Albistea entzun

Klima larrialdia

Hainbat mendez nabarituko dira klima larrialdiaren ondorioak

IPCCk argitaratu berri duen txostenean ohartarazi du mende amaierarako tenperatura 2,7 gradu igoko dela industria aurreko aroarekin alderatuta, eta, ordurako karbono neutraltasuna lortuta ere, itsasoaren maila 28 eta 55 zentimetro artean igoko da.

Nekazaritza eremu bat erabat lehortuta, Alacanten (Herrialde Katalanak). /
Nekazaritza eremu bat erabat lehortuta, Alacanten (Herrialde Katalanak). / Morell/EFE Tamaina handiagoan ikusi

Arantxa Elizegi Egilegor -

2021eko abuztuak 9

IPCC Klima Aldaketari Buruzko Gobernu Arteko Taldearen azken txostenak alerta maila gorena piztu du. Bertan jasotzen diren datuek ikuspegi iluna marraztu dute mende amaierarako, eta gizakia egiten dute %90 gertatzen ari denaren erantzule. Hala, iragartzen dute orain arte eragin diren aldaketen ondorioak mendeetan edo milurtekoetan nabarituko direla: itsasoen azidotasun maila handituz joango da, edota mendietako glaziarrek urtu egongo dira aurrerantzean ere. «Ondorioak okerragotuz joango dira tenperaturak igo ahala; eta zenbait galera ezin izango dira berreskuratu», adierazi du Ed Hawkingsek, Readingeko [Erresuma Batua] Unibertsitateko irakasle eta dokumentuaren egileetako batek.

Herrialdeek euren konpromisoak bete eta mende amaierarako karbono neutraltasuna lortuko balute ere, itsasoaren mailak 28 eta 55 zentimetro egingo luke gora; aldiz, Parisko Akordioak jaso bezala, tenperaturak industria aurrekoekin alderatuta, 1,5 gradu igotzen badira, itsasoak bi eta hiru metro artean egingo du gora datozen 2.000 urteetan, eta hogei metroraino, berriz, tenperaturak bost gradu egiten badute gora. Egungo neurriekin, 2,7 graduko berotzea aurreikusten dute adituek 2100erako.

Atzera begiratuz gero, azken 2.000 urteetan tenperaturak goranzko joera nabarmena izan du; egungo klima, duela 6.500 urtekoarekin parekatzen dute adituek, azken 100.000 urteko garairik beroena jotzen dena. Hala, industria aurreko garaiarekin alderatuta, 1,1 epelagoak dira egungo tenperaturak, eta igoera horretatik 1,07 gradu gizakiaren esku hartzeari egozten dizkiote. Gizakia jotzen dute prezipitazioetan izandako aldaketen eta itsasoaren gazitasuna handitu izanaren erantzule ere.

«Kirolez ariko bagina, esan ahalko genuke atmosferak dopina hartu duela; horrek esan nahi du lehen baino maizago ikusiko ditugula muturreko fenomenoak», azaldu du dokumentuaren aurkezpenean Petteri Taalasek, Munduko Meteorologia Erakundeko presidenteak. Datu esanguratsu bat ere nabarmendu du Taalasek: 1970etik, lurrazaleko tenperaturak azken bi milurteko 50 urteko beste edozein tartetan baino azkarrago igo dira, eta berotzearen ondorioak «munduko txoko guztietan» nabari dira dagoeneko: «Gizakiak zuzeneko eragina du, bai Greziako edo Ipar Amerika mendebaldeko suteetan, baita duela gutxi Txinan eta Alemanian ikusitako uholdeetan ere».

«Gaurko txostena alerta gorria da gizadiarentzat. Indarrak elkarrekin banatzen baditugu saihestu ahal izango dugu klima hondamendia, baina, dokumentuak argi uzten duenez, ez dago denbora galtzeko tarterik, ez aitzakiarik. Dei egiten diet gobernuburu eta interesatu guztiei COP26a arrakastatsua izan dadin», nabarmendu du NBE Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusi Antonio Guterresek.

Neurriak berehala

Badira sei urte munduko goi agintarietatik gehienek Parisko Akordioa sinatu zutela. Bertan adostu zuten zenbait neurri hartzea mende amaierarako tenperaturak bi gradu baino gehiago igo ez zitezen, eta ahalegin berezia egitea igoera ez zedin izan 1,5 gradu baino handiagokoa. Azken txostenaren arabera, ordea, aurreikusitako bi testuinguruetatik bakar bat ere ez da beteko, baldin eta berehala neurriak hartu eta karbono dioxido isuriak kolpetik murriztu ezean. Zientzialariek uste dute, egungo joerak mantentze badira 1,5 graduko igoera beranduenez ere 2040rako helduko dela. Hori bera ohartarazi zuen IPCCk 2018ko txostenean, eta berretsi egin du gaurkoan. Gradu eta erdiko berotzeak ondorio larriak eragingo lituzke, eta, besteak beste, muturreko fenomenoak ugarituko, tartean bero boladak, kolpeko eurite handiak edota lehorteak.

Hala ere, adituek ez dute itxaropena galdu, eta nabarmendu dute klima larrialdiak okerrera egitea eragotz daitekeela herrialdeek mende erdirako karbono neutraltasuna lortzen badute, eta aurrez, 2030erako, isuriak nabarmen murrizten badituzte. Karbono neutraltasunera heltzeko estatuek ahalik eta gehiena murriztu beharko lituzkete isuriak, teknologia garbia deritzona erabiliz.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Ehorzketa etxe bateko bi langile droga trafikatzailea zelakoan hil zuten pertsona baten gorpua eramaten, Manilan, 2021eko irailean ©ROLEX DELA PENA / EFE

NZAk berriz ireki du Filipinetako drogaren kontrako gerrari buruzko ikerketa

Ander Perez Zala

Auzitegiak fiskaltzaren eskaria onartu du, argudiatuta Manilak harturiko erabakiak ez direla nahikoa izan. Duterteren agintaldian 30.000 lagun hil zituzten, giza eskubideen aldeko erakundeen arabera.

Josep Borrell EBko diplomaziaburua eta Naser Burita Marokoko Atzerri ministroa, hilaren 5eko bilkuraren ostean. ©J. M. / EFE

Marokoren eta EBren arteko harreman onak, mehatxupean

Ricard Gonzalez

Lehen informazioen arabera, badirudi Rabatek sortu zuela europarlamentuko ustelkeria trama. Eskandalu horrek gainezka eragin die bi aldeei, desadostasunen ondoren.
 ©Paolo Aguilar/ EFE

Dina Boluarteren aurkako zentsura mozioa aurkeztu dute

Berria

Peruko Kongresuko zenbait kideren arabera, presidentea «ez da gai» kargu horretan jarduteko

Herritar batzuk gizon baten hilotza eramaten, atzo, Jeninen. ©ALAA BADARNEH / EFE

Israelgo indarrek gutxienez hamar palestinar erail dituzte bi erasotan, tiroz

Julen Otaegi Leonet - Mikel O. Iribar

Jenin hirian eta Jerusalem ekialdean oldartu dira militarrak. Armadako buruak «terrorismoaren kontrako jarduerekin» jarraitzeko agindu du

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.