Albistea entzun

Afganistan

Hogei urteren buruan, talibanak agintean dira berriz ere

Ghanik eta gobernuko beste hainbat kidek herrialdetik ihes egin dute. Kabulgo aireportura jo dute bart milaka herritarrek, hiritik irteteko asmoz. Nazioarteko hegaldiak desbideratzen hasiak dira hegazkin konpainiak. Talibanek aurreratu dute gobernu berria «laster» iragarriko dutela.

Txina talibanekin harremanetan jarraitzeko prest agertu da

Arantxa Elizegi Egilegor -

2021eko abuztuak 16 13:31

Inoizko gerrarik azkarrena, eta, zenbaiten esanetan, garbiena ere izan da Afganistangoa. Izan ere, bi astean eta ia batere borrokarik egin gabe bereganatu dute herrialdea —hiri gehienetan aspaldian ari ziren miliziekin hitz egiten, nola amore eman adosteko—. Maiatz hasieran AEBetako tropen erretiratzea hastearekin batera, gogortu egin ziren gobernuaren eta talibanen arteko borrokak, eta berehala geratu zen argi Washingtonek trebatutako 300.000 soldaduak ez zirela miliziak gelditzeko gai izango. Hala, azken bi asteetan bata bestearen atzetik erori dira haien eskuetan herrialdeko hiri nagusiak, atzo arratsaldean Kabulera heldu ziren arte.

«Jainkoari eskerrak, gerra amaitu da herrialde honetan», esan zuen atzo Al Jazeerari eskainitako elkarrizketa batean Mohammad Naeem talibanen bozeramaileak. Naeemek aurreratu zuen ez dela beren asmoa Afganistan isolatuta geratzea, eta datozen egunetan iragarriko dutela zer-nolakoa izango den herrialdea kudeatuko duen gobernu berria. Dena den, zehaztu dute ez dutela urratsik egingo atzerriko indarrak herrialdetik irten bitartean: «Gerrillariak probintzietako hiriburuetan biltzen ari dira, eta elkarrizketak hasiko ditugu gobernua eratzeko. Bien bitartean, hala ere, normaltasunez jarraitu ahal izango dute herritarrek».

Axraf Ghani presidenteak atzerrira ihes egin zuen atzo, iturri ofizialek berretsi zutenez. Ghanik berak gerora zabaldutako ohar baten arabera, «odol gehiago isurtzea saihesteko» irten zen Kabuldik —talibanek haren dimisioa eskatu zuten, inolako akordiorik izango bazen—. Gauza bera egin dute haren gobernuko beste hainbat ministrok ere, tartean Defentsa ministro Bismillah Khanek eta haren hiru semeek.

Miliziek euren irudia hobetzeko ahalegina egin arren, mendebaldeko estatu gehienek nahiago izan dute han dituzten ordezkaritzak hustu eta euren langileak lehenbailehen bertatik atera. AEBek atzo bertan hustu zuten Kabulgo enbaxada —Washingtonentzat lan egindako 44.000 afganiarrak, ordea, hiriaren kanpoaldean daude oraindik ere, noiz ebakuatuko dituzten zain—, eta asmo berarekin ari dira lanean Europako herrialde gehienak ere. Horiek hala, 60 estatuk baino gehiagok eskatu diete talibanei erraz ditzatela atzerriko langileak handik ateratzeko lanak.

Baina atzerritarrak ez ezik, afganiarrak ere ez dira fio agintari berriez; besteak beste, askok euren azalean bizi izan dituztelako haien erabakien ondorioak. Hala, atzo iluntzean milaka izan ziren Kabulgo Hamid Karzai nazioarteko aireportura sartu ziren herritarrak, azken orduko hegaldietara igotzeko asmoz, gehienek han jarraitzen dute gaur goizean. Azken orduetan, gainera, bost hildakoren berri eman dute; ez dago argi tiroz hil dituzten edo jendetzak zapalduta hil diren. AEBetako indarren kontrolpean jarraitzen du aireportuak ofizialki. Ihesaldi saioak irudi beldurgarriak utzi ditu:

Bien bitartean, aire konpainia handiak hegaldiak desbideratzen hasiak dira, airekoak Afganistan gainetik igaro ez daitezen. Gehienek Pakistan eta Irango aire eremuetara jo dute. Bestalde, Kabulgo nazioarteko aireportutik irtetekoak ziren hegaldi komertzialak ere bertan behera geratu direla jakinarazi dute. Rakhshanda Jilali giza eskubideen aldeko ekintzaileak salatu du irten den azken hegaldi komertzialean atzerriko ordezkariei soilik utzi dietela sartzen: «Haur gure aireportua da, baina diplomazialariak dira hegazkinetara igotzen ari direnak, eta gu, berriz, zain gaude, eta inork ez digu azalpenik ematen».

Hiriburua hutsik iratzarri da gaur, bart gaueko milizien ospakizunen ostean. Kaleak ia hutsik daude, lekukoek zabaldu dutenez, eta gerrillarien patruilak ikus daitezke nonahi. Miliziek eurek jakinarazi dutenez, indar berezietako mila kide inguru heldu dira bart hirira, eta haien kontrolpean dago segurtasuna. Armadako soldaduei dagokienez, gehienek euren buruak entregatu zituzten atzo, eta beste askok zibilez jantzita ihes egin zuten hiritik.

NBEren goi bilera

Eguna helduko zela jakinda ere, inork gutxik espero zuen horren azkar iristea. Azken egunetan nazioarteko indarrek, Mendebaldeak batez ere, behin eta berriz errepikatu du talibanak agintera helduz gero isolatu egingo dutela herrialdea. Orain eguna heldu da, eta askok gaitzetsi duten arren boterea indarrez hartu izana, estatuburu gehienek nahiago izan dute zer gertatzen den ikusi arte itxaron.

AEBetako Estatu idazkari Antony Blinkenek defendatu egin du Washingtonen estrategia asteburuan ABC kateari eskainitako elkarrizketan. Haren esanetan, ezin litezke Kabul eta duela 46 urteko Saigon alderatu: «Afganistanera joan ginen duela hogei urte misio zehatz batekin, eta izan zen irailaren 11ko erantzuleen aurka egitea, eta misioa arrakastatsua izan da». Blinkenek ukatu arren, asko izan dira Kabulgo irudiak, 1975ean, Vietnamgo gerra amaieran, ikusitakoekin lotu dituztenak. Orduan ere AEBetako armadak hainbat aireko bidali zituen Saigonera bertako enbaxadako langileak ateratzeko, ia 50 urteren ondoren Kabulen egin duten moduan.

NBE Nazio Batuen Erakundeko Segurtasun Kontseiluak ezohiko bilerara deitua du gaur arratsalde-iluntzerako, herrialdeko egoeraz eztabaidatzeko.

Jarraitu irakurtzen: Txina talibanekin harremanetan jarraitzeko prest agertu da

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Txertoa hartzeko ilarak, Londresen. / ©Andy Rain, EFE

Txertatzera behartzeak «azken aukera» behar duela izan adierazi du OMEk

Arantxa Elizegi Egilegor

Osasunaren Mundu Erakundeak berretsi du Europan eta Asia erdialdean delta aldaera dela oraindik ere zabalduen dagoena. Austriak igandean amaituko du itxialdia.

Putin, eta Biden, pantailan, gaurko bilera hasi aurretik ©MIKHAEL METZEL / EFE

Ukrainan tentsioa baretzeko eskatu dio Errusiari Mendebaldeak

Igor Susaeta

AEBek ohartarazi diote Moskuri NATOk Europa ekialdean dituen baliabide militarrak indartuko dituela, Errusiak Ukraina inbaditzen badu. Biden eta Putin bilduta daude auziaz hitz egiteko.

Fronte Polisarioaren soldaduak joan den urrian Mahbesen, Mendebaldeko Saharan. / ©Manuel Lorenzo, EFE

Polisarioak ohartarazi du «Marokoren krimenek» ezinezko egiten dutela irtenbide baketsu bat

Arantxa Elizegi Egilegor

Saharar herriaren aldeko elkarretaratzea egingo dute Genevan, ostiralean, Giza Eskubideen Aldeko Nazioarteko Egunean. Salatu dute Sultana Khaia ekintzaileak urtebete baino gehiago daramala etxean preso, eta asteburuan eraso egin ziotela Marokoko segurtasun indarrek.

Matxino huthi batzuk hileta batean, atzo. ©YAHYA ARHAB / EFE

Saudi Arabiak gidatutako koalizioak eta matxino huthiek elkarri eraso egin diote

Igor Susaeta

Nazioarteko koalizio militarrak leporatu die matxinoei Riadeko auzoetara misilak jaurtitzea. Huthiek adierazi dute Saudi Arabiaren petrolio enpresa publikoaren instalazioari eraso egin diotela.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.