Zinema

Max Von Sydow aktore suediarra hil da

Ingmar Bergman zinemagilearen aktore nagusietako bat izan zen, eta elkarrekin egin zituzten zinemaren historiara igaro diren hainbat film: 'Det sjunde inseglet', 'Ansiktet', 'Jungfrukällan' eta 'Nattvardsgästerna', besteak beste.

Max Von Sydow, 'Extremely Loud and Incredibly Close' pelikulan.
Max Von Sydow, 'Extremely Loud and Incredibly Close' pelikulan. Berria Tamaina handiagoan ikusi

Mikel Lizarralde -

2020ko martxoak 9

Azkeneko urteetan egiten zizkioten elkarrizketetan, aldez aurretik jakiten zuen Max Von Sydowk uneren batean Ingmar Bergmani buruz galdetuko ziotela. Antzerki eta zinema zuzendari suediarraren bitartez egin zen ezagun mundu osoarentzat Von Sydow, eta haren begiradaren eta pentsamenduaren bitartekari bilakatu zen kasu askotan. Sarri galdetzen zioten aktoreari zinemagileaz, baina horrek ez zuen akiarazten, eta beti izaten zituen hitz politak lagun eta maisu izan zuenarentzat: «Gure arteko harremana izugarri inportantea izan zen, bai maila pertsonalean, bai profesionalean, baina, batez ere, harreman konplexua izan zen. Hura gabe ez nintzen hemen egongo». Von Sydow, Europako zinemak eman duen aktore ospetsu eta laudatuenetako bat, igandean hil zen, Parisen, 90 urterekin. 

Von Sydow 1929an jaio zen, Lunden (Suedia), eta oso gaztetatik interpretaziorako joera izan zuen. Hain zuzen ere, ikasketak egin zituen Stockholmen, eta han ezagutu zuen Bergman. Det sjunde inseglet (Zazpigarren zigilua) filmarekin hasi zen bien arteko elkarlana, denboran luzatuko zena. Izurriteak suntsitutako Erdi Aroan Heriotzaren kontra xake partida bat jokatzen duen zaldunaren rola bete zuen film horretan Von Sydowk. Filmak oihartzun handia izan zuen, Bergman egile zinemaren ikur bilakatu zuen, eta Von Sydow ere ezagutarazi zuen. Baina ez zen hori Bergman-Von Sydow bikotearen lan bakarra, zenbait urtez zuzendariaren ideien transmisore bilakatu baitzen aktorea. Nära livet (Bizitzaren atarian, 1958) draman rol txikiago bat bete zuen, baina protagonista izan zen Ansiktet (Aurpegia, 1958), Jungfrukällan (Dontzeilaren iturburua, 1960), Såsom i en spegel (Ispilu ilunean zehar, 1961) eta Vargtimmen (Otsoaren ordua, 1968) filmetan.

Bergmanen lanak nazioartean izan zuen oihartzunaren ondorioz, Von Sydowk ere jauzia egin zuen, eta AEBetan eta Europan lanean hasi zen, bere herrialdeko ekoizpenei uko egin gabe. Hala, 1960ko hamarkadatik aurrera, John Hustonekin (The Kremlin Letter, 1970, Escape to Victory, 1981), William Friedkinekin (The Exorcist, 1973), Woody Allenekin (Hannah and her Sisters, 1986) eta Steven Spielbergekin (Minority Report, 2002) egin zuen lan, besteak beste. Haren azken lanetako bat Game of Thrones telesailean bete zuen.

Bitan egon zen izendatua aktorerik onenaren Oscar saria jasotzeko (Pelle erobreren, 1987; eta Extremely Loud & Incredibly Close, 2011), baina ez zuen irabazi.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

 ©JON URBE / FOKU

«Tentsioa dakarten lanak falta dira»

Itziar Ugarte Irizar

Formatu bikoitzeko lan batekin itzuli da: 'Unisonoa', lerro bateko poesia liburua eta hamabi soinu pieza. Lengoaia behatzeko eta entzuteko denboratzat du idazketa.
Virginia Woolf idazle ingelesa; jardun betean zegoen 1920. urterako, baina bide oparoago baten atarian oraindik. ©BERRIA

«Negu sasoiko lehen eguna»

Joannes Jauregi

Idazle baten egunerokorik ezagun eta oparoenetako bat izango da Virginia Woolfena, ia bizi osoa eman baitzuen osatzen. Gaur duela ehun urte, astelehenarekin, Woolfek 38 urte zituen; idazle argitaratua zen, baina artean onenak eman gabea. Eta sarrera bat egin zuen egunerokoan.

Wiggins ahizpetako hiru, The Shaggs taldeko kideak. ©BERRIA

Tarotak iragarritako banda kalamastra

Julen Azpitarte

Aitak behartuta abiatu zuten The Shaggs taldea Wiggins ahizpetako hiruk. Disko bakarra grabatu zuten, 1969an, eta, gerora, hamaika aldiz berrargitaratu da, gaur arte. Muturreko jarrerak eragin dituen lana da.

Jean Castagnet eta Andre Lekuona. ©FAMILIAKO ARGAZKIA

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna