Albistea entzun

Euskal presoak

Presoen urruntzearen bilakaera datuetan

Frantziako Estatuak egin zuen euskal presoak hurreratzeko lehen pausoa, eta Espainiak geroago ekin zion. Pixkanaka, gero eta gehiago dira Euskal Herritik hurbilagoko kartzeletan dauden euskal presoak. Mapa eta grafiko interaktibo hauekin, Espainia euskal presoekin egiten ari den mugimenduak jarraitzen ditu BERRIAk.

Maddi Ane Txoperena Iribarren - Mikel P. Ansa -

2018tik gertatutako euskal presoen mugimendu guztiak bildu ditu BERRIAk mapa interaktibo honetan, Etxerat-en hilabeteroko txostenak eta kazeta honek jasotako datuak erabilita. Maparen ardatz kronologikoari pausa emanda, data jakin batean espetxe bakoitzean zegoen preso kopurua ikus liteke, zirkuluetan klikatuz gero.

Frantziako Gobernuak 2018ko urtarrilean iragarri zuen Euskal Herritik hurbileneko kartzeletara eramanen zituela haren menpeko lurraldeetan zeuzkan presoak. Espainiako instituzioak ere preso asko gerturatzen eta Euskal Herriratzen hasi ziren 2020ko udazkenean. Pixkanaka bada ere, aldatu egin da euskal presoen mapa: itxuraz, hurbiltzen hasi da urruntzearen akabera.

Presoak lekualdatzeko iragarpenak egiten dituztenean berritzen dira mapa eta grafiko interaktibo hauek, eta baita Etxerat elkarteak datuak eguneratzen dituenean ere. Espainiako instituzioak euskal presoekin egiten ari diren mugimenduak jarraitzeko tresna bat da beraz.

2018ko maiatzean iragarri zuen ETAk bere ibilbidea bukatutzat eman zuela, eta, hilabete geroago, Pedro Sanchez Espainiako presidenteak erran zuen «bertzelako espetxe politika bat» eginen zuela. Lehendik EPPK-k haren erabakiaren berri emana zuen, 2017ko uztailean: presoek espetxe legedian sakontzeko urratsak eginen zituztela iragarri zuen.

Espainiak 2018ko abuztuan hasi zituen lehendabiziko mugimenduak: banaka, binaka, hasi ziren lehen gerturatzeak, apal. Baina Espainiako 2019ko azaroko hauteskundeek eta COVID-19aren pandemiak etena ekarri zuten: 2019ko abendutik 2020ko ekainera ez zuten euskal preso bat bera ere hurbilduko edo Euskal Herriratuko zutenik iragarri. 2020ko ekainetik aurrera, ordea, biderkatu egin dira Euskal Herriratze eta hurbiltze iragarpenak.

2020ko udazkenetik aurrera, Espainiako Espetxe Instituzioak ia astero ari dira euskal presoak lekuz aldatuko dituztela iragartzen. Euskal Herriko kartzelak aparte utzita, Euskal Herritik 300 kilometro baino gutxiagora dauden espetxe hauetara ari dira eramaten presoak, nagusiki: Zuerara (220 kilometrora), Logroñora (105 kilometrora), Soriara (230 kilometrora), Burgosera (180 kilometrora), Dueñasera (255 kilometrora) eta El Duesora (225 kilometrora). Altsasutik kalkulatzen dira distantzia horiek, erreferentzia gisa. Beste preso batzuk, berriz, Darocara (280 kilometrora), Villabonara (390 kilometrora) eta Mansillara (320 kilometrora) ari dira mugitzen.

Hurbildutako edota Euskal Herrira ekarritako preso horietako batzuk libre gelditu dira, bestalde: izan ere, zigorren zati handiena betea dutenak hurbildu dituzte maiz —ez beti—. Euskal presoen kopurua jaisten ari da, edozein moduz. 2018 amaieran, euskal presoak 309 ziren (300 EPPK-koak); 2019 amaieran, 275 (260 EPPK-koak); 2020 amaieran, 224 (210 EPPK-koak). Horiez aparte, 2020 bukaeran zortzi preso ari ziren etxean zigorra betetzen. Mapan eta grafikoetan guztiak ageri dira.

Bestalde, Espainiako Espetxe Erakundeak bigarren graduak ematen hasi dira hurbildutako preso batzuei. Kontrara, 2018an lehen graduan zeuden guztiz gehienak, EPPK-koak bereziki. Gradu progresioak lortzeko zailtasunak baldin badituzte ere —Zueran horretarako dauden zailtasunak salatu izan dituzte, adibidez—, egoera aldatzen ari da preso askorentzat.

Frantziako kartzeletan, 2018an aldatu zen egoera. Urte hartako urtarrilean ez zegoen euskal presorik Mont de Marsanen (215 kilometrora). Hilabetez hilabete, kartzela horretan eta Lannemezanen (290 kilometrora) hasi ziren biltzen euskal presoak. 2020 bukaeran hiru laurdenak zeuden bi espetxe horietan, Euskal Herritik gertuen daudenetan.

Emakume presoak, aldiz, ez dituzte hurbildu Frantziako instituzioek: urrun segitzen dute, eta, gainera, sakabanatuta, Roazhon (Rennes, Bretainia), Reau eta Roanneko espetxeetan (Frantzia) —ez dago emakumeentzako modulurik Lannemezanen eta Mont de Marsanen—.

Urteetan euskal preso asko hartu dituzten zenbait kartzelatan orain ez dago euskal presorik. Fleury Merogis eta Fresnes dira horietako bi, Frantzian. Espainian, Badajoz, Caceres, Monterroso eta Ocañan dagoeneko ez dago euskal presorik. Beste espetxe batzuetatik mugimendu gutxiago egin dituzte, adibidez Puerto III kartzelatik.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Irizpidea duzulako. Giroan zabiltzalako.

Zuk badakizulako.

Albiste gehiago

 ©CHRISTOPHE PETIT TESSON / EFE

«Ez da irreala instrukzio epaileak ez auzipetzea»

Ekhi Erremundegi Beloki

Egoitz eta Josu Urrutikoetxearen abokatuak Frantziako Justiziak euskal militanteei eman dien trataera gaitzetsi du, eta prozedurei buruzko argibideak eman ditu.
Beatriz Artolazabal, herenegun, Elgoibarko Memoria Ibilbidearen aurkezpen ekitaldian. ©IREKIA

Artolazabal: «Parot ez da sekula gudari bat izan; hiltzaile odoltsu bat da»

Maddi Ane Txoperena Iribarren Paulo Ostolaza

Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak Elgoibarren erraniko hitzek haserrea sortu dute memoria elkarteetan
Maria Txibite PSNko idazkari nagusia ©Idoia Zabaleta, FOKU

Maria Txibitek PSNko idazkari nagusi izaten jarraituko du

Oihane Puertas Ramirez

2014. urtean «hasitako bidean jarraitzea» du helburu. Urriaren 23an PSNko zuzendaritza berria berretsiko dute.

Francis Gonzalez Bokaleko auzapeza, artxiboko irudi batean ©Isabelle Miquelestorena, IPARLA

Francis Gonzalezek Bokaleko auzapez izaten jarraituko du

Oihane Puertas Ramirez

21 bozengatik nagusitu zaio Dominique Lavigneri. 2020ko ekaineko bozak ezeztatu ondoren egin dituzte hauteskundeak.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Egin BERRIAlaguna

Irizpidea duzulako. Giroan zabiltzalako.

Zuk badakizulako.

Egin BERRIAlaguna