Albistea entzun

Oroimen Historikoa

Sorgin izateagatik zigorturiko emakumeak indultatu ditu Kataluniako Parlamentuak

Sorginen ehiza «jazarpen misoginoa» izan zela erabaki du ganberak, gehiengo handiz, eta udalei eskatu diete biktima haien izena kale izendegian sartzeko.

Sorgikeriaz akusaturiko emakumeen inguruko eztabaida, gaur, Kataluniako Parlamentuan.
Sorgikeriaz akusaturiko emakumeen inguruko eztabaida, gaur, Kataluniako Parlamentuan. Kataluniako Parlamentua Tamaina handiagoan ikusi

Edu Lartzanguren -

2022ko urtarrilak 26 16:38

Oroimen historikoaren inguruko erabaki historikoa hartu du Kataluniako Parlamentuak. Sorginen ehizan zigorturiko emakumeak indultatu eta haren izen ona berreskuratu du, gehiengo handiz onarturiko erresulozio baten bidez.

ERC, JxCat, CUP eta EnComun Podem taldeek aurkeztu dute erresoluzioa, eta PSCek ere horren alde bozkatu du. Ciutadans taldeak abstentziora jo du, eta kontra bakarrik PPk eta Voxek bozkatu dute.

Onarturiko testuaren arabera, emakumeok pairatutakoa «jazarpen misoginoa» izan zen. Legebiltzarrak dei egin die udalei kaleak izendatzerakoan kontuan har ditzaten emakume haien izenak.

Sorginkeriaren aurkako Europako lehenengo legea Katalunian ezarri zuten, Vall d'Aneun, 1424. urtean. XV. eta XVI. mendeetan torturatu, zigortu eta hil zituzten emakume gehien herrialdean.

No eren bruixes, eren dones (Ez ziren sorginak, emakumeak ziren) kanpainaren harira heldu da erresoluzioa Parlamentura. Azaroan erregistratu zuten. Bultzatzaileen arabera, testuaren helburua oroimen historikoaren erreparazioa, eta zigorturiko ia mila emakumeei «duintasuna eman eta haiek erreibindikatzea» da. Testuak «politika publikoak bultzatu nahi ditu oinarririk gabeko zigorrengatik exekutatu dituzten emakumeen memoria berreskuratzeko, eta oroimen historikoa indartzeko, beste hainbat lekutan sorturiko ekimenetan bezala, kasu Eskozian, Suitzan, Norvegian eta Nafarroan».

Astelehenean emakume haien inguruko dokumental baten estreinaldian egon zen Pere Aragones Kataluniako presidentea, eta aukeraz baliatu zen esateko sorginen ehiza «feminizidio instituzionalizatua» izan zela, eta Parlamentuaren erabakiak «iraganarekin justizia egiten lagunduko» duela.

ERCko Jenn Diazek esan du egunotan erresoluzioa «barkamen eske publikoa» izango zela. «Agian gauza hauek ez dute beharrezkoak ematen 2022an, baina inork ez ditu lehenago egin».

Parlamentuaren erresoluzioak adierazpen politikoak dira, eta ez dute, berez, eragin juridikorik.

Nuria Morello historialaria eta antropologoak gaia ikertu du, eta ikasitakoa azaldu zuen Iruñean, 2019an eginiko Sorgin-ehizaren historiari buruzko I. topaketa feministan. «Katalunian 400 kasu zenbatu dituzte historialariek, baina zantzuak daude milaka izan zirela jazarritakoak». Haren arabera, instituzioek kontrol sozialeko mekanismoak ezarri beharra zuten, eta horri gutxiengoaren jazarpena gehitu zitzaion. Azaldu zuenez, Kataluniakoak epaiketa sekularrak izan ziren, eta inkisizioak «eginkizun anbiguoa» eduki zuen horietan. Katalunia «deszentralizatutako herria izanik, inkisizioak ez zuen esku hartzeko aukerarik izan».

Euskal Herrian, «kataklismoa»

Euskal Herrian, hainbat auzi egin zituzten sorginkeriaren aitzakiarekin. Lehenetako bat 1525. urtean hasi zuten, Iruñean eta Pirinioetako hainbat bailaratan. Horretan 43 herritar hil zituzten, eta gutxienez beste 100 pertsona auzipetu zituzten. Ondotik Erronkari eta Zaraitzuko sorgin ehiza aipatzen dute historialariek, 1539. eta 1540. urteen artean eginikoa, Anotzibar eta Odieta haranekoa 1575 eta 1577 artean, eta Lapurdikoa, 1609an. «Sorgin ehiza kataklismoa izan da», esan dio BERRIAri Beñat Zintzo Garmendia historialariak azken prozesu horren inguruan.

Ezagunena, ostera, azkena izan zen: Zugarramurdiko prozesua, 1610. urtekoa. Horretan bakarrik, 300 herritar inguru salatu zituzten, eta horietako 11 erre egin zituzten, eta beste bost kartzelan hil ziren.

Edonola ere, Euskal Herriko sorginkeria epaiketa bat xehe agertzen duten agiririk zaharrenak 1370ekoak dira, Ander Berrojalbiz historialariak aurkitu duenez.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Irango protestei elkartasuna adierazteko elkarretaratze bat, joanden azaroan, Australiako Parlamentuaren parean, Canberran. ©LUKAS COCH, EFE

Iranek herritar bat exekutatu du, azken hilabeteetako protestekin lotuta

Gorka Berasategi Otamendi

Kondenatuari —23 urte— estatuko indarren agente bat labanaz zauritzea egotzi diote. Agintari judizial gorenaren esanetan, «aurki» gauzatuko dituzte mobilizazioen harira ezarritako beste heriotza zigor batzuk ere.

Lucian Bode Errumaniako Barne ministroa eta Margaritis Schinas Europako Batzordeko presidenteordea, gaur, Bruselan. ©OLVIER HOSLET / EFE

Kroazia Schengen eremuko kide izango da 2023an

Mikel Elkoroberezibar Beloki

Austriaren eta Herbehereen ezezko botoaren ondorioz, Bulgaria eta Errumania ez dira espazio bateratuaren barruan egongo.

Bittney Griner AEBetako saskibaloi jokalaria (ezkerrean) eta Viktor Bout arma trafikoagatik AEBetan zigortutako Errusiako teniente ohia (eskuinean). ©STR, EFE

Errusiak aske utzi du Brittney Griner, AEBek Viktor Bout libre uztearen truke

Berria

Griner saskibaloi jokalaria eta Bout arma salmentagatik AEBetan espetxeratuta zegoena Abu Dhabiko aireportu batean trukatu dituzte Moskuk eta Washingtonek.

Benjamin Netanyahu Israelgo lehen ministro ohia, herrialdeko parlamentuan, joan den azaroaren 15ean. ©ABIR SULTAN, EFE

Netanyahuk gobernua eratzeko akordioa itxi du ultrekin eta muturreko ortodoxoekin

Gorka Berasategi Otamendi

Shas eta Sionismo Erlijiosoa alderdien esku geldituko dira, besteak beste, Barne eta Ogasun ministerioak. Smotrich ultranazionalistak Zisjordaniaren gaineko botere handia pilatuko du.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.