IRITZIA

Joan Mari, gertuko gizon bat

 

Ramon Zallo -

2020ko abuztuak 1

Familiako harremana izan dut Joan Marirekin —bere bihotzeko lehengusinarekin ezkonduta nago, Maite Torrealdairekin—, baina estimuan, leialtasunean eta zeinek bestearen lanarekiko aitortzan oinarritutako harreman bat garatu genuen. Oso nabarmena izan da haren lana euskaltzale konprometitu, editore, historialari eta idazle gisa.

Foruko Mosone baserrian jaio zen Joan Mari, Urberuaga auzoan; bi familiako baserria zen. Jolaserako lurraldea zuen auzoa, Urdaibaiko dorretxearen —Peregil gaztelua—, Atxetako kobazuloaren —Barandiaranek 1959an Paleolitoko harribitxi gisa katalogatu zuena— eta garai hartan zeharo zaratatsuak ziren eta Mosonetik ehun metro eskasera zeuden kareharrizko bi harrobiren artean —haietako bat, gaur itxita dago, nire aititerena zen—.

Foruko eskola bateratuan ari zen lehen ikasketak egiten —orain udaletxea den eraikinean—, frantziskotarrek bere gurasoei —Jose, garai bateko bertsolarien kastakoa, eta Teresa— proposatu zietenean Arantzazuko mintegira joan zedin. 11 urte zituen. Joan Mariren etorkizuna oso ezberdina izango zatekeen gertakari hori gabe. Nekazari edo arotz trebe bat irabaziko genuen, baina ikertzaile euskaltzale handi bat galduko genukeen. Bizitzaren bidegurutzeak.

Euskal kulturako handietako bat sortu izanaren ohorea sentitu izan du beti Foruko haren familiak, aldi berean umil, atsegin eta gertukoa zen gizon bat sortu izanaren ohorea. Foruak herriko liburutegiari eman zion bere izena, 1999an, eta hamar urte geroago, Joan Marik han ospatu nahi izan zuen bere bizitza profesionaleko egunik garrantzitsuena: euskaltzain oso inbestitu zuten eguna.

Ez genuen ikusten nahi izango genukeen bezainbeste. Giputza bihurtu zen, Beatrizen matrimonio zoriontsuarekin eta bere seme-alaba zoragarri Garazi eta Manexekin, zeinak guztiz bat eginda egon baitira berarekin azkeneko hatsera arte. Maitasunez inguratuta joan da.

Egunkaria-ren itxierak eta haren zuzendarien atxiloketak ekarri zuen bere ibilbide distiratsuaren ordaina. Frankismoak itxi ezin izan zuena —Jakin eta Anaitasuna—, demokraziak egin zuen —Egunkaria eta Egin—. Diktadurek zentsuratu, demokraziek klausuratu. Zibilizazioaren aurrerabideak.

Absolbituak, duinduak, izan ostean, inork ez zien itzuli kultur enpresa bat hondoratzearen kalte ekonomikoaren eta ezta min fisiko eta moralaren ordaina ere. Familian badugu ziurtasun bat, bukaeraraino osotasun miresgarriz borrokatu duen minbiziaren arrazoiari buruz: trauma. Ankerkeria instituzionalaren historian agertzen ez ohi den bazterreko min bat.

Pertsona zoragarria zen, sinesmen sakonak zituena eta beti positiboa zena. Gogoratzen naiz, Egunkaria-ri buruz EHUn idatzi genuen liburu baten tituluari buruz hizketan ari ginela, berak proposatu zuela: Egunkaria, amets baten egia (2000), nik iradoki nuen amesgaiztoa-ri buruzko inolako erreferentziarik gabe; horrela geratu zen.

Nire harrotasuna da berarekin horren distantzia motzean tratua izana, eta errepresioa jasan zuenean bera defenditu izana. Eta haren lasaitasuna da BERRIAk Egunkaria-ren uberari jarraitu izana.

Agur eta ohore, senide maitea!

JOAN MARI TORREALDAI [1942-2020]
Gehigarri berezia PDFn | Artikulu bilduma | Iritzi artikuluak

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Nekane Murga, atzo, Eusko Jaurlaritzaren Bilboko egoitzan. ©Miguel Toña / Efe

Eusko Jaurlaritzak osasun larrialdia ezartzeko asmoa du

Andoni Imaz

Urkullu jarduneko lehendakaria litzateke batzorde bereziaren burua berriro ere, eta aukera izango luke jendea bakartzeko eta joan-etorriak mugatzeko. Murgak eta Tapiak agerraldi bat egingo dute bihar, hartuko dituzten neurriak esplikatzeko.

Salvador Illa Espainiako Osasun ministroa gaurko agerraldian. ©Chema Moya/EFE

Diskotekak eta gaueko tabernak ixteko agindu du Madrilek

Berria

Neurriak zorroztuko dituzte Hego Euskal Herrian, egoera epidemiologikoak okerrera egin duela eta. Gainerako taberna edo jatetxeek 01:00ean itxi beharko dute, eta gauerditik aurrera ezingo da bezero gehiagorik sartu. Kalean erretzea ere debekatuta egongo da, bi metroko tartea bermatu ezin bada.

Jendea paseoan Donostiako alde zaharreko kaleetan, atzo. ©Juan Carlos Ruiz/FOKU

618 kasu atzeman dituzte Hego Euskal Herrian

Berria

Bizkaian behera egin dute kasuek; Araban, Gipuzkoan eta Nafarroan, aldiz, igo egin dira.

Osasun langileak PCR probak egiten Donostian, aurreko astean. ©Gorka Rubio/FOKU

Azpeitiko Erdikalean ibili zirenei proba egiteko eskatu die Jaurlaritzak

Berria

Abuztuaren 7tik 9ra bitartean kale horretan ibilitakoek egin beharko dute testa.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna