Albistea entzun

Bukaera sortzen

Biolentziaren jatorria

Herria aldizkarian argitaratu zuen lehen poema, 1974an, eta, harrezkeroztik, genero ugari landu ditu: nobela (Bakean ützi arte, %100 basque), narrazioa (Zeruetako erresuma), antzerkia (Odolak su gabe diraki), poesia (Bizitza nola badoan, Zure hatzaren ez galtzeko). Amaia Ezpeldoi detektibearen sortzailea da.

Biolentziaren jatorria
Biolentziaren jatorria

Itxaro Borda -

2018ko maiatzak 12 07:40

ETAren amaiera abiapuntu gisa hartuta, hainbat kulturgileri obra bat sortzeko eskatu die BERRIAk. Itxaro Bordaren testua da hau:

Arma horrek zure hitza
Ordezkatuko du.
Nobodyk William Blacke handiari
Jarmushen Dead Man filman.

Maiatzaren bost hartan, eguerdi aldera, aperitifaren tenorea zen Baionan. Eguzki ahulak berotzen zituen Mosoletako harresiak. Pertsona bi, parez par zeuden ostatuan, aspaldiko partez. Hamarkadak harilkatu zituzten elkarri aiher, engoitik ulertzen ez zuten funts batengatik: ETA eta IK erakunde armatuek iparraldeko sozietatea, xerra itsuetan ebaki zuten eta bi banda terroristek amore emanagatik lubakiek zirauten. Hala ere, borroka horien aldekoek arrazoia zuten: Baiona Txikia, euskaldun suharren odolez itoa zen. Bala galduen eta odol tatxen aztarnak susmatzen ahal ziren oraindik.

Tabernaria hurbildu zitzaien eta bietako batek whiski basotara handia manatu zion, besteak berdin egiten zuela:

—Zer dugu galtzeko? Lasai mintza gaitezke. Ez nauzu jujatuko. Ez zaitut epaituko eta ez ditugu gehiago bizitzak ele malerus batengatik lanjerrean jarriko. Euskaldunon minak sendatzeko bidean sartuko dira eta menturaz mendeak beharko dira gure zaurien ixteko!

—Lan hori berehala betetzea tokatzen zaigu, bestela nonbaitik sua berriz piztuko da. Txin-txin! Gauza diren bezala ikusten hasi gaitezen, gertakariei izen faltsurik eman gabe, jakinez, adibidez, alde biko bake prozesurik ez dela izan, hitzak trakestu baizik ez direla batzuen koldarkeriaren altzoan alegiazko kuraia etzanez eta garaipen estrategikoaren partez Canossaren antzeko zerbait agitu zela Kanbon. Edan dezagun edan! Gainerakoa gezurra da.

—Urrunxko bazoaz horretan laguna! Hala deitzen ahal zaitut? Zu beti kontra egon zara, irabazi duzula uste duzu? Txin-txin!

—Ez naiz beti kontra izan. Laurogeiko hamarkadan alde-alde ez nintzen arren, ez nituen borroka armatuak eragin hilketak kritikatzen eta salatzen. Isiltasun dorpe batek buru-muinak urratzen zizkidan eta “disoziazioaren” egiteko unea nahikoa gogorra izan zitzaidala gogoratzen naiz. Uste dut sineste letal haiengandik urrutiratzeko dolua negarretan ekin nuela!!!

Kopeta apal zetxikan batek, besteak ostatuko jabeari basoak berriz arrada betetzeko manua hel arazten zioen bitartean. Hurrupa sakon eta luzearen ondotik aditzaren haguna isuri zitzaion ezpainetan behera:

—Ene galdera beti honakoa da: nola irentsi genuen erakunde armatuaren biolentziaren justifikazio etikoari buruzko doxa likitsa? Iparraldeko abertzaleak alta ez ziren indarraren erabiltzeko prest. Errefuxiatu ideologizatu eta teorizatzaile bizardunen lana eraginkorra suertatu zitekeen. Noiz gertatu zen itzuli-mitzulia? Bat batean bizpahiru batasun militar militanteekin aurkitu ginen, horien artean hautatu behar gainera. Pentsa ezazu, zure osagarrira!, herriko apezek ere baieztatzen zutela ETAren bide hiltzailea, etsai izendatzen zituzten polizia, guardia zibil, kazetari, politikari eta barne kideen kalitzeko orduan! Lagun protsimoaren amodioaren izenean ote?

-Erantzunik ez du zure eskakizunak!

-Bai, baduela eta garaiz formulatzen badugu anitzez hobe. Beldurrak eta intimidazioak funtzionatu zuen euskaltzaleon zirkuluetan, urguiluak eta nolabaiteko inpunitate sentimendu euforikoak halaber. Negargarriak izan gara afera honetan eta erailketek iraun baldin bazuten gure isiltasun konplizeari, ados ala ez, esker izan dela onartzekoa dugu!

Basoak banpez hustu zituzten. Zainetan. Arnaga biharamuna alaiagoa irudikatua zuten, baina alderantziz zen, galderak, dudak eta damuak pizten zihoazkien.
Arintasun larrutu bat ere, txin-txin, solasaren haria ez zelako egundainokoan hautsiko.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Aitor Fenandino eta Mikel Losada aktoreak, 'Bake lehorra antzezlaneko eszena batean ©Monika del Valle/Foku

Karlistaldian kokatutako gerrei buruzko antzezlana sortu du Patxo Telleriak

Iñigo Astiz

Zehazki, 1872ko karlisten eta liberalen arteko Zornotzako bake ituna hartu du abiapuntu antzerkigileak, baina kasu zehatzetik harago, bakeari eta gerrari buruz gogoeta egiten duen obra bat sortu du: 'Bake lehorra'. Astelehenean estreinatuko dute euskaraz

Saria jaso duten musikariak, gaur, BECeko ekitaldian. ©Marisol Ramirez / Foku

Hamar artista eta talderen lana aitortu dute Musika Bulegoaren VI. Sarietan

Ainhoa Sarasola

Olatz Salvador, Chill Mafia, Gaur, Ether Ensemble, Maite Larburu, Ramon Lazkano, Verde Prato, Amak, Trio Zukan eta Motxila 21 taldeak saritu dituzte aurten, Barakaldoko BECen eginiko galan.

Led Silhouette dantza konpainiako Martxel Rodriguez eta Jon Lopez kideak. ©IÑIGO URIZ / FOKU

Erriberriko antzerki jaialdiak inklusibotasuna izanen du ardatz

Yasmine Khris

Uztailaren 15etik 31ra egingo dute antzerki klasikoaren jaialdia. Espazio «paritario eta feminista» baten alde egin dute apustua aurten

Ezker-eskuin, Arantxa Arzamendi, Mari Jose Telleria, Pello Leiñena, Aizpea Otaegi eta Andoni Iturbe. ©ERESBIL FUNDAZIOA

Musikastek «euskal musikaren hiriburua» batuko du 50. urtez

Miren Mujika Telleria

Bihar hasiko da Musikaste, Errenterian, maiatzaren 28ra bitarte. «Urrezko ezteiak» ospatuko dituzte aurten; izan ere, 50 urte bete ditu jaialdiak. Hamar emanaldi egingo dituzte, askotariko doinuekin

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...