Albistea entzun

Artea

Artea opari Artiumen urteurrenean

Gasteizko Artiumek ekitaldi batekin ospatu du hogeigarren urteurrena: performance bat egin du Itziar Okarizek, eta Nestor Basterretxearen lau eskultura aurkeztu ditu museoak.

Itziar Okariz artistaren performancea, gaur, Artiumen.
Itziar Okariz artistaren performancea, gaur, Artiumen. Raul Bogajo / Foku Tamaina handiagoan ikusi

Aitor Biain -

2022ko apirilak 26 22:59

Gela bat, Gasteizko Artium museoan, zementuzko eta egurrezko hormak dituena; leiho handi bat ere badu, aldi berean ate ere badena: aretoaren ertz batean mikrofono bat dago, eta aurrez aurre dozenaka bisitari, tartean erakundeetako ordezkariak, aulki banatan eserita, artistari so. Itziar Okariz artistak hartu du hitza, eta bisitariei beste gela batean imajinatzeko eskatu die; deskribatzen hasi zaie gela, baina haren argazkia oso bestelakoa da: Londresko etxebizitza bateko gela bat da, leiho bat ere baduena, jendearen kapelen, kamioien eta autoen gainetik beste leiho batzuetara ematen duena. Mahai bat ere badago, eta paper zuri batean Emakumeak eta nobela dago idatzita, letra handiekin, baina besterik ez.

2. kapitulua, V. W. performancearen parte da ariketa hori, eta Artium museoak ateak ireki zituela hogei urte bete direla ospatzeko antolatutako ekitaldi berezian aurkeztu du Okarizek. Izan ere, irakurketa eta arte garaikidea batu nahi izan ditu museoak ospakizunean, Liburuaren Nazioarteko Eguna ere pasatu dela baliatuta. Egunean zehar hainbat irakurraldi publiko egin dituzte, Arte eskola eta praktika esperimentalak Euskal Herrian, 1957-1979 erakusketaren harira kaleratutako Pentsatzeko leku bat argitalpena oinarri hartuta.

Okarizen arte ekintza Virginia Woolf idazlearen Gela bat norberarena saiakeran dago oinarrituta. Idazleak emakumeen genero rolak aztertu zituen lan horretan, eta artistak pasarte bat hautatu du bere sormen lanerako. Erabateko isiltasunean ekin dio irakurtzeari. «Agertokia, niri jarraitzeko adeitasuna baduzue, aldatua zen ordurako...».

Artistak behin eta berriz irakurri du pasarte hori, esaldiz esaldi, hitzez hitz. Baina errepikapen bakoitzean hitz bat kendu du. «Niri jarraitzeko adeitasuna baduzue, aldatua zen...». Gela bera, argazkia bezala, aldatu egin da irakurraldi bakoitzean, kanpotik sartzen diren askotariko soinu eta zaratek isiltasuna hausten duten bitartean. Baina artistak etenik gabe jarraitu du, ordu erdiz, buklean, harik eta hitz bakarrarekin geratu den arte: «Gehiago». Txalo zaparrada batekin erantzun diote bertaratutakoek.

Basterretxea gehiago

Okarizen performancea amaituta, Ander eta Itziar Basterretxeak hartu dute hitza. Nestor Basterretxearen bilobak dira, eta haiek ere museoak antolatu duen irakurraldiarekin bat egin nahi izan dute. Izan ere, Basterretxea bera da hogeigarren urteurreneko beste artista gonbidatua. Artiumek artistaren lau obra jarri ditu ikusgai museoaren eraikinaren kanpoaldean.

1960an egindako bi pieza eta 2000. urtean egindako beste bi dira, eta altzairuz nahiz burdinez egindako disko forma dute: Gaua (1960), Titulurik gabe (1960-61), Titulurik gabe (Meridianoa) (1960-2001), eta Titulurik gabe (Meridianoa) (1960-2001). «Aitak ohitura zuen lehendik egindako obra bat hartu eta, garai berriaren testuingurutik abiatuta, itxura berri bat emateko edo beste obra bat asmatzeko», azaldu die artistaren seme Gorka Basterretxeak erakundeetako ordezkariei aurrena, eta bisitariei gero.

Beatriz Herraez museoko zuzendariak adierazi du izurria baino lehen hasi zirela Basterretxearen familiarekin hitz egiten; hainbatetan egin zutela bisita haren tailerrera ere, Hondarribiko (Gipuzkoa) Idurmendieta baserrira, eta handik ekarri dituztela. Museoak baditu lehendik ere Basterretxearen obra batzuk, halere. Horietako zenbait ikusgai daude Zeru bat, hamaika bide erakusketan. Baina museoaren bildumara batu diren azken lau pieza horiek esanahi berezia dute, artistak planotik espaziora, hots, bi dimentsiotik hiru dimentsiora jauzi egin zuen urtean egindakoak direlako.

Parez pare daude, bada, Oteiza, Txillida eta Basterretxearen lanak egun, Artium museoaren eraikinaren kanpoko aldean. Eta izen handiko artisten lanak badira ere, Herraezek gabezia batez ohartarazi ditu ordezkari politikoak: emakumezko artisten lanak falta dira. «Ebidentea da. Baina ildo horretan ari gara lanean, eta espero dugu aurki izatea baten bat».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Joseba Sarrionania, Usoa Zumeta, Juan Antonio Urbeltz, Saioa Alkaiza, Iker Galartza eta Olatz Arrieta. ©Berria

EKT graduondokoak kulturgintzaren gaur egungo galderei helduko die

Itziar Ugarte Irizar

Joseba Sarrionandia, Saioa Alkaiza, Usoa Zumeta, Ttittika Rekalt, Dana Moya, Garazi Arrula eta beste ariko dira hizlari bederatzigarren edizioan. Ostegunean itxiko dute izena emateko epea.

Emir Kusturica, iaz, Kairon. ©Khaled Elfiqi/ EFE

Bertan behera gelditu da Emir Kusturicaren Donostiako kontzertua

Berria

Hilaren 13an jo behar duten Kursaaleko auditoriumean The No-Smoking Band taldearekin

<b>Artze anaiak.</b> Txalaparta erakustaldia Iruñeko 1972ko Topaketetan. ©BERRIA

ARTE KONSTELAZIO BAT IRUÑEARI OPARI

Yasmine Khris

Iruñeko 1972ko Arte Topaketen 50. urteurrena ospatuko da aurten, eta orduko oroitzapenak bizirik dituzte batzuek. Xabier Morras margolariak, esaterako, kontrastez beteriko hiriaren irudia ekarri du gogora. Zentsurak, polemikek eta artisten aniztasunak ezaugarritu zuten topaketa.

 ©BERRIA

«72ko topaketen oroitzapena ez da anekdotikoa, baina ia»

Yasmine Khris

Ofizioz idazlea da Andres, baina komisario lanean arituko da aurten, 1972-2022ko Topaketetan. Urriaren 6tik 18ra eginen dira eta 70 jardunaldi baino gehiago antolatzeaz arduratu da.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...