Zientzia

Ura antzeman dute habitagarria izan litekeen exoplaneta baten atmosferan

Bere izarreraino duen distantziarengatik, exoplaneta eremu habitagarrian egon litekeela uste dute zientzialariek. Hainbat baldintzak, ordea, zaildu egingo lukete egun ezagutzen den bizia han egotea.

K2-18b planeta eta bere sistemako izar nano gorria eta beste planeta bat, irudikapen artistiko batean.
K2-18b planeta eta bere sistemako izar nano gorria eta beste planeta bat, irudikapen artistiko batean. ESA /Hubble/M. Kornmesser / EFE

Gorka Berasategi Otamendi -

2019ko irailak 12

Ez da exoplaneta batean ura aurkitzen den lehen aldia, baina K2-18b exoplanetan aurkitu izanari garrantzia aitortu diote adituek. Aurretik gasez osatutako exoplanetetan aurkitu izan baita bizitza posible egiteko funtsezkoa den elementua. Oraingoan, baina, bestelako exoplaneta batean antzeman dute ura: arrokazko batean. Nature aldizkari zientifikoak eman du jakitera aurkikuntza.

K2-18b izar nano gorri baten orbitan ari da biraka, Lurrarengandik 111 argi urtera, Leo konstelazioan. Zientzialarien arabera, izarreraino duen distantzia dela eta, planeta eremu habitagarrian dago. Hau da, ura egoera likidoan mantentzeko moduko distantzia tartean. K2-18b-ren kasuan, bere izarretik 22 milioi kilometrora. Lurraren eta Eguzkiaren arteko distantziaren %15 da hori. Askoz ere distantzia laburragoa da, baina Eguzkiak baino tenperatura apalagoa du K2-18 sistemako izarrak: 3.200 gradu —5.500 ditu Eguzkiak bere azalean—.

Ura eta tenperatura funtsezko aldagaiak dira bizitza egun ezagutzen dugun bezala jasangarria izateko. Baina adituek jakinarazi dute exoplanetaren eta bere izarraren ezaugarriek bizitza zailduko luketen bestelako baldintzak ere badituztela. Batetik, izarra nano gorri bat denez eta sortzen duen energia nuklearra kontsumitzeko adina masarik ez duenez, tarteka su garrak jaurtitzen ditu, eta horrek K2-18b-ren atmosferari eragingo lioke, izarretik hurbil baitago.

Hain zuzen, izarrarekiko gertutasuna dela eta, kontuan hartzekoa da izarrengandik hurbil biratzen duten planetek beren orbita finkatzen dutela, eta aurpegi bera erakutsi ohi dietela beren izarrei. Berdin gertatzen zaio Ilargiari Lurrarekin. Bada, litekeena da, kasu horretan, K2-18b exoplanetak errea izatea hemisferioetako bat, eta izoztua bestea. Adituen esanetan, ordea, bi hemisferio horien artean bizitzeko tenperatura egokiak egon litezke. Horrez gain, zientzialariek uste dutenez, planetak nahikoa atmosfera trinkoa baldin badu, barne dinamika klimatikoak izan ditzake, eta, beraz, horren muturrekoak ez diren baldintzak izan ahalko lituzke.

Exoplanetaren tamainaren ondorioz, zientzialariak behartuta daude kontuan hartzera atmosfera zabalegia eta trinkoegia izan litekeela. K2-18b Lurra baino bi aldiz handiagoa da, eta haren masa, Lurrarena zortzi bider adinakoa. Exoplanetaren atmosfera Lurrarena baino nabarmen trinkoagoa eta zabalagoa balitz, atmosferako presioa ere askoz handiagoa izango litzateke, eta horrek ere zaildu egingo lituzke han bizitzea posible izateko baldintzak.

Londresko University Collegeko ikerlari talde batek aztertu du K2-18b exoplanetaren atmosfera. Hubble teleskopioaren irudietan oinarritu dute ikerketa. Adituek uste dute James Webb teleskopioarekin —Hubble baino askoz ere handiagoa da— exoplaneta gehiagotan ere aurkituko dutela ura. Bi urte barru jaurtiko dute teleskopio berria espaziora.

 

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Nekane Murga Jaurlaritzako Osasun sailburua agerraldi batean. ©Javier Etxezarreta/EFE

Murga: «Hau bigarren olatua da»

Olatz Esteban Ezkati

Azken orduetan nabarmen ugaritu dira kasuak Hego Euskal Herrian: 419 positibo atzeman dituzte, atzo baino 108 gehiago.

Bastidan, mahats bilketa, 2018an. ©Jaizki Fontaneda / Foku

Araban ere PCRak egingo dizkiete sasoikako langileei

Berria

Arabako Errioxan mahats bilketan 2.500 eta 3.000 langile artean ibiltzea espero da, eta Jaurlaritzak baieztatu du aukera hori aztertzen ari direla. Nafarroak sasoikako langileei eginiko lehen proben emaitzak jaso ditu: denek negatibo eman dute.

Azkaineko (lapurdi) eskolako sartzea, itxialdiaren ondotik. ©Guillaume Fauveau

Bidarteko udalekua itxi dute langile batek positibo eman duela eta

Oihana Teyseyre Koskarat

31 haur izan dira kontaktu zuzenean. Udalekua hetsirik egonen da bi egunez gutxienez. Maskara derrigortu dute Bidarten, Ezpeletan, Getarian (Lapurdi) eta Donibane Garazin.

Aguraingo plaza. ©Aritz Loiola/FOKU

Aguraingo Kokolo eta Donostiako Ramuntxo Berri tabernetan izan direnei proba egitera joateko eskatu die Jaurlaritzak

Berria

Agurainen, uztailaren 29tik abuztuaren 2ra han egon zirenei egin die deia; Donostian, berriz, uztailaren 26tik abuztuaren 3ra egondakoei.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna