Zientzia

Donostia International Physics zentroko bi adituk material topologiko kiral berri bat aurkitu dute

Orain arte ikusi gabeko propietate elektronikoak ditu materialak; Nature Physics aldizkari ospetsuaren bidez zabaldu dute aurkikuntza

Maia Garcia Vergniory zientzialaria. /
Maia Garcia Vergniory zientzialaria. /

Arantxa Iraola -

2019ko maiatzak 7

Maia Garcia-Vergniory eta Fernando de Juan ikertzaileen lana da Nature Physics aldizkarian argitaratu dutena. Beste hainbat zientzialarirekin batera ondu dute; Paul Scherrer, Max Planck eta Urbana Champaing ikerketa zentroetako adituekin batera aritu dira, bai eta Oxfordeko Unibertsitatekoekin ere. DIPC-ek zabaldu du ohar baten bidez zertan datzan aurkikuntzaren garrantzia; material berria aluminiozko eta plastikozko kristala da, "eskailera espiral itxurako konfigurazioa" duena, eta, horren ondorioz, orain arte zientzialariek ikusiko gabeko propietate elektronikoak ditu.

Adituen arabera, ordenagailu kuantikoen garapenerako aski garrantzitsua izan daiteke material berria, beste hainbat material topologikorekin batera. Ikerketaren lehen-lehen lerroan daude gaur egun material horiek eta zientzialari asko ari dira horiek aztertzen. Lan berri honekin material topologiko kiralen existentzia "frogatu" dute ikertzaileek, DIPC-ren arabera. Kiralitatea naturan ikus daitekeen gertakari bat da; eskuetan ikus daiteke, adibidez. Halaxe esplikatu dute zientzialariek: "Ezker eskua, esaterako, ez da eskuineko bilakatzen norabide ezberdinetan biratu arren, ispiluan islatu behar da horretarako". Bada, kontzeptu hori bera materialen esparrura eramanez, ikusi dute zenbaitetan kristaletan atomoek osatutako "irudizko espiralak" erlojuaren orratzaren kontrako norabidean biratzen duela modu aldaezinean, eta beste batzuetan, berriz, kontrakoan. Material mota horiek, hain justu, "osoi interesgarriak" direla uste dute zientzialariek.

DICP-eko bi ikertzaileek badute itzala. Garcia Vergniory-k, adibidez, L'Oréal-Unesco For Women in Science saria jaso berri du, eta hainbat sailkapenetan urteko zientzialari nabarmenenen artean sartu dute. Fernando de Juanek Espainiako Fisika Errege Erakundearen eta BBVA Fundazioaren saria jaso zuen orain urte bi.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Jendea terrazetan Bilbon, astelehenean. ©Aritz Loiola/FOKU

651 kasu atzeman dituzte Hego Euskal Herrian

Berria

Bizkaian kasu gehien atzeman diren eguna izan da: 402. Osasun Saila eta Bizkaiko Foru Aldundia arratsaldean bilduko dira egoera aztertzeko.

 ©JON URBE / FOKU

«02:00etan, festak ezin du segitu eremu pribatuetan»

Aitor Biain

Herritarren parte hartze handiagoa eskatu dute ostalariek, ardura guztia beren bizkar izan ez dadin. Ataka estuan direla ohartarazi dute, eta babes ekonomikoa galdegin diote administrazioari, helegitea onartu edo ez.

Donibane Lohizuneko plaza, konfinamendu denboran ©Bob Edme

Donibane Lohizuneko ostatu bat hetsi dute

Ekaitz Etxamendi

Pirinio Atlantikoetako departamenduko prefeturak erabaki du Donibane Lohizuneko (Lapurdi) Le Miam ostatuaren hestea bost egunez, zigor gisa. Neurria beterik, gaur ireki dute berriro.

Osasun langileak PCR probak egitn Donostian, iragan astean. ©Gorka Rubio/FOKU

Getxoko Bikain tabernan eta Gasteizko Sagartoki eta Oh Malbec jatetxeetan izan zirenei proba egiteko eskatu die Jaurlaritzak

Berria

Toki horietan izan zirenek beren osasun etxera edota osasun aholkularitzara deitu beharko dute ordua hartzeko.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna