Albistea entzun

Euskal presoak

Presoen urruntzearen bilakaera datuetan

Frantziako Estatuak egin zuen euskal presoak hurreratzeko lehen pausoa, eta Espainiak geroago ekin zion. Pixkanaka, gero eta gehiago dira Euskal Herritik hurbilagoko kartzeletan dauden euskal presoak. Mapa eta grafiko interaktibo hauekin, euskal presoekin egiten ari dIRen mugimenduak jarraitzen ditu BERRIAk.

Maddi Ane Txoperena Iribarren - Mikel P. Ansa -

2018tik gertatutako euskal presoen mugimendu guztiak bildu ditu BERRIAk mapa interaktibo honetan, Etxerat-en hilabeteroko txostenak eta kazeta honek jasotako datuak erabilita. Maparen ardatz kronologikoari pausa emanda, data jakin batean espetxe bakoitzean zenbat preso zeuden ikus liteke, zirkuluetan klikatuta.

Frantziako Gobernuak 2018ko urtarrilean iragarri zuen Euskal Herritik hurbileneko kartzeletara eramanen zituela haren kartzeletan zeuzkan presoak. Espainiako instituzioak ere preso asko gerturatzen eta Euskal Herriratzen hasi ziren 2020ko udazkenean. Pixkanaka, urrutien zeuden presoak hurbiltzen joan dira, eta 2021eko uztailerako hiru laurdenak baino gehiago 300 kilometro baino gutxiagorako kartzeletan zeuden.

2018ko maiatzean iragarri zuen ETAk bere ibilbidea bukatutzat eman zuela, eta, hilabete geroago, Pedro Sanchez Espainiako presidenteak erran zuen «bertzelako espetxe politika bat» eginen zuela. Lehendik, 2017ko uztailetik, EPPK-k haren erabakiaren berri emana zuen: presoek espetxe legedian sakontzeko urratsak eginen zituztela iragarri zuen.

Espainiak 2018ko abuztuan hasi zituen lehendabiziko mugimenduak: banaka, binaka, hasi ziren lehen gerturatzeak, apal. Baina Espainiako 2019ko azaroko hauteskundeek eta COVID-19aren pandemiak etena ekarri zuten: 2019ko abendutik 2020ko ekainera ez zuten euskal preso bat bera ere hurbilduko edo Euskal Herriratuko zutenik iragarri. 2020ko ekainetik aurrera, ordea, biderkatu egin dira Euskal Herriratze eta hurbiltze iragarpenak, eta 2021eko uztailerako 600 kilometro baino gutxiagora zeuden ia euskal preso guztiak.

2020ko udazkenetik aurrera, Espainiako Espetxe Instituzioak ia astero aritu ziren euskal presoak lekuz aldatuko zituztela iragartzen. Euskal Herriko kartzelak aparte utzita, Euskal Herritik 300 kilometro baino gutxiagora dauden espetxe hauetara eraman dituzte presoak, nagusiki: Zuerara (220 kilometrora), Logroñora (105 kilometrora), Soriara (230 kilometrora), Burgosera (180 kilometrora), Dueñasera (255 kilometrora) eta El Duesora (225 kilometrora). Altsasutik kalkulatzen dira distantzia horiek, erreferentzia gisa. Beste preso batzuk, berriz, Darocara (280 kilometrora), Villabonara (390 kilometrora) eta Mansillara (320 kilometrora) hurreratu dituzte.

Hurbildutako edota Euskal Herrira ekarritako preso horietako batzuk libre gelditu dira, bestalde: izan ere, zigorren zati handiena betea dutenak hurbildu zituzten hasieran. Euskal presoen kopurua jaisten ari da, edozein moduz. 2018 amaieran, euskal presoak 309 ziren (300 EPPK-koak); 2019 amaieran, 275 (260 EPPK-koak); 2020 amaieran, 224 (210 EPPK-koak); 2021 amaieran, 201 (189 EPPK-koak). Mapan eta grafikoetan guztiak ageri dira. Horiez aparte, 2021 bukaeran zortzi preso ari ziren etxean zigorra betetzen.

Bestalde, Espainiako Espetxe Erakundeak bigarren graduak ematen hasi ziren hurbildutako preso batzuei. Kontrara, 2018an lehen graduan zeuden guztiz gehienak, EPPK-koak bereziki. Gradu progresioak lortzeko zailtasunak baldin badituzte ere —Zueran horretarako dauden zailtasunak salatu izan dituzte, adibidez—, egoera aldatzen ari da preso askorentzat.

Frantziako kartzeletan, 2018an aldatu zen egoera. Urte hartako urtarrilean ez zegoen euskal presorik Mont de Marsanen (215 kilometrora). Hilabetez hilabete, kartzela horretan eta Lannemezanen (290 kilometrora) hasi ziren biltzen euskal presoak. 2020 bukaeran hiru laurdenak zeuden bi espetxe horietan, Euskal Herritik gertuen daudenetan.

Emakume presoak, aldiz, ez dituzte hurbildu Frantziako instituzioek: urrun segitzen dute, eta, gainera, sakabanatuta, Roazhon (Rennes, Bretainia), Reau eta Roanneko espetxeetan (Frantzia) —ez dago emakumeentzako modulurik Lannemezanen eta Mont de Marsanen—.

Urteetan euskal preso asko hartu dituzten zenbait kartzelatan orain ez dago euskal presorik. Fleury Merogis eta Fresnes dira horietako bi, Frantzian. Espainian, Badajoz, Caceres, Monterroso eta Ocañan dagoeneko ez dago euskal presorik, ez eta Puertoko kartzeletan, Herrera de la Manchan eta beste askotan. Andaluziako eta Valentziako kartzeletan ez da euskal presorik 2021eko udatik, ezta Galiziakoetan ere.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Donostiako Renferen geltokia. ©GORKA RUBIO / FOKU

Beste geltoki bat aldiriko trenen transferentziaren lokarria askatzeko

Xabier Martin

Laster egingo dute Gasteizek eta Madrilek aldiriko trenen eskuduntza gerturatuko lukeen bilera

Beatriz Artolazabal eta Ramiro Gonzalez, gaur, Gasteizen ©L. Rico / Efe

Gasteizerako proiektu «kontinuista eta berritzailea» gidatuko duela esan du Artolazabalek

Edurne Begiristain

EAJren Arabako Lurralde Batzarrak Arabako hiru barrutietarako hautagaiak berretsi ditu gaur. EH Bilduk oniritzia eman die Arabako zortzi udalerrietako zerrendaburuei, eta Ahal Dugu-k hiriburuetako hautagaiak aurkeztu ditu.

Senpereko herriko etxeko oposizioak ere dimititu egin du

Senpereko herriko etxeko oposizioak ere dimititu egin du

Arantxa Iraola

Urrian hautetsi hainbatek utzi zuten kargua, auzapezaren kudeaketa ereduarekin kritiko

 ©MARISCAL / EFE

«EAJk 40 urtez egin duen politikan dabil EH Bildu orain»

Xabier Martin

Kupoaren bost urterako akordioa da EAJren legegintzaldiko mugarri nagusietako bat, Sagastizabalen arabera. Nafarroako trafiko eskuduntzari ongietorria egin dio.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.