Albistea entzun

Zientzia

James Webb teleskopioak jasotako lehen argazki eta datuak argitaratu dituzte

Bildutako lehen irudiek NGC 3132 nebulosa, Stephanen Boskotea galaxia multzoa eta Gila nebulosako NGC 334 eskualdea erakusten dituzte. WASP-96 exoplanetan ur eta lanbro zantzuak ere detektatu ditu teleskopioak.

Stephanen Bostekoa galaxia-multzoa

Lide Egizala Urteaga -

2022ko uztailak 13 09:27

James Webb teleskopioak orain arte ikusi gabeko unibertsoaren irudiak jaso ditu, eta dagoeneko ikusgai daude lehen datuekin batera. Irudiek unibertsoaren ikuspegirik sakonena erakusten dutela adierazi du Bill Nelson NASAko administratzaileak, «munduak inoiz izan ez duen ikuspegi bat».

Elhuyar aldizkariak azaldu duenez, hilabete behar izan zuen Webb teleskopioak Lurretik 1,5 milioi kilometrotara dagoen orbitara iristeko. Infragorrian lan egiten du teleskopioak, eta unibertso primitiboa behatzeko gaitasuna du. Hautsezko eta gasezko hodei trinkoak zeharkatu ditu, eta kosmosaren irudiak jasotzea lortu du. Hurrengo erronka 13.500 milioi argi urtera iristea da, lehen izarrak eta galaxiak behatzeko.


SMACS 0723 kumulua. Argazkia: NASA.

Espektroskopia da teleskopioaren beste ezaugarrietako bat. Teknika horren bitartez, WASP-96 exoplanetaren espektroskopia datuak lortu dira, eta uraren eta lanbroaren zantzuak detektatzea lortu dute; baita lainoak dauden ebidentzia ere. Webbek NGC 3132 nebulosaren irudiak ere jaso ditu. Lurretik 2.000 bat argi urtera dago nebulosa, eta hilzorian dagoen izar baten inguruan hedatzen ari den gas hodei erraldoi bat da.


NGC 3132 nebulosa. Argazkiak: NASA.

Stephanen Boskotea izeneko galaxia multzoaren irudia ere harrapatu du teleskopioak, eta orain arteko irudirik handiena da. Elhuyarrek jakinarazi duenez, inoiz ikusi gabeko xehetasunak ikus daitezke bertan: izar gazte eta jaioberrien multzo distiratsuak; galaxien grabitazio elkarrekintzen ondorioz luzatutako gasezko, hautsezko eta izarrezko isatsak; zulo beltz baten inguruko fluxuak; eta galaxietako batek (NGC 7318B) multzoaren kontra talka egitean sortutako talka uhinak.


Stephanen Boskotea galaxia multzoa. Argazkia: NASA.

Teleskopioak jasotako azken irudia, Gila nebulosako NGC 334 eskualdearen ertza izan da, izar distiratsuz betetako «mendien» eta «haranen» paisaia bat. Kasu honetan ere, inoiz ikusi gabeko irudiak jasotzea lortu da, izarren jaiotzaguneak erakutsi baititu.

Ikusi gehiago: Unibertsoaren inoizko ikuspegirik sakonena jaso du James Webb teleskopioak

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

 ©BERRIA

«Musika ekoizleok artistak ere bagara»

Unai Etxenausia

Musika urbanoa ekoizten hasi zen Denso duela bost urte. Euskal Herrian indarra hartzen ari den generoa dela nabaritzen du. Horregatik, estudio profesional bat irekitzeko apustua egingo du.
Ezkerretik eskuinera, Eider Amundarain Zaldibiako Lardizabal eskolako zuzendaria, Eñaut Agirre eta Zineb el-Ghaouti gurasoak, eta Karmele Perez Huheziko irakaslea. ©ARITZ LOIOLA / FOKU

Eskola denentzat izan dadin

Ane Insausti Barandiaran

Eskolako funtzionamendua euskaraz izan dadin, baina, era berean, edukiak guraso guztiek uler ditzaten, proiektu bat abiarazi dute Zaldibiako eskolan. Guraso euskaldunak eta migratzaileak elkarrekin ari dira baliabideak sortzen. Orain arte egindako bidea aztertu dute, jardunaldi batzuetan.

 ©MARISOL RAMIREZ / @FOKU

«Ipuinetako lizentziak hartu dituzte bertsolariek»

Urtzi Urkizu

Bertsolari Txapelketa Nagusiko ETBko emanaldietan analisiak egiten aritu da Martin, Ilaski Serrano esatariaren alboan. Hala arituko da hilaren 18ko finalean ere, Iruñean.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...