Noiz sortua: 2019-12-02 15:03:55

Frantzia

Guadalupen eta Martinikan pestizida batek eragindako arazoen erantzule egin dute Frantzia

Bananondoetako gurgurioaren aurka erabili zuten klordekona 1972. eta 1993. urteen artean. Orotara, 300 tona baliatu zituzten, mundu osoko ekoizpenaren %17 inguru. Pestizida hori minbizi eragilea da, eta umekietan ere osasun arazoak eragin ditzake.

Emmanuel Macron, iaz, Saint Pierren, Martinikan. /
Emmanuel Macron, iaz, Saint Pierren, Martinikan. / Thomas Samson/EFE

Arantxa Elizegi Egilegor -

2019ko abenduak 2

Azken ikerketen arabera, Guadalupeko herritarren %95etan eta Martinikakoen %92tan topa daitezke klordekonaren aztarnak, bai eta bi uharte horietako lurrean eta urean ere. Itsasoz haraindiko bi departamenduotan bananondoetako gurgurioaren aurka erabili zuten pestizida mota hori 1972. eta 1993. urteen artean.

Frantzian, 1968tik ezagunak ziren pestizida horren ondorioak, eta Parlamentuko batzorde batek hura erretiratzeko ere eskatu zuen. Baina, hala ere, 1981ean merkaturatzeko baimena eman zuen Parisek. «Ulergaitza da gaur egun erabaki hura, kontuan izanik bagenuela haren arriskuen berri», azaldu du Luc Multigner ikertzaileak.

Frantziako presidente Emmanuel Macronek iaz bi departamendutara egindako bisitan dagoeneko iragarri zuen lanari lotutako gaixotasuntzat joko dutela pestizidak eragindako kaltea, eta aitortu estatuak «bere erantzukizuna onartu» beharko duela. Urrunago doa pestizidaren ondorioak ikertzeaz arduratu den batzordearen txostena, «beranduegi» erantzutea egotzi dio estatuari.

Asanblea Nazionalean aurkeztu berri duten txosten baten arabera, 1991n  Europako Batasunak zuzentarau bat onartu zuen Frantziaren menpeko bi departamenduotan klordekona erabiltzea debekatuz. Baina François Mitterranden gobernuek indargabetu egin zituzten zuzentarauok, nekazarien presioari men eginez. Dokumentuak, baina, bestelako erantzuleak ere aipatzen ditu, tartean bi uharteetako hautetsiak, zeintzuek pestizidaren erabilera bultzatu zuten, Guadalupe eta Martinikako ekonomiaren oinarri den banana ekoizpenak gainbehera egin ez zezan.

Osasun arazoak

Hogei urtean baino gehiagoan erabili zen pestizida honen arrastoak nonahi aurki daitezke egun Guadalupen eta Martinikan, besteak beste, babatetan, arrautzetan, ur gezako arrainetan edota oskoldunetan, baina batez ere gizakietan. Ikerketaren arabera, bi uharteotako herritarren %90en odolean aurki daitezke pestizida arrastoak.

Molekula honek 500 eta 600 urte artean behar ditu lurzorutik erabat desagertzeko. Arazoa da, ordea, tarte horretan, uretara ere zabaltzen dela  eta handik landare eta animalietara, eta finean, gizakietara. Azken horietan osasun arazoak eragiten ditu pestizidak, besteak beste, erditze goiztiarrak eragin eta umekiaren garapena oztopa dezake. Horrez gain, minbizi eragilea ere badela uste dute zientzialariek.

Klordekonaren eta minbiziaren arteko harreman zuzena frogatua ez dagoen arren, nabarmentzekoa da Martinikak eta Guadalupen prostatako minbizi kasu asko atzeman dituztela azken urteetan. Martxoan argitaratutako ikerketa baten arabera, pestizidarekin kontaktuan egon izan diren gizonek minbizi mota hori garatzeko bi aldiz arrisku handiagoa dute.

«Berandu» erreakzionatu izana egozten dio txostenak Frantziako Gobernuari. Haren arabera, gobernuak ezagunak zituen pestizida honen kalteak, eta, hala ere, haren merkaturatzea eta erabilera babestu zituen. «Erabilera hori babestu zuten enpresari, nekazari eta udal gobernuek». Hori dela eta, dokumentuak kalte-ordainak eskatzen ditu nekazaritzan eta abeltzaintzan aritzen direnentzat eta, batez, ere pestizida haren erabileraren ondorioz osasun arazoak izan dituztenentzat.

Horrez gain, haren ondorioak murrizteko neurriak eta klordekonak osasunean duen eragina zehatzago ikertuko duen batzorde bat osatzeko ere eskatzen du txostenak. «Ingurumenari, ekonomiari eta osasunari kalte egin die pestizida hori erabiltzeak, eta sufrimendua eragin die milaka herritarri. Horri erantzuteko, beharrezko tresnak ezarri behar ditu Gobernuak». Kalte-ordainei buruzko erabakia, ordea, datorren urtean hartuko du Parisek.

 

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Maiatzaren 29an eguneratua, 19:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan lau pertsona hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez, 22 positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta bi gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 29.107 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.056 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

 ©BERRIA

Kulturgintza: eutsi ala hautsi

Iñigo Astiz

Koronabirusaren hedapenak ziurgabetasun handia eragin du aurrez ere prekaritateak gogor jotako sektore batean: kulturgintzan. Sorkuntza ere krisi honi aurre egiteko moduan dagoen jakiteko, lau sortzaile elkarteren zuzendaritzako kideak bildu ditu BERRIAk: Eneritz Artetxe (Ehaze), Garbiñe Ubeda (Euskal Idazleen Elkartea), Aitor Bengoetxea (Musika Bulegoa) eta Igor Elortza (Euskal Herriko Bertsozale Elkartea).

Aitor Esteban eta Salvador Illa, Kongresuan. / ©Ballesteros, EFE

Erkidegoek kudeatuko dute hirugarren fasea

Jon Ordoñez Garmendia

Alarma egoera luzatzeko akordioa egin dute Espainiako Gobernuak eta EAJk, eta horren truke Urkulluk eta Txibitek hartu, kendu, moldatu eta ezarriko dituzte alarma egoeratik ateratzeko neurriak hirugarren fasean Hego Euskal Herrian. ERCrekin ere egin du akordioa Madrilek. Jaurlaritzak bihar eskatuko du ekainaren 8an hirugarren fasean sartzea.

Pedro Sanchez Espainiako gobernuburua, erkidegoetako presidenteekin bilera egin ondorengo agerraldian. ©JuanJo Martín / EFE

Sanchezek azken aldiz eskatuko du alarma egoera luzatzeko

Jon O. Urain

Hamabost egunez luzatzeko eskatuko du, EAJrekin eta ERCrekin akordioa eginda aterako da aurrera: «Oso ezberdina izango da, askoz arinagoa, baina beharrezkoa».

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna