Albistea entzun

Zientzia

Donostia International Physics zentroko bi adituk material topologiko kiral berri bat aurkitu dute

Orain arte ikusi gabeko propietate elektronikoak ditu materialak; Nature Physics aldizkari ospetsuaren bidez zabaldu dute aurkikuntza

Maia Garcia Vergniory zientzialaria. /
Maia Garcia Vergniory zientzialaria. /

Arantxa Iraola -

2019ko maiatzak 7

Maia Garcia-Vergniory eta Fernando de Juan ikertzaileen lana da Nature Physics aldizkarian argitaratu dutena. Beste hainbat zientzialarirekin batera ondu dute; Paul Scherrer, Max Planck eta Urbana Champaing ikerketa zentroetako adituekin batera aritu dira, bai eta Oxfordeko Unibertsitatekoekin ere. DIPC-ek zabaldu du ohar baten bidez zertan datzan aurkikuntzaren garrantzia; material berria aluminiozko eta plastikozko kristala da, "eskailera espiral itxurako konfigurazioa" duena, eta, horren ondorioz, orain arte zientzialariek ikusiko gabeko propietate elektronikoak ditu.

Adituen arabera, ordenagailu kuantikoen garapenerako aski garrantzitsua izan daiteke material berria, beste hainbat material topologikorekin batera. Ikerketaren lehen-lehen lerroan daude gaur egun material horiek eta zientzialari asko ari dira horiek aztertzen. Lan berri honekin material topologiko kiralen existentzia "frogatu" dute ikertzaileek, DIPC-ren arabera. Kiralitatea naturan ikus daitekeen gertakari bat da; eskuetan ikus daiteke, adibidez. Halaxe esplikatu dute zientzialariek: "Ezker eskua, esaterako, ez da eskuineko bilakatzen norabide ezberdinetan biratu arren, ispiluan islatu behar da horretarako". Bada, kontzeptu hori bera materialen esparrura eramanez, ikusi dute zenbaitetan kristaletan atomoek osatutako "irudizko espiralak" erlojuaren orratzaren kontrako norabidean biratzen duela modu aldaezinean, eta beste batzuetan, berriz, kontrakoan. Material mota horiek, hain justu, "osoi interesgarriak" direla uste dute zientzialariek.

DICP-eko bi ikertzaileek badute itzala. Garcia Vergniory-k, adibidez, L'Oréal-Unesco For Women in Science saria jaso berri du, eta hainbat sailkapenetan urteko zientzialari nabarmenenen artean sartu dute. Fernando de Juanek Espainiako Fisika Errege Erakundearen eta BBVA Fundazioaren saria jaso zuen orain urte bi.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©BERRIA

BERRASMATU BEHARREKO SISTEMA

Arantxa Iraola - Garazi Aduriz

Erruz ugaritzen ari dira osasun sistema publikoan dauden arazoei buruzko berriak; izurriak zamatu egin du aurrez ere usu herren ari zen lan eredua. Populazioa zahartzen ari den neurrian, premia handitzen ari da, eta sistema berriz asmatzeko garaia da, sare publikoak sendo iraun dezan, pribatuaren itzal gero eta luzeagoaren aurrean.
 ©JON URBE / FOKU
 ©IDOIA ZABALETA / FOKU
Osasun langileek antolatutako protesta bat, artxiboko irudi batean. ©MONIKA DEL VALLE / FOKU

Aintzat hartuak izateko bide bila

Arantxa Iraola - Garazi Aduriz

Profesional eskasiaz kexu dira agintariak usu, osasun sistemaren zailtasunez aritzean; lehen arretan izaten da arazoa sarrien. Lotuta dago lan zamarekin, antolaketa txarrarekin, prestigio urriarekin: hortxe erronkak.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.