EAE-ko estatus politikoa

Zer aldatu dute estatus politikoan?

Autogobernu Lantaldeak adostutako oinarrietatik testu artikulatu nagusira badira aldeak. Diferentziak aztertu ditu BERRIAk.

Txostena landu duten adituak, legebiltzarrean./
Txostena landu duten adituak, legebiltzarrean./ Jon Rodriguez Bilbao/Efe

Jon O. Urain -

2019ko abenduak 3

Alderdi politikoek izendatutako adituek Eusko Legebiltzarraren esku utzi dute estatus politikoari buruz egindako hausnarketa. Alde nabarmenak ditu izan behar zituen oinarriekin. Hona, atalez atal, zein diren diferentziak:

1. Izena eta izana

Oinarriak. «Euskal Herria nazio da horrela aitortzen eta identifikatzen duelako bere herritarren gehiengoak, eta, gainera, zuzenbide konparatuan ezarritako parametro guztiak betetzen dituelako».

Testu artikulatua. «Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako lurraldeetako herritargoa, Euskal Herriaren parte denez gero, beren identitate nazionalaren eta borondate demokratikoaren adierazpide gisa, Euskadiko Erkidego Autonomo gisa eratzen da, konstituzioarekin bat».

2. Herritartasuna eta naziotasuna

Oinarriak. «Espainiako estatuaren izaera plurinazionala eta estatus politiko berrian jasotako estatuarekiko harremanen eredu berriaren ezaugarriak kontuan harturik, euskal herritarrei euskal nazionalitatea aintzatetsiko zaie Eusko Legebiltzarrak onarturiko lege batean arauturikoaren arabera».

Testu artikulatua. «Euskal herritartasuna dagokie bizileku administratiboaren (IZENA)ren lurralde esparruko edozein udalerritan duten pertsonei, eta estatutuan eta ordenamendu juridikoan jasotako eskubide eta betebeharrak aitortzen zaizkie».

3. Kontsulta gaitzailea

Oinarriak. «Oinarrizko arau instituzionala gaitzeko galdeketa bat aurreikusiko da, halako moldez, non, behin Eusko Legebiltzarrak proiektu politiko berria onetsita, eta Gorte Nagusietako izapidetzeari ekin aurretik, proiektu politiko berriaz galdetuko zaien euskal herritarrei galdeketa gaitzaile baten bidez, zeinak, nahiz eta juridikoki loteslea ez izan, funtsezko balio deklaratibo eta gaitzailea izango duen».

Testu artikulatua. «Tramitazioan zehar, herritarren parte hartzerako prozesuak ahalbidetuko dira Parlamentuko araudiak aurreikusten duen erara, bere kasuan, Estatuko Gorte Orokorretara bidali aurretik, hautesleriari kontsultatu ahalko zaiolarik onartutako erreformaz, bete beharrekoa izan gabe».

4. Espainiarekiko harremana

Oinarriak. «Estatuarekin harreman eredu berri bat eratuko da, aldebikoa, berdinen artekoa, elkarrekiko errespetuzkoa eta aitortzazkoa, izaera konfederalekoa».

Testu artikulatua. «Konstituzioan jasotakoaren arabera (...), (IZENA)ren eta estatuaren arteko harremanak honako printzipioen araberakoak izango dira: elkarren aitortza, leialtasuna eta errespetu instituzionala; konpetentzia printzipioa, estatutu honetan ezarritako atribuzioekin, konstituzioaren markoan; subsidiaritatea, hartu beharreko neurrien eraginkortasuna bermatuta, herritarrekiko gertuen dagoen erakundearen jarduera sustatuta; kooperazioa eta koordinazioa».

5. Erabakitzeko eskubidea

Oinarriak. «Estatus berrian, euskal erakundeek gaitasuna izango dute herri galdeketak eta erreferendumak arautzeko eta kudeatzeko, beren eskumenekoak diren gai politiko eta sozialei dagokienez nahiz Euskal Herriko beste herrialde batzuekin, Espainiako Estatuarekin eta Europako eta nazioarteko beste lurralde politiko batzuekin izan nahi duen harremanaz».

EAJren formula artikulatua. «Euskal Populuaren Eskubide Historikoak guztiz eta erabat betetzea da herri horren autogobernuaren adierazpide instituzional bat, eta herritarren erabakitze eskubidearen bitartez plazaratzen da; libreki eta demokratikoki adierazten da erabakitze eskubide hori, eta Estatuarekin hitzartzekoa da erabakitze eskubidearen erabilera».

Elkarrekin Podemosen formula artikulatua. «Eskubide Historikoak guztiz eta erabat betetzea da Euskadiren autogobernuaren adierazpide instituzional bat, eta herritarrek beren borondatea libreki eta demokratikoki adierazteko duten eskubidearen bitartez gauzatzen da; legezkoa da erabakitze eskubidea erabiltzea, eta Estatuarekin hitzartzekoa».

6. Berme sistema

Oinarriak. «Estatuarekiko aldebiko harreman sistema berri horrek berme araubide edo sistema bat ezarri beharra dakar. (...) Berme sistemak eta blindatze mekanismoek bat etorri behar dute elkarrenganako errespetu eta aintzatespenean oinarrituriko estatuarekiko aldebiko harreman eredu konfederalarekin, eta euskal autogobernua blindatu eta alde batek bere kasa aldatzea eragotziko dute».

Testu artikulatua. «(IZENA)ren eta estatuaren arteko Kontzertu Politikoa / Lankidetzarako Batzorde Mistoa da aldebiko harremaneko organo paritarioa, eta haren barruan aztertu eta, bere kasuan, adostuko dira foru erregimenetik eratorritako espezifikotasunak».

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna