Albistea entzun

Euskara

XVIII. mendeko merkataritzan euskara erabiltzen zela azaleratu dute Euskaltzaindiak kaleratutako gutun bildumek

Euskaltzaindiak bi liburu aurkeztu ditu; Jose Ramon Minondo goizuetarraren gutunak daude horietan bildurik. Oiartzungo Olaberria burdinolaren harira bidalitako idazkiak dira, eta bistakoa da euskararen erabilera.

Euskaltzaindiako ordezkariak, gutun bilduma aurkezten.
Euskaltzaindiako ordezkariak, gutun bilduma aurkezten. Euskaltzaindia Tamaina handiagoan ikusi

Uxue Rey Gorraiz -

2021eko azaroak 17

Iraganeko garaietan eta euskararentzat bereziki ilunak ziren aldietan ere, euskara erabili egiten zen esparru sozialez haragoko giroetan. Hala berretsi dute Euskaltzaindiak Nafarroako Gobernuaren laguntzaz argitara atera berri dituen bi liburuek. Biak ala biak XVIII. mendearen hondarretik XIX. mende hasierara bitartean Jose Ramon Minondo goizuetarrak idatzitako gutunetan daude oinarriturik. Merkataritza kontuei buruzkoak dira idazkiak, 300dik gora, Oiartzunen jarduten zuen burdinola batean girotuak. Zehazki, Jose Ramon Minondo Goizuetarraren Gutunak. Olaberria (Oiartzun). 1790-1807. Edizioa eta Jose Ramon Minondo Goizuetarraren Gutunak. Olaberria (Oiartzun). 1790-1807. Hizkuntza Azterketa izenburupean kaleratu dituzte lanak. Gaur aurkeztu ditu Euskaltzaindiak, Iruñean eginiko agerraldi batean.

Euskaltzaindiako lehendakari Andres Urrutiaren esanetan, orain argitaratu diren gutunek balio dute ondorioztatzeko «euskara ez zela soilik esparru sozialetan erabiltzen». Hain zuzen, jakinarazpenak emateko gutunetan ere euskaraz aritzen zirela erakusten dute gutunok. Urrutiak azaldu duenez, gainera, Minondo «normaltasunez eta naturaltasunez» aritzen da gutun horietan, erabilera ohikoa zen seinale. Era berean, ezaugarri berberean jarri du arreta Mikel Arregi Euskarabideko zuzendariak ere, gaurko agerraldian. Nabarmendu du, hain justu, testuak ez direla erlijiosoak, eta argitu du: «Hori ez da hain ohikoa antzinako idazkietan».

Halaber, Urrutiak zehaztu du gutun horiek euskararentzat momentu «zaila» zen garai batean idatziak direla. «Jose Ramon Minondok gutur hauek idazten zituelarik, Espainiako Novísima recopilación lege testuen bildumak merkatariei debekatu egiten zuen gaztelaniaz idatzia ez zen liburu oro editatzea». Alegia, bistakoa da euskarak jazarpen sakona jasan zuen XVIII. mendearen bukaeratik XIX. mendearen hasierara bitartean, eta, oztopo horiek eduki arren, euskaraz egiten zuen Minondok.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

«Areto txikiak maite ditut; hor, bazara edo ez zara, eta ni banaiz»

«Areto txikiak maite ditut; hor, bazara edo ez zara, eta ni banaiz»

Edurne Elizondo - Nafarroako Hitza

Aitak oparitutako gitarrak jarri zuen Aurora Beltran musikaren bidean, duela 50 urte. Tahures Zurdos taldeak markatu du bide hori, nahiz eta musikariak bakarrik grabatu dituen bere azken diskoak. Tahures 2019an itzuli zen; Beltran ez da inoiz joan.

1 ©RAUL BOGAJO / @FOKU

Artea hezkuntzari so

Aitor Biain

'Pentsatzeko leku bat. Arte eskola eta praktika esperimentalak Euskal Herrian 1957-1979' erakusketa jarri du Artiumek. Ekainaren 5era arte egongo da zabalik
<em>Zura eta ura</em> egitasmoaren sortzaile eta sustatzaileak, Aquariumeko atzoko aurkezpen agerraldian. ©MAIALEN ANDRES / FOKU

Itsas portuen erradiografia bat

Alex Uriarte Atxikallende

Argazkilaritza eta literatura uztartzen dituen 'Zura eta ura' egitasmoa aurkeztu dute Aquariumean
Langile bat Donostiako Trueba zinema aretoak desinfektatzen. ©GORKA RUBIO / FOKU

Kulturak 2021ean emandakoaren errepasoa dakar 'Jakin' berriak

Erredakzioa

Ismael Manterolak eta Ainhoa Urienek idatzi dituzte 247. zenbakiko artikulu nagusiak. Beste hainbat sinadura ere bildu dituzte

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.