Erreakzioak

«Euskal kulturaren defendatzailea» goretsi du euskalgintzak

Joan Mari Torrealdairekiko esker oneko hitzez bete dira sare sozialak, haren heriotza iragarri eta minutu gutxira.

Maialen Andres / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Edu Lartzanguren -

2020ko abuztuak 1

Bolbora bezala zabaldu da Joan Mari Torrealdairen heriotzaren albistea sare sozialetan. Euskalgintzak pairaturiko galera nabarmendu dute mezuetan. Instituzioetan, politikan, kulturgintzan eta herri ekimenetan aritzen diren hainbat kidek adierazi dute euren atsekabea. Torrealdaik euskararen eta euskal kulturaren alde egindako lana, haren gogoetarako gaitasuna eta jarrera atsegina aipatu dituzte hainbatek, eta nabarmendu dute haren ondarea euskaldunen eskuetan geratu dela.

Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako jarduneko lehendakariak Torrealdairen «ekarpen erraldoia» nabarmendu du Twitterren zabalduriko mezu batean, eta hark utzitako «hutsune handia». Juan Jose Ibarretxe lehendakari ohiak ere agurtu nahi izan du Torrealdai, «itzal handiko gizona». Haren «lana eta bikaintasuna goraipatu» ditu Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusiak. «Aberri hau maite dugun guztiok faltan botako zaitugu, Joan Mari», adierazi du Andoni Ortuzar EAJren Euzkadi Buru Batzarreko presidenteak.

Torrealdairen heriotza «galera izugarria» dela esan du Maddalen Iriarte EH Bilduko lehendakarigaiak.

Denis Itxaso Espainiako Gobernuak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan duen ordezkariak gogoratu du Torrealdai 2003an espetxeratu zuela Espainiako Auzitegi Nazionalak, «geroago errugabe zela onartu zuen arren. Gure begirune osoa zor diogu».

«Euskaltzalea, herrigilea, ekarpen kolosala egin dio Euskal Herriari», adierazi du Sortu alderdiak, eta gogoratu du Euskaldunon Egunkaria-ren aurkako operazioan «Guardia Zibilak bortizki torturatu» zuela, eta Horri egotzi ziola bere gaixotasuna.

Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseiluko Paul Bilbaok Torrealdairen lekukoa hartzeko konpromisoa adierazi du: «Esana zenuen, Joanmari, zeure eskarmentuko lezio nagusia esaldi labur batek bil dezakeela: Ezina ekinez egina. Geuk egiten jarraituko dugu. Eskerrik asko bihotz-bihotzetik!».

Euskal Herrian Euskaraz taldeak eskerrak eman dizkio Torrealdairi: «Amestu zenuen Euskal Herri euskalduna lortu arte zure lekukoari helduko diogu euskaltzaleok».

Euskarazko webguneen domeinua kudeatzen duen .EUS Fundazioaren sorreran Torrealdai izan zela lehendakari eta bidelagun gogoratu du Josu Waliñok, fundazioko zuzendariak.

«Tristura trinko batek estali du euskararen lurra, erreferentzia eta ipar izan delako, kulturgile oparo, intelektual handi eta konprometitua eta pertsona gertu eta atsegina», idatzi du Kike Amonarriz soziolinguistak.

Jakin aldizkariak posta elektronikoz zabaldu du erreakzioa. Hango zuzendari eta kidea izan zen Torrealdai: «Euskal kulturarentzat eta euskalgintzarentzat ezinbesteko pertsona izan da Torrealdai. Euskal pentsamendua sustatzen jardun zuen Jakin aldizkariko zuzendari gisa, baita ondoren Jakin Fundazioko lehendakari moduan ere. Euskal idazleen eta liburugintzaren ikerketa soziologikoetan aitzindari izan zen, eta euskalgintzak jasandako zentsurari buruz aparteko ikerketak burutu ditu, besteak beste. Gainera, ikertzaile ez ezik, eragile garrantzitsua ere izan da Torrealdai; Jakin Taldeko kide eta Euskaldunon Egunkaria berripaperaren sortzailea izan zen, esaterako».

Torrealdairen bizitzari eta ekarpenari buruzko informazioa ematen du Jakinek bere webgunean. «Eskerrik asko, Joan Mari, eman diguzun guztiagatik».

Elkar argitaletxeak gogoratu du 1972an Ipar Euskal Herrian 20 kulturgilek abiatu zutela euren egitasmoa; Hego Euskal Herriko beste 20 lagunen parte hartzearekin osatu zen, eta hogei lagun horien artean zegoen Torrealdai. «Gerora ere erabateko lotura izan du elkarrekin, beti izan baita modu batera edo bestera bertako kide. Elkar fundazioko patronatuko kide izan da Torrealdai, eta 2011tik 2014ra hangp lehendakaria izan zen, eta, azken urteotan, lehendakariorde funtzioa bete du. Ondorioz, elkarren ere ekarpen handia egin du eta arrasto sakona utzi du».

Torrealdaik euskal kulturak «independentzia erabatekotik» lan egin behar duela defendatu izan zuela beti nabarmendu du Elkarrek, eta intelektualak ikerlari zein ekintzaile gisa eginiko lana nabarmendu du. «Dudarik gabe, handia izango da euskal munduan utziko duen galera, eta handia etxeko eta gertukoen artean utziko duena ere».

Euskaltzaindiak Torrealdai «Euskaltzale sutsu eta nekaezina» izan zela gogoratu du. Liburugintzan eginiko lana jarri du mahai gainean, eta 1975. urtean euskaltzain urgazle izendatu zutela, eta euskaltzain oso, 2007an. «Hare lan nekaezina eredugarria izan da euskalgintzan. Euskal kulturaren sustatzaile eta defendatzaile aparta izan da», adierazi du Andres Urrutia euskaltzainburuak. «Azalean baino, sakon, zehatz eta goi mailan jokatu du, eta gure hizkuntzaren adarretatik hainbatetan berritzaile izan dugu. Berba batez esateko, jakintzatik ekintzetara joaten jakin izan duen euskaltzale aparta izan da Torrealdai».

Miren Azkarate euskaltzainak hitz gakoetan laburbildu du Torrealdairen ekarpena: «euskara eta euskal kultura, liburugintza, Jakin eta Arantzazu».

Karmele Jaio idazleak «ezinbesteko» gisa definitu du Torrealdai: «Biba zu, Joan Mari. Ez zaitugu ahaztuko».

Torrealdaik ere «sentituz, pentsatuz eta ekinez» jardun zuela adierazi dute Pirritx, Porrotx eta Marimotots artistek.

JOAN MARI TORREALDAI [1942-2020]
Gehigarri berezia PDFn | Artikulu bilduma | Iritzi artikuluak

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Nekane Murga Jaurlaritzako Osasun sailburua agerraldi batean. ©Javier Etxezarreta/EFE

Murga: «Hau bigarren olatua da»

Olatz Esteban Ezkati

Azken orduetan nabarmen ugaritu dira kasuak Hego Euskal Herrian: 419 positibo atzeman dituzte, atzo baino 108 gehiago.

Bastidan, mahats bilketa, 2018an. ©Jaizki Fontaneda / Foku

Araban ere PCRak egingo dizkiete sasoikako langileei

Berria

Arabako Errioxan mahats bilketan 2.500 eta 3.000 langile artean ibiltzea espero da, eta Jaurlaritzak baieztatu du aukera hori aztertzen ari direla. Nafarroak sasoikako langileei eginiko lehen proben emaitzak jaso ditu: denek negatibo eman dute.

Azkaineko (lapurdi) eskolako sartzea, itxialdiaren ondotik. ©Guillaume Fauveau

Bidarteko udalekua itxi dute langile batek positibo eman duela eta

Oihana Teyseyre Koskarat

31 haur izan dira kontaktu zuzenean. Udalekua hetsirik egonen da bi egunez gutxienez. Maskara derrigortu dute Bidarten, Ezpeletan, Getarian (Lapurdi) eta Donibane Garazin.

Aguraingo plaza. ©Aritz Loiola/FOKU

Aguraingo Kokolo eta Donostiako Ramuntxo Berri tabernetan izan direnei proba egitera joateko eskatu die Jaurlaritzak

Berria

Agurainen, uztailaren 29tik abuztuaren 2ra han egon zirenei egin die deia; Donostian, berriz, uztailaren 26tik abuztuaren 3ra egondakoei.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna