur iluntzean. Punk-rockaren ikur handienetako bat da, eta Donostian emango dio amaiera Europa osoan egindako kontzertu birari.

Alexei Volodin pianista, artxiboko irudi batean. ©EUSKADIKO ORKESTRA

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...