Albistea entzun

Frankismoa

Frankismoko krimenak epaitzeko bidea ireki nahi dute PSOEk eta Unidas Podemosek

Amnistia Legea «nazioarteko legediaren arabera» interpretatzeko aukera jaso dute zuzenketa batean. 1977ko araua indargabetzea baztertu du Podemosek, «indar demokratikoen lorpena» dela iritzita.

Ezkabatik ihes egindako hiru presoren gorpuzkiak deshobiratzea, orain hiru urte, Urdaitze (Nafarroa).
Ezkabatik ihes egindako hiru presoren gorpuzkiak deshobiratzea, orain hiru urte, Urdaitze (Nafarroa). Iñigo Uriz/FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Jon O. Urain -

2021eko azaroak 17

Ikusteko dago zer ibilbide izango den, baina iragarpenak berak harrabotsa sortu du: Espainiako Gobernua osatzen duten bi alderdi politikoek, PSOEk eta Unidas Podemosek, Memoria Demokratikorako Espainiako Legearen 30 zuzenketa adostu dituzte, 1977ko Amnistia Legea gaindituko luketenak. Horren arabera, frankismo garaian egindako gizadiaren aurkako krimenak eta torturak ez leudeke 1977ko arauak babestuta. Lege horixe izan da oztopo nagusia frankismoko krimenek bidea egin dezaten auzibidean, eta frankismoaren biktimek nazioartean bilatu behar izan dute Espainiako legediak ukatzen dien abaroa; Maria Servini Argentinako epaileak abiatutako ikerketetan, nagusiki.

Zuzenketak aurkeztu dituzte Espainiako Kongresuan, horretarako epea amaitzear. Gobernua osatzen duten alderdien beste asmoetako bat da, legearen bidez, frankismoaren biktimen errolda zabaltzea, epea ez dadin 1978an bukatu 1982an baizik. Hala eskatua zuten elkarte memorialista ugarik.
«Espainiako Estatuko lege guztiak, 46/1977 Amnistia Legea barne, interpretatu eta aplikatuko dira nazioarteko zuzenbidearen arabera, eta, zehazki, zuzenbide humanitarioaren arabera, zeinaren arabera gerra krimenak, gizadiaren aurkakoak, genozidioak eta torturak ez diren preskribatzen eta ezin diren amnistiatu», dio zuzenketak.

Neurriok jasoko lituzkeen legeak, ordea, bide luzea du aurretik, eta ez erraza, espero litekeenez. 1977ko Amnistia Legea jo izan da Espainiako trantsizioaren zutabeetako gisa, eta hala aitortu dute Enrique Santiago PCE Espainiako Alderdi Komunistako idazkari nagusi eta Espainiako 2030 Agendako estatu idazkariak: ziurtatu du arau berriak ez duela 1977koa indargabetuko, eta hura «indar demokratikoen lorpena» izan zela, ahalbidetu zuelako diktadura garaian jazarritako herritar asko aske geratzea. Beraz, Santiagoren hitzetan, helburua da 1977ko legea «berriro interpretatzea».

Edonola, gaineratu du lege berriaren eragina ez dela «oso nabarmena» izango, auzipetu litezkeenetako asko jada hilda daudelako. Haatik, biktimek «egia judiziala» eskura dezaten balio izango du, Santiagoren esanetan, eta horrek «erreparazioan lagunduko» die. Gobernuko alderdien babesa ziurtatuta, koalizioak beste babes politiko batzuk bilatu beharko ditu orain legegaiak aurrera egin dezan. ERCrekin eta EAJrekin hasiko dira hizketan, legegaiak aurrera egin dezan.

Interpretazioa gako
ERCk eskatua zuen 1977ko legea indargabetzeko, baina hori ez dela «zentzuzkoa» uste du Unidas Podemosek. ERCrentzat, ordea, aldaketak ez dira nahikoa, baina prest agertu dira tramitazioan zehar negoziatzeko. Horren ordez, arauen interpretazioan eragin nahi du gobernuak, 1977ko testua erabili ez dadin frankismo garaiko krimenak ez ikertzeko tresna gisa. Espainiako auzitegiek sarri egin diote erreferentzia trantsizio garaiko lege horri frankismoaren biktimen salaketak artxibatzeko.
Beste neurri batzuk ere jaso dituzte. Adibidez, frankismoari lotutako pertsonen erretratu edo adierazpide artistikorik ezingo da erakutsi publiko orokorrak sarbidea duen lekuetan.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©ANDONI CANELLADA / FOKU

«Egunetik egunera joan behar dugu indar harremana hobetzen»

Jon O. Urain

Hirugarren kongresu prozesua amaitu du Sortuk, estrategia eta zuzendaritza gaurkotuta. Rodriguezen hitzetan, alderdiaren helburua izango da «duela 60 urte gertatu zenaren moduko herri bulkada bat sustatzea».
 ©JON URBE / @FOKU

Altsasu: tsunamiari aurre egin dion horma

Joxerra Senar

Asteon, Europako Giza Eskubideen Auzitegiak ez du tramiterako onartu Altsasuko zortzi gazteen defentsaren eskaera, eta auzia itxitzat jo du. Amaia Izko abokatuak azaldu du «zail» egin zaiela Estrasburgon bost urteotako bidegabekeria ikusaraztea.

Amarik gabeko urtebetetze eguna

Amarik gabeko urtebetetze eguna

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Maria Lizarraga eta Iñigo Gutierrez euskal presoen alaba Izadik bihar beteko ditu 3 urte. Kartzelatik atera beharko du orduan, Espainiako espetxe legediak hala aginduta, eta amarengandik bereizi. Gutierrez atzo atera zen espetxetik, hirugarren graduan.

 ©SORTU

Arkaitz Rodriguezen zuzendaritza taldeak Sortuko militanteen %89ren babesa jaso du

Uxue Rey Gorraiz

Hirugarren Kongresuko itxiera ekitaldia egin du Sortuk Bilboko Bizkaia pilotalekuan. Zehaztu dituzte Nazio Kontseiluaren kideak: David Pla norabidetze estrategikorako gunearen arduraduna izanen da aurrerantzean, besteak beste.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.