Zientzia

Europako dinosauro ahate-mokodunik zaharrena topatu dute Pirinioetan

Lambeosaurus-ak Europara orain arte uste baino 275.000 urte lehenago heldu zirela ondorioztatu dute.

Lambeosaurus lambei bat
Lambeosaurus lambei bat ДиБгд eta FunkMonk. Tamaina handiagoan ikusi

Edu Lartzanguren -

2019ko azaroak 26

Kataluniako Pirinioetan aurkitu dute orain arteko Europako Lambeosaurus-ik zaharrena, Trempeko Els Nerets aztarnategian (Lleida). Aran ibarraren aldameneko harenean dago aztarnategia, eta Kataluniako Miquel Crusafont Paleontologia Institutuko ikertzaileek topatu dute.

Lambeosaurus-ei dinosauro ahate-mokodun esaten diete, ahoaren formarengatik. Horrez gain, deigarri zuten buru gaineko gandorra. Hura hutsik zegoen, eta paleontologoek uste dute komunikatzeko balio zuela, orroak eta bestelako soinuak handitzeko erresonantzia kutxa gisa, eta sexualki erakargarri suertatzeko.

Богданов dmitrchel@mail.ru

Peleontologoen arabera, ekosistemak asko aldatu zituzten hadrosauro mota horiek gaur Europa den eremura heldu zirenean. Duela 69 milioi urte, Pirinioak Iberiaren eta Frantziaren zati bat uharte bat ziren, Uharte Ibero-armorikarra deiturikoa. Titanosaurus-ak ziren orduan nagusi Europako artxipelagoan, hadrosauroak heldu ziren arte. Belarjaleak ziren guztiak.

Lambeosaurus-en 29 fosil topatu dituzte denera El Neretsen: hortzen puskak, hainbat orno eta aldaka, eta hanka-besoen zatiak, gutxienez hiru alerenak.

Paleontologoentzat oso interesgarriak dira Pirinioetako dinosauroak, Europan galdu ziren azkenak direlako (gaurko aztarnen arabera), eta informazio asko ematen dutelako Kretazikoaren amaierako suntsitze handiaren aurretik zeuden ekosistemen inguruan.

Lambeosaurus baten tamaina, gizaki baten aldean. Dinoguy2

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Salvador Illa Espainiako Osasun ministroa, atzoko agerraldian. ©CHEMA MOYA / EFE

Jaurlaritzak osasun larrialdia ezarriko du astelehenetik aurrera

Irati Urdalleta Lete - Olatz Esteban Ezkati

Tapia eta Murga sailburuek gaurko agerraldian emango dituzte xehetasunak. Madrilek hartu ditu lehen neurriak, egoera epidemiologikoak okerrera egin duela eta: tabernek 01:00ean itxi beharko dute, eta gauerditik aurrera ezingo da bezero gehiagorik sartu. Kalean erretzea ere debekatuta egongo da, bi metroko tartea bermatu ezin bada.

 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

«Martxoko egun zailenetan PCRak orain bezala eginda, 6.000 kasu izango genituen»

Maite Asensio Lozano

Pandemiaren jarraipena egiten ari den lantaldeari esker COVID-19aren transmisioa moteldu egin dela uste du Ignacio Garitano epidemiologoak. Bigarren olatua iritsi dela berretsi du, baina orain askoz positibo gehiago detektatzen direla nabarmendu du.

Bilboko Zorrozgoiti zahar etxeko egoiliar bat, atzo. ©MIGUEL TOÑA / EFE

Etsipena, beldurra eta nekea zahar etxeetan

Aloña Beraza Peña

Zahar etxeetako kutsatzeek gorakada nabarmena izan dute azken asteetan, eta langileak beldur dira ez ote diren itzuliko gaitzaren lehenengo olatuko egoerara. Egoiliarren artean ere kezka da nagusi.

Jendea paseoan Donostiako alde zaharreko kaleetan, atzo. ©Juan Carlos Ruiz/FOKU

618 kasu atzeman dituzte Hego Euskal Herrian

Berria

Bizkaian behera egin dute kasuek; Araban, Gipuzkoan eta Nafarroan, aldiz, igo egin dira.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna