Albistea entzun

Iran

Iranek bertan behera utziko ditu EBrekin adostutako lankidetza akordioak

Batasunak beste urtebetez luzatu ditu Irango agintari militar eta politikoen aurkako zigor ekonomikoak. Israelgo Gobernuak fiskaltzari eskatu dio igandeko erasoaren inguruko filtrazioak ikertzeko.

Irango Atzerri ministro Mohammad Javad Zarif.
Irango Atzerri ministro Mohammad Javad Zarif. Errusiako Atzerri Ministerioa / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Iosu Alberdi -

2021eko apirilak 13

EB Europako Batasuneko Atzerri Gaietarako bozeramaile Peter Stanok atzo adierazi zuen Irango Natanz zentral nuklearraren aurkako erasoa «gaitzesten» duela, baina baita Batasunak ez duela neurririk hartuko gertatutakoa argitu arte ere. Hori bakarrik ez, EBk Teherani ezarritako zigor ekonomikoak beste urtebete luzatuko ditu. Horri erantzunez, Irango Atzerri Ministerioak «bertan behera utziko ditu EBrekin dituen giza eskubideen inguruko elkarrizketa guztiak, baita horietatik eratorritako lankidetza mota guztiak ere, bereziki terrorismoaren, legez kanpoko drogen eta errefuxiatuen ingurukoak».

Atzerri Ministerioko bozeramaile Said Jatibzadehren esanetan, zigorrek ez dute «sinesgarritasunik», eta «arrazoi politikoengatik» hartu dira. Izan ere, haren arabera, Batasuna «isilik» dago AEBek ezarritako «legez kanpoko zigor ankerrek» Irango herritarren giza eskubideetan izan duen eraginaren aurrean. Hala, EBren aurkako neurriak hartzea aztertzen ari da.

Bruselak giza eskubideak urratu izana leporatzen dio errepublika islamikoari, 2019ko azaroan Iranen eginiko manifestazioetan parte hartu zuten herritarren aurka erabilitako «indarkeriagatik». Erregaien prezioaren igoerak eragin zituen protestak, eta horietan 230 lagun hil ziren, Teheranen arabera; 300 inguru, Amnesty Internationalen esanetan.

Halere, EBk Irango herritarrei ezarritako zigorrak ez dira berriak. 2011n hasi ziren, eta ordutik gora egin du kaltetuen zerrendak. Hala, egun herrialdeko 89 laguni eta lau erakunderi eragiten diete; iaztik zortzi herritar eta hiru instituzio gehitu dituzte zerrenda beltzera. Horien artean daude Poliziako eta Guardia Iraultzaileko —herrialdeko talde militarrik garrantzitsuena— hainbat buruzagi; besteak beste, Hossein Salami komandanteburua, Hossein Ashtari Polizia burua eta Mohammad Pakpour lurreko indar armatuen komandantea. Erakundeei dagokionez, berriz, Evin, Fashufuye eta Payai Shahr espetxeak gehitu dituzte.

Horiei EBren lurretan sartzeko bisak eskatzeko aukera debekatu zaie, eta aktiboak ibilgetu. Horrez gain, ezingo dira herrialde hartara esportatu «errepresiorako erabili daitezkeen ekipamenduak» eta «telekomunikazioak zelatatzeko tresnak».

Albistea 2015eko akordio nuklearra berritzeko negoziazio mahaira itzultzeko lehen elkarrizketen ostean iritsi da. EBren EEAS kanpo ekintzarako zerbitzua ari da horiek koordinatzen, eta han daude ordezkatuta Errusia, Txina, Frantzia, Erresuma Batua eta Alemania. Haien helburua Iranek eta AEBek akordio bat adostea da, azken horrek mahaira itzultzea erabaki ostean. Washington 2018an altxa zen, Donald Trump presidente ohia agintean zela, baina egungo presidente Joe Bidenek negoziazioei berriz ekiteko asmoa adierazi du.

Horiek aurrera egiteko, baina, beharrezkoa da AEBek Irango Gobernuaren aurka ezarritako zigor ekonomikoak ezabatzea, Teheranen arabera. Mohammad Javad Zarif Atzerri ministroa Washingtoni zuzendu zaio, esanez beharrezkoa dela hark uko egitea «terrorismo ekonomikoa» negoziazio tresna gisa erabiltzeari. Zigorrak bertan behera uztea da Teheranek «neurri zuzentzaileak» baztertzeko modu bakarra, gehitu du Atzerri Ministerioko bozeramaileak, eurek eginiko akordio nuklearraren hausteei erreferentzia eginez. Halakorik gertatu ezean, neurri horiek «jauzi esanguratsu bat emango dute, azken sabotaje terroristaren ostean».

Etxe Zuriko bozeramaile Jen Psakik, berriz, adierazi du eurek ez dutela zerikusirik izan igandeko erasoarekin, eta gehitu «bide diplomatikoan» zentratuta daudela: «Ez zaigu jakinarazi elkarrizketetara agertzeko planen inguruko aldaketarik».

«Gerra krimena»

Izan ere, zigor ekonomikoak ez dira akordioaren etorkizuna zalantzan jartzen duten bakarrak. Igandean Natanz zentralaren aurka eginiko erasoa «gerra krimen» gisa kalifikatu du Zarifek, eta gaineratu ez dela «zigorgabe» geratuko: «Nahita instalazio nuklear bati eraso egitea, material erradioaktiboa isurtzeko arrisku handiarekin, terrorismo nuklearra da».

Irango Gobernuak uste du Israel dagoela erasoaren atzean. Izan ere, Teheranek argudiatu du Tel Avivek agindu zituela zentral hark 2010ean eta iazko uztailean jasaniko erasoak ere. NBEko idazkari nagusi Antonio Guterresi bidalitako mezu batean, bozeramaileak gaineratu du Israelek akordio nuklearraren berriztapena eragoztearekin mehatxu egin zuela, eta orain «harro» ageri dela bide horretan neurriak hartu izanaz. Halere, sabotajearen egilea nor izan den argitzeko «ikerketa lan sakon bat» egiten ari direla gehitu du, eta ordura arte Iranek ez duela emango «egiletzaren inguruko azken epairik».

Israelgo Gobernuak herrialdeko hedabideek Tel Aviven usteko egiletzaren inguruan argitaratutako filtrazioak ikertzeko eskatu dio Avichai Mandelblit fiskal nagusiari. Horiek publiko egin dute Mossad inteligentzia zerbitzua egongo litzatekeela erasoaren atzean. «Ezin ditugu halako keinuak eta mendebaldeko iturrien istorioak onartu», azaldu du Benny Gantz jarduneko Defentsa ministroak. Hala, gobernuak ez du erasoaren egiletza onartu, baina Benjamin Netanyahu jarduneko lehen ministroak adierazi du Israelek ez duela «onartuko» Iranek arma nuklearrak izatea.

Natanz zentral nuklearrak 100.000 metro karratu ditu, eta Irango programa nuklearreko gunerik garrantzitsuena da. AEBetako inteligentzia zerbitzuak aipatuta, The New York Times egunkariak argitaratu du erasoak eragindako kalteak konpontzeko bederatzi hilabete inguru beharko dituela Teheranak. Izan ere, kolpea uranioa aberasteko zentrifugatzaile berriak martxan jarri ostean iritsi da, eta horiei eragin die nagusiki. Zentrifugatzaileek lehengaia %20 aberasteko ahalmena dute —lehergai atomiko bat egiteko %90 aberastu behar da—.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Sua eta kea Gazan, bart, Israelgo Armadaren bonbardaketen ondorioz. ©Haitham Imad / EFE

Nazioarteko Zigor Auzitegiak ez du baztertzen Gazaren aurkako erasoaldia "gerra krimena" izatea

Julen Aperribai - Paulo Ostolaza

Tel Avivek gutxienez 48 lagun hil ditu Gaza bonbardatzen hasi zenetik, tartean 14 haur. Hamasek suziriekin erantzun dio, eta sei lagun hil ditu. NBEk proposatutako su-etenari ezezkoa eman dio Israelek.

<b>Boris Johnson lehen ministroa, Downing Streeteko 10. zenbakitik irteten, atzo.</b> ©VICKIE FLORES / EFE

Ipar Irlandan aritutako soldaduak epaitzea galarazi nahi du Londresek

Iosu Alberdi

Ostiral Santuko Akordioaren aurreko gertaerei eragingo lieke legedi berriak; 2.000 kasu inguru
Etxegabetzeen aurkako protesta bat, joan den martxoan, Madrilen. ©LUCIA FRANCO

Hogei urte aterpe bila

Lucia Franco

NBEk bosgarrenez zigortu du Espainia, Madrilgo familia kaltebera bat etxerik gabe uzteagatik, eta sei hilabeteko epea eman dio halakorik ez gertatzeko protokolo bat aurkeztu dezan.

Manifestazio bat, joan den astelehenean, Bogota hiriburuan. ©MAURICIO DUEÑAS CASTAÑEDA / EFE

Negoziazioetan urratsik egin nahi ez izatea leporatu diote Bogotari

Arantxa Elizegi Egilegor

Barne ministroak «terrorista infiltratuei» egotzi dizkie istiluak. Calin izan da Duque presidentea

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna