Albistea entzun

Sam Shepard idazle eta aktorea zendu da

Esklerosia zuen, eta gaitz horren eraginez hil da, 73 urterekin.

Sam Shepard eta Win Wenders, 'Paris, Texas' filmaren egileak.
Sam Shepard eta Win Wenders, 'Paris, Texas' filmaren egileak. Donata Wenders

Berria -

2017ko uztailak 31 18:50

Familiak eman du aktore, gidoigile eta idazle ezagunaren heriotzaren berri. Kentuckyko bere etxean zendu da, 73 urtetan, Sam Shepard (Illinois, 1943 — Kentucky, 2017). Alboko esklerosi amiotrofikoa zuen, eta gaitzak erasanda eman du azken hatsa.

Aurpegi anitzeko sortzaile izan da Shepard, eta narratiban bezala interpretazioan sari handietako bi lortu izan dituen sortzaile bakanetakoa: Pulitzer saria irabazi zuen, 1979an, Buried child (ume lurperatua) lanarekin; eta Oscar saria eman zioten, 1983an, The Right Stuff filmean bigarren aktore gisa egindako lanagatik.

Berrogei liburu argitaratu zituen, antzerkia, saiakera eta memoriak tartean, baina musikaria eta gidoilaria ere izan zen, eta ezagun bihurtu zen Steel Magnolias, The Pelican Brief eta Black Hawk Down filmetan izan zuen esku hartzeengatik, eta Paris, Texas filmaren gidoilari gisa egindako lanengatik, besteak beste.

Illinoisen hazi eta hezi zuten, eta nekazaritza ikasketak egin zituen, baina antzerki talde ibiltari batekin lanean hasi zen 1962an, eta New Yorkera joan zen gerora, antzerki giroan buru-belarri sartzeko. Antzerkia eta gidoiak idazten hasi zen laster, eta baita sariak irabazten ere, eta fama irabazi zuen alor horietan, oso gazterik. Patti Smith, Bob Dylan eta besteren inguruan film eta dokumental laburrak egiten ere hasi zen urte haietan.

Ingalaterran bizi izan zen 1971 eta 1974 artean, emaztearekin eta semearekin, baina San Frantziskora itzuli, eta idazketari eman zitzaion hurrengo urteetan. Lan horren emaitza izan zen 1976 eta 1980 artean osatu zuen trilogia: Curse of the starving class (1976, Klase gosetuaren madarikazioa), Buried Child (1979, Ume lurperatua) eta True West (1980, Egiazko Mendebaldea). Pulitzer sariaz bestelakoak ere eskuratu zituen horiengatik. AEBetako familia desegituratuen eta herri txikietako giroaren deskribapen eta gertaera gordinak agertzen dituzte liburuek, eta famara bultzatu zuten Shepard.

Garaitsu horretan hasi zen zineman aktore gisa lanean ere, eta 1983an Jessica Lange ezagutu zuen; gerora, elkarrekin ezkondu eta bi ume izan zituzten. 1983an, Paris, Texas filmak, Win Wendersen enkarguz egindako lanak eman zion onarpena nazioartean. 1990eko hamarkadan zineman jarraitu zuen lanean, denbora gutxiago emanez idazketari.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

'Denboraz', Txakur Gorria proiektuaren azken lana

Unean uneko argazkiei beste arnasaldi bat

Ainhoa Sarasola

Denboraz, galde-erantzunen bilduma liburua eman du Txakur Gorriak. BERRIAn idatzitako zutabeen txatalak testu eta ilustrazio berriekin josiz, denboraren joanaz gogoeta egin dute. Txakur Gorriaren webgunean, BERRIAren online dendan eta Durangoko 57.  Azokan egongo da eskuragarri.

Annie Ernaux. / ©Nobel Sariak, @NobelPrize

Annie Ernauxek irabazi du Literaturako Nobel saria

Iñigo Astiz

Stokholmen eman du sarituaren berri Suediako Akademiak, eta literatura fikzioaz harago zabaltzeko egindako lana laudatu dio idazleari. Iaz Abdulrazak Gurnah eleberrigileak irabazi zuen saria.

Aingeru Epaltza, 'Erretzaile damutuen konpainia' liburua eskuan duela, gaur goizean, Donostian. ©Maialen Andres / Foku

Aingeru Epaltzaren 'Erretzaile damutuen konpainia': kolore askotako nobela beltza

Andoni Imaz

Aingeru Epaltzak Edu Saragueta pertsonaia «berpiztu» du 'Erretzaile damutuen konpainia' nobelan, 'Rock'n'roll' idatzi eta 22 urtera. Haren bidez begiratu dio «Iruñea multietnikoari».

Nafarroako Orkestra Sinfonikoak Luis de Pabloren —argazkian, erdian— eta beste hainbat konpositoreren lanak interpretatuko ditu gaur. ©BERRIA

1972ko Iruñea harritu zuten doinuak akordura

Uxue Rey Gorraiz

Gaur hasiko dira 72-22 Topaketak Iruñean. Urriaren 18ra bitarte, eta orain dela 50 urtekoak gogoan, askotariko jarduerek eta emanaldiek artez jantziko dute hiria. Musika berebizikoa da gaur: Teresa Catalanen eta Tomas Marcoren solasaldi bat aurrena, eta Nafarroako Orkestra Sinfonikoaren kontzertua ondotik.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...