Albistea entzun
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez

ESTATUS POLITIKOA

Espainia federalaren aldeko manifestu bat plazaratu dute

Sustatzaileen iritziz, "asmo demokratikoaren adierazpiderik sendoena da proiektu federala, egokitasun berezia erakutsi duena nortasun-sentimendu desberdineko lagunez osatutako gizarteetan".

Adierazpenaren sustatzaileak, gaur, Bilbon.
Adierazpenaren sustatzaileak, gaur, Bilbon. Marisol Ramirez / Foku

Jon O. Urain -

2018ko urriak 24 10:49

Bilbon aurkeztu dute Espainiako Estaturako proiektu federal bat osatzearen aldeko manifestua. Alberto Lopez Basaguren Konstituzio Zuzenbideko irakasleak azaldu duenez, udan hasi ziren adierazpena lantzen, eta 180 lagunen atxikimendua jaso du. Espainiako Konstituzioaren erreforma beharrezkotzat jo du, baina Euskal Herrian federalismoaren ideia zabaltzeko, mahai inguruak antolatzeko asmoa agertu du, beharrezkoa iruditzen baitzaie "kultura federala" zabaltzea: "Adierazpena prestatu dugunok lagundu nahi dugu etorkizunerako Euskal Herrirako sistema politiko sendo bat osatzen".

Bultzatzaileek azpimarratu dute federalismoa "bake politikoaren bermea" dela, "helburu baitu norberarena eta besteena den askatasuna, partikularra eta kolektiboa, bata eta bestea begirunetsu egokitzen dituena". Gainera, "larri eta arriskutsu" iruditzen zaie "zentralizazio handiagoa zein sistemaren haustura helburu duten asmoei, egonkortasun demokratikoa arriskuan jartzen dutelako".

Adierazpenean jaso dutenez, asmoa da "autogobernu zabala eta sakona lortzea, elkarrenganako leialtasuna oinarri izango duena". Sinatzaileen iritziz, 1979ko estatutuak "euskal autogobernua bermatu" du, eta Konstituzioak ezarri  "lurraldeen autonomia-sistema sendoa eta iraunkorra, mundu demokratikoan diren tradizio sendoenetako sistema federalen parekoa". Halere, uste dute "sistema politiko orok egokitua" izan behar duela: "Egungo autogobernuaren arrakasta historikoa aldarrikatzeak ez ditu ezkutatu nahi haren bilakaerak eta jardunak erakutsi dituen arazoak". Horregatik, "akatsak zuzentzera" deitu dute.

Akats horietako batzuk aipatu dituzte. Esaterako, azaldu dute Konstituzioak ezin duela bermatu "sistema autonomikoaren funtzionamendu egokia, horretarako ezinbesteko diren osagaiak falta direlako". Egokitzat jo dute beste herrialde batzuetako eredu federalak aintzat hartzea, baina, Espainiako Estatuaren kasuan, uste dute "ezinbestekoa" dela "berezitasunak, ‘asimetriak’, onartzea, sistema federal klasikoetan ere jasotzen direnak. Sistema federala ez da uniformetasun erabatekoaren sinonimoa".

Beste proiektu politiko batzuekiko kritika ere jaso dute testuan. Manifestuaren arabera, sinatzaileek ez dute euskal gizartea sartu nahi "porrotera daramaten eta bideratu ezin diren prozesu eta helburuetan, ez eta gure indarrak alferrik xahutu nahi gizartearen barruko haustura ekarriko duten proiektuetan ere". Era berean, ez daude ados "haustura politikoa" proposatzen duten proiektuekin, "ez baitira –ezin dira izan- bide egokiak euskal gizartearen interesak hobekien defendatzeko". 

Juristen zeregina, ostiraletik aurrera

Hain justu, Lopez Basaguren da PSE-EEk proposatutako aditua Euskal Autonomia Erkidegoko estatus politikoaren oinarriei testu artikulatuaren forma emateko. Aditu talde horri ostiralean emango dio zeregina Eusko Legebiltzarreko Autogobernu Lantaldeak. Lopez Basagurenez gain, Mikel Legardak, Iñigo Urrutiak, Arantxa Elizondok eta Jaime Ignacio del Burgok osatuko dute batzordea.

Egun horretan, Bakartxo Tejeria Eusko Legebiltzarreko lehendakariak, Jone Berriozabal Autogobernu Lantaldeko koordinatzaileak eta talde parlamentarioetako ordezkariek adituen esku utziko dute testua taxutzeko zeregina. Zortzi hilabeteko epea izango dute horretarako, eta artikulatuak "koherentea" izan beharko du lantaldeak azken hilabeteetan onartutako oinarriekin.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Gabonen testuinguruan mobilizazioak antolatu ditu Sarek. ©Jaizki Fontaneda/ FOKU

Sarek mobilizazioak antolatu ditu Hego Euskal Herriko hiriburuetan Gabonetarako

Unai Etxenausia

Euskal presoen sakabanaketa «berehala» amaitu behar dela nabarmendu du plataformak.

Polizia sindikatuak, joan den astean, Bilbon. ©Luis Tejido / EFE

Ertzain Abertzaleen Elkarteak 'mozal legearen' erreforma babestu du

Jon O. Urain

Elkarteak ez du «onartzen» Herritarren Segurtasunerako Espainiako Legea aldatzearen aurkako manifestazioetan «ertzainak ere agertzea Espainiako ultra eskuineko kideekin batera».

Sare Herritarrak iazko urtarrilean Bilbon euskal presoen eskubideen alde eginiko manifestazioa. ©LUIS JAUREGIALTZO / FOKU

Presoen harrerak «era pribatuan» jasotzeko nahia agertu du EPPK-k

Jon O. Urain

Kolektiboak azaldu du bere gogoa dela «sufrimendu oro arintzea». Presoek «hurkoen besarkada jasotzeko eskubidea» izan arren, EPPK-k dio «ulertzen» duela harrerek eragin dezaketen «samina»

Martuteneko espetxera eginiko martxa, 2017ko urtezahar egunean. ©Jon Urbe / FOKU

Erreakzio soka luzea eragin du EPPKren iragarpenak

Jon O. Urain

Eragile ugarik nabarmendu dute «berri ona» dela eta «bizikidetza demokratikorako ekarpena» egiten duela.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.