Albistea entzun

Wikileaks afera

Wikileaksen sortzailea bahitzeaz eta hiltzeaz eztabaidatu zuten CIAko buruek

Donald Trumpen agindupean, Julian Assange bahitzeaz eta hiltzeaz aritu ziren, 2017an, plataformak CIAren espioitza tresnak agerian utzi zituenean.

Julian Assange askatzeko eskatu zuten haren jarraitzaileek, Londresko Justizia Auzitegien arrean, abuztuaren 11n.
Julian Assange askatzeko eskatu zuten haren jarraitzaileek, Londresko Justizia Auzitegien arrean, abuztuaren 11n. Andy Rain / Foku Tamaina handiagoan ikusi

Edu Lartzanguren -

2021eko irailak 28 10:50

Julian Assange Wikileaksen sortzailea hiltzeko «plan zirriborroak» eskatu eta «aukerak» aztertu zituzten CIAko buruek 2017. urtean, Donald Trumpen agintaldian, Yahoo News atariak berriki argitaraturiko lekukotasunen arabera.

AEBetako espioitza agentziako kide ohien adierazpenak aipatu ditu atariak. Horien arabera, Assange bahitzeko eta hiltzeko planek eztabaida sutsua eragin zuten agentzian, besteak beste halako ekintza baten legezkotasunaz eta praktikotasunaz. Asange Londresen zegoen garai hartan. Bost urte zeramatzan Ekuadorrek han duen enbaxadan babestuta.

CIAko kide ohi baten arabera, Trumpen gobernuaren «maila gorenetan» eztabaidatu zuten ekintzailea bahitzeaz edo hiltzeaz.

AEBetako Gobernua eta CIA bera oso haserre zeuden Assangerekin orduan. Izan ere, Wikileaksek informazioa argitaratu zuen CIAk espioitzarako erabiltzen zituen tresnen inguruan. Filtrazioak erakutsi zuen zelako programa informatikoak zituen agentziak herritarrak zelatatzeko, besteak beste biktimen Applen telefonoak, Android eta Windows sistema eragileak eta telebista adimendunak erabilita.

CIAko kide ohien arabera, Etxe Zuria eta agentzia bera sutan zeuden filtrazioarekin, eta Trumpek CIAn buru jarri zuen Mike Pompeok «mendekua» nahi zuen. «Agentziako buruak errealitatetik at zeuden, lotsaturik zeudelako» filtrazioarengatik, lekukook adierazi dutenez.

Kanpaina bat martxan jarri zuten orduan Wikileaksen eta Assangeren aurka, eta horien mugimenduak eta komunikazioak zelatatzeko operazio handia egin zuten. Pompeok «estaturik gabeko zerbitzu sekretu etsai» gisa definitu zuen orduan plataforma hura.

AEBetako 30 funtzionario baino gehiago elkarrizketatu dituzte erreportajea egiteko. Horietako zortzik kontatu dute CIAk proposatu zuela Assange bahitzea.

Adierazi dutenez, proposamenok hautsak harrotu zituzten agentzian bertan, eta hainbat buruk argudiatu zuten halakorik egitea legez kanpokoa litzatekeela, nazioartean eskandalua sortuko lukeela eta, gainera, zaildu egingo lukeela Assange AEBetara estraditatzea lortzea.

Londresko Belmarsheko segurtasun handiko espetxean daukate orain Assange. Espioitza leporatuta, estradizioa eskatua du Washingtonek. Baina aurtengo urtarrilaren 4an, ekintzailea ez estraditatzea erabaki zuen Vanessa Baraitser epaileak, AEBetara eramateak kazetariaren buru-osasun arazoak okerragotuko lituzkeelako.

Assangeren abokatuek eskatu zuten hura behin-behinean aske uzteko, baina Baraitserrek atzera bota zuen eskaria.

Duela hamar urte pasa Assangek sortutako Wikileaks atariak Iraken eta Afganistanen egindako sarraskiei buruzko informazioa zabaldu zuen. Washingtonen arabera, Chelsea Manning analista estatubatuarra lagundu zuen kazetariak hark AEBetako Espioitza Legea urra zezan, eta informazio klasifikatua lor zezan ondoren bere atarian argitaratzeko.

2017an Erresuma Batuko Poliziak Ekuadorren enbaxadan atxilotu zuen, eta kartzelara eraman. Haren gertukoek salatu zuten enbaxadan eta espetxean igaro duen denborak buruko arazoak eragin dizkiola. Haren estradizioari buruzko auzi saioan, medikuek esan zuten Assangek Aspergerren sindromearen sintomak zituela eta espetxean jarraitzeak bere buruaz beste egitera bultza zezakeela.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Erizain bat gizon bati txerto dosi bat jartzen, Johannesburgon (Hegoafrika). ©Kim Ludbrook / Efe

Afrikako Batasunak izurriaren aurkako 110 milioi txerto dosi jasotzeko akordioa egin du

Igor Susaeta

Moderna etxearekin egin du ituna kontinenteko 55 herrialde biltzen dituen elkarteak, AEBetako Gobernuak bideratuta. Afrikan, oraingoz  herritarren %5,23ri jarri dizkiete txertoaren bi dosiak.

Sudango Khartum hiriburuan atzo izandako protesta baten irudia. ©STRINGER / EFE

Militarrek diote trantsizioaren «bidea zuzentzen saiatzen» ari direla

Ander Perez Zala

Al-Burhanek defendatu du Sudanen ez dela estatu kolperik izan, eta azaldu du «laster» gobernu berri bat izango dela; Kontseilu Subiranoak dio hark duela «autoritate legitimoa» oraindik ere. Armadak gutxienez zazpi lagun hil ditu manifestazioetan.

Sudango Kontseilu Subiranoa osatu duten bi sektoreen ordezkariak, 2019ko udan, gobernabide ituna sinatzen. ©EFE

Botere borrokan kateatuta

Ander Perez Zala

Sektore militarraren eta zibilaren arteko tirabira Sudango Kontseilu Subiranoa osatu zenetik egon da. Nola edo hala aurrera jarraitu dute, tentsioak eztanda egin duen arte.
Scott Morrison, Australiako lehen ministroa / ©Mick Tsikas, EFE

2050erako karbono neutraltasuna lortzeko konpromisoa hartu du Australiak

Arantxa Elizegi Egilegor

Neutraltasuna lortzeko, 12.924 milioi euroko inbertsioa egingo dute teknologia garbietan 2030era arte. Horrez gain, eutsi egingo diete 2030erako jarritako helburuei, hau da, isuriak %28ra murriztea 2005ekoekin alderatuta.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.