Albistea entzun

Frankismoa

Frankismoko krimenak epaitzeko bidea ireki nahi dute PSOEk eta Unidas Podemosek

Amnistia Legea «nazioarteko legediaren arabera» interpretatzeko aukera jaso dute zuzenketa batean. 1977ko araua indargabetzea baztertu du Podemosek, «indar demokratikoen lorpena» dela iritzita.

Ezkabatik ihes egindako hiru presoren gorpuzkiak deshobiratzea, orain hiru urte, Urdaitze (Nafarroa).
Ezkabatik ihes egindako hiru presoren gorpuzkiak deshobiratzea, orain hiru urte, Urdaitze (Nafarroa). Iñigo Uriz/FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Jon O. Urain -

2021eko azaroak 17 20:44

Ikusteko dago zer ibilbide izango den, baina iragarpenak berak harrabotsa sortu du: Espainiako Gobernua osatzen duten bi alderdi politikoek, PSOEk eta Unidas Podemosek, Memoria Demokratikorako Espainiako Legearen 30 zuzenketa adostu dituzte, 1977ko Amnistia Legea gaindituko luketenak. Horren arabera, frankismo garaian egindako gizadiaren aurkako krimenak eta torturak ez leudeke 1977ko arauak babestuta. Lege horixe izan da oztopo nagusia frankismoko krimenek bidea egin dezaten auzibidean, eta frankismoaren biktimek nazioartean bilatu behar izan dute Espainiako legediak ukatzen dien abaroa; Maria Servini Argentinako epaileak abiatutako ikerketetan, nagusiki.

Zuzenketak aurkeztu dituzte Espainiako Kongresuan, horretarako epea amaitzear. Gobernua osatzen duten alderdien beste asmoetako bat da, legearen bidez, frankismoaren biktimen errolda zabaltzea, epea ez dadin 1978an bukatu 1982an baizik. Hala eskatua zuten elkarte memorialista ugarik.
«Espainiako Estatuko lege guztiak, 46/1977 Amnistia Legea barne, interpretatu eta aplikatuko dira nazioarteko zuzenbidearen arabera, eta, zehazki, zuzenbide humanitarioaren arabera, zeinaren arabera gerra krimenak, gizadiaren aurkakoak, genozidioak eta torturak ez diren preskribatzen eta ezin diren amnistiatu», dio zuzenketak.

Neurriok jasoko lituzkeen legeak, ordea, bide luzea du aurretik, eta ez erraza, espero litekeenez. 1977ko Amnistia Legea jo izan da Espainiako trantsizioaren zutabeetako gisa, eta hala aitortu dute Enrique Santiago PCE Espainiako Alderdi Komunistako idazkari nagusi eta Espainiako 2030 Agendako estatu idazkariak: ziurtatu du arau berriak ez duela 1977koa indargabetuko, eta hura «indar demokratikoen lorpena» izan zela, ahalbidetu zuelako diktadura garaian jazarritako herritar asko aske geratzea. Beraz, Santiagoren hitzetan, helburua da 1977ko legea «berriro interpretatzea».

Edonola, gaineratu du lege berriaren eragina ez dela «oso nabarmena» izango, auzipetu litezkeenetako asko jada hilda daudelako. Haatik, biktimek «egia judiziala» eskura dezaten balio izango du, Santiagoren esanetan, eta horrek «erreparazioan lagunduko» die. Gobernuko alderdien babesa ziurtatuta, koalizioak beste babes politiko batzuk bilatu beharko ditu orain legegaiak aurrera egin dezan. ERCrekin eta EAJrekin hasiko dira hizketan, legegaiak aurrera egin dezan.

Interpretazioa gako
ERCk eskatua zuen 1977ko legea indargabetzeko, baina hori ez dela «zentzuzkoa» uste du Unidas Podemosek. ERCrentzat, ordea, aldaketak ez dira nahikoa, baina prest agertu dira tramitazioan zehar negoziatzeko. Horren ordez, arauen interpretazioan eragin nahi du gobernuak, 1977ko testua erabili ez dadin frankismo garaiko krimenak ez ikertzeko tresna gisa. Espainiako auzitegiek sarri egin diote erreferentzia trantsizio garaiko lege horri frankismoaren biktimen salaketak artxibatzeko.
Beste neurri batzuk ere jaso dituzte. Adibidez, frankismoari lotutako pertsonen erretratu edo adierazpide artistikorik ezingo da erakutsi publiko orokorrak sarbidea duen lekuetan.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Usurbilgo udaletxea. ©NOAUA

Usurbilgo Sagardia plazaren izena aldatzeko exijitu du Espainiako Gobernu Ordezkaritzak

Xabier Martin

Joxe Martin Sagardia euskal errefuxiatua BVEk hil zuen 1980an, Miarritzen. ETAko ustezko kideen zerrenda batean dagoela esan dio udalari Espainiako Gobernu Ordezkaritzak, eta Terrorismoaren Biktimen Legea urratzen duela plazaren izenak.

Eneko Andueza eta Maria Txibite, bilera ostean. ©Berria

Sozialistak «ongizatearen berme» direla esan dute Anduezak eta Txibitek

Gotzon Hermosilla

PSE-EEk eta PSNk bilera egin dute, eta bi alderdien arteko «lotura estuak» nabarmendu dituzte.

<b>Foru Hobekuntzaren 40. urteurrena ospatu zen atzo Senatuan.</b> ©J.C. HIDALGO / EFE

Txibitek Foru Hobekuntza goraipatu du, «batasun konstituzionalaren barnean»

Joxerra Senar

Senatuan egin da Nafarroako estatutuaren urteurreneko ekitaldi nagusia. Hitzeman du «lehenbailehen» egingo dutela ituna trafiko eskumenari buruz

EH Bilduko Maddalen Iriarte eta Nerea Kortajarena aurrekontuei buruzko agerraldi batean. ©ENDIKA PORTILLO / FOKU

Oposizio taldeak adina osoko zuzenketa Jaurlaritzaren aurrekontuei

Xabier Martin

Osoko zuzenketez gain, 711 zuzenketa partzial aurkeztu dituzte EH Bilduk, Elkarrekin Podemosek eta PP+C’s-ek, 1.433 milioi eurorenak.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...