Albistea entzun
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez

Arkeologia

Ezkutaturik dauden 478 monumentu aurkitu dituzte Mexikon laser bidez

Oihanak estaltzen dituen lautada artifizial batzuk atzeman ditu zientzialari talde batek, Mexikoko Gobernuak LIDAR teknologiaren bidez hartutako irudiak aztertuz.

Aguada Fenixeko indusketa gunea, LIDAR teknologia bidez hartutako irudi batean. /
Aguada Fenixeko indusketa gunea, LIDAR teknologia bidez hartutako irudi batean. / Alfonso Bouchot / Wikimedia Commons (CC BY-SA) Tamaina handiagoan ikusi

Jon Ordoñez Garmendia -

2021eko urriak 26

Zientzialari talde batek Mexiko hegoaldean orain arte ezkutaturik egon diren 478 monumentu atzeman ditu LIDAR teknologiarekin hartutako irudi batzuei esker. Laser teknologia hori airetik erabiliz jasotako irudietan, oihanak ezkutatzen dituen lautada artifizial batzuk aurkitu dituzte, eta ondorioztatu dute ospakizunetarako eta liturgiarako erabiltzen zirela gune horiek, Science aldizkariak argitaratu duenez. Duela 3.000 urteko egiturak izan daitezkeela iragarri dute, eta emaitza ikerketarako inspirazio iturri izango dela zenbait hamarkadatan.

Aztertutako irudiak ez dira berriak; Mexikoko Gobernuak lehendik publiko egindakoak dira. Aurkikuntza egin duten ikerlariek jakin nahi zuen Aguada Fenix indusketa gunean aurkitutako patroi bat errepikatzen ote zen, eta irudi horiek zehatz-mehatz ikertzeari ekin zioten. Aguada Fenixen, iaz Nature aldizkariak iaz jakinarazi zuenez, maien inoizko eraikuntzarik handiena aurkitu zuten. K. a. 1000 eta 800 urteen bitartean datatu zuten, eta 1.400 metro luze eta hamabost metro garai den plataforma bat aurkitu zuten. Horren ondoan, alde banatan, beste hamar plataforma txikiago aurkitu zituzten, hogei guztira.

Adituek azaldu zutenez, alboetan plataforma txikiagoak dituen plataforma handiago baten patroia errepikatu egiten da inguru horretan. Horregatik, orain 500 monumentu atzeman dituen zientzialari taldea patroi horren bila hasi zen eremu zabalago batean Mexikoko Gobernuaren irudietan. 84.500 kilometro karratu ikertu dituzte, irudiak banan-banan aztertuz.

LIDAR (ingelesez, Laser Imaging Detection and Ranging) laserrarekin gauzak neurtzeko sistema bat da. Airetik erabilita oso baliagarria da arkeologian, irisgarritasun txikia duten tokietan. Normalean, LIDAR teknologiak bost metroko eskala duten irudiak jasotzen ditu, bereizmen txikia duelako. Ikerlariek, ordea, irudi horiek bereizmen handiko mapekin alderatu dituzte, eta 478 eraikuntza aurkitu dituzte, horietako batzuk Aguada Fenixeko patroi berbera dutenak.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Darth Vader eta haren soldaduak, Antiguatik udaletxera bidean. ©BERRIA

Elkartasunaren indarra lagun

Jakes Goikoetxea

'Star Wars' filmen sagako pertsonaien erakusketa eta desfilea egin dituzte Donostian. Zaleen Pink Force fundazioak antolatu ditu, Gipuzkoako Odol Emaileen Elkartearen alde.
 ©IÑIGO URIZ / FOKU

«Elkarte askotan konpromisorako urratsa egitea kostatzen da»

Iker Tubia

Pedagogia aktiboaren bueltan aritu da Bobes; batez ere, hezkuntza araututik kanpo. Emakumeen ahalduntzerako herri kultur-zentroetan aritu da jo eta su, eta hamaika elkartetan. Emakumeez, feminismoaz, ibilitakoaz eta erronkez mintzatu da.
 ©JAGOBA MANTEROLA / FOKU

«Entzundako zerbaitek norbaiti balio baldin badio, zoragarri»

Jakes Goikoetxea

Hamabi bideo elkarrizketako proiektu bat abiatu du, aurrera egiteko tresnak bilatzeko asmoz, besteek egindako bidetik ikasteko asmoz. Enpatian eta konfiantzan oinarritutako solasaldiak dira.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.