Albistea entzun

ESTATUS POLITIKOA

Espainia federalaren aldeko manifestu bat plazaratu dute

Sustatzaileen iritziz, "asmo demokratikoaren adierazpiderik sendoena da proiektu federala, egokitasun berezia erakutsi duena nortasun-sentimendu desberdineko lagunez osatutako gizarteetan".

Adierazpenaren sustatzaileak, gaur, Bilbon.
Adierazpenaren sustatzaileak, gaur, Bilbon. Marisol Ramirez / Foku

Jon O. Urain -

2018ko urriak 24 10:49

Bilbon aurkeztu dute Espainiako Estaturako proiektu federal bat osatzearen aldeko manifestua. Alberto Lopez Basaguren Konstituzio Zuzenbideko irakasleak azaldu duenez, udan hasi ziren adierazpena lantzen, eta 180 lagunen atxikimendua jaso du. Espainiako Konstituzioaren erreforma beharrezkotzat jo du, baina Euskal Herrian federalismoaren ideia zabaltzeko, mahai inguruak antolatzeko asmoa agertu du, beharrezkoa iruditzen baitzaie "kultura federala" zabaltzea: "Adierazpena prestatu dugunok lagundu nahi dugu etorkizunerako Euskal Herrirako sistema politiko sendo bat osatzen".

Bultzatzaileek azpimarratu dute federalismoa "bake politikoaren bermea" dela, "helburu baitu norberarena eta besteena den askatasuna, partikularra eta kolektiboa, bata eta bestea begirunetsu egokitzen dituena". Gainera, "larri eta arriskutsu" iruditzen zaie "zentralizazio handiagoa zein sistemaren haustura helburu duten asmoei, egonkortasun demokratikoa arriskuan jartzen dutelako".

Adierazpenean jaso dutenez, asmoa da "autogobernu zabala eta sakona lortzea, elkarrenganako leialtasuna oinarri izango duena". Sinatzaileen iritziz, 1979ko estatutuak "euskal autogobernua bermatu" du, eta Konstituzioak ezarri  "lurraldeen autonomia-sistema sendoa eta iraunkorra, mundu demokratikoan diren tradizio sendoenetako sistema federalen parekoa". Halere, uste dute "sistema politiko orok egokitua" izan behar duela: "Egungo autogobernuaren arrakasta historikoa aldarrikatzeak ez ditu ezkutatu nahi haren bilakaerak eta jardunak erakutsi dituen arazoak". Horregatik, "akatsak zuzentzera" deitu dute.

Akats horietako batzuk aipatu dituzte. Esaterako, azaldu dute Konstituzioak ezin duela bermatu "sistema autonomikoaren funtzionamendu egokia, horretarako ezinbesteko diren osagaiak falta direlako". Egokitzat jo dute beste herrialde batzuetako eredu federalak aintzat hartzea, baina, Espainiako Estatuaren kasuan, uste dute "ezinbestekoa" dela "berezitasunak, ‘asimetriak’, onartzea, sistema federal klasikoetan ere jasotzen direnak. Sistema federala ez da uniformetasun erabatekoaren sinonimoa".

Beste proiektu politiko batzuekiko kritika ere jaso dute testuan. Manifestuaren arabera, sinatzaileek ez dute euskal gizartea sartu nahi "porrotera daramaten eta bideratu ezin diren prozesu eta helburuetan, ez eta gure indarrak alferrik xahutu nahi gizartearen barruko haustura ekarriko duten proiektuetan ere". Era berean, ez daude ados "haustura politikoa" proposatzen duten proiektuekin, "ez baitira –ezin dira izan- bide egokiak euskal gizartearen interesak hobekien defendatzeko". 

Juristen zeregina, ostiraletik aurrera

Hain justu, Lopez Basaguren da PSE-EEk proposatutako aditua Euskal Autonomia Erkidegoko estatus politikoaren oinarriei testu artikulatuaren forma emateko. Aditu talde horri ostiralean emango dio zeregina Eusko Legebiltzarreko Autogobernu Lantaldeak. Lopez Basagurenez gain, Mikel Legardak, Iñigo Urrutiak, Arantxa Elizondok eta Jaime Ignacio del Burgok osatuko dute batzordea.

Egun horretan, Bakartxo Tejeria Eusko Legebiltzarreko lehendakariak, Jone Berriozabal Autogobernu Lantaldeko koordinatzaileak eta talde parlamentarioetako ordezkariek adituen esku utziko dute testua taxutzeko zeregina. Zortzi hilabeteko epea izango dute horretarako, eta artikulatuak "koherentea" izan beharko du lantaldeak azken hilabeteetan onartutako oinarriekin.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Euskal presoen eskubideen alde urtarrilean Bilbon egindako manifestazioa. ©Aritz Loiola / FOKU

Bertze zazpi euskal preso Euskal Herriratuko dituzte

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Asier Garcia, Imanol Miner, Lierni Armendariz, Bittor Franco, Iñaki Reta, Gotzon Aranburu eta Xabier Zabalo dira Euskal Herrira ekarriko dituzten euskal presoak. Eusko Jaurlaritzak erabakiko du zer espetxetara lekualdatuko dituzten.

Joseba Azkarraga, Bego Atxa, Ramon Zallo eta Iñaki Lasagabaster, gaur goizean, Donostian, hausnarketa dokumentua aurkezten. ©Andoni Canellada / FOKU

Espetxe zaintzako eskumena Euskal Herriratzeko eskatu du Sarek

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentralaren jarrera salatu du euskal presoen eskubideen aldeko mugimenduak, hausnarketa txosten batean. 2003az geroztik dago Espainiako Auzitegi Nazionalaren esku.

Iruñeko Baluarte plaza. Orain, Konstituzio plaza izendatu du Navarra Sumak. ©Mgoni4

Navarra Sumak badu bere Konstituzio plaza Iruñean

Uxue Rey Gorraiz

Enrique Maia buru duen Iruñeko Udalak izena aldatu dio orain arte Baluarteko plaza zenari: Konstituzio plaza deitu dute. Plazaren izena azaltzeko plakak urratu egiten du euskararen ordenantza: gaztelania hutsean dago.

 ©ANDONI CANELLADA / FOKU

«Egunetik egunera joan behar dugu indar harremana hobetzen»

Jon O. Urain

Hirugarren kongresu prozesua amaitu du Sortuk, estrategia eta zuzendaritza gaurkotuta. Rodriguezen hitzetan, alderdiaren helburua izango da «duela 60 urte gertatu zenaren moduko herri bulkada bat sustatzea».

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.