Albistea entzun

Memoria

Irunberriko arroilan egon al zinen umetan, ETAko bi kide hil zituzten egunean?

1990eko ekainaren 25ean Nafarroako bazter horretan txangoa egiten ari ziren haur gasteiztarren bila ari da Gure Bazterrak elkartea, hilketa haiek argitzeko asmoz.

Irunberriko arroila.
Irunberriko arroila. Gorka Rubio /Foku Tamaina handiagoan ikusi

Edu Lartzanguren -

2022ko irailak 12

«1990eko ekainaren 25ean Irunberrira antolatutako txango hartan egondako pertsonen bila gabiltza, haien testigantzak jasotzeko asmoz. Ume horiek 35 eta 45 urte arteko gasteiztarrak izango dira orain». Mezu hori zabaldu du Gure Bazterrak elkarteak. Historia eta etnografia ikertzen aritzen da Oñatiko elkarte hori (Gipuzkoa), eta Pako Aristi kazetari eta idazlearekin batera ekin dio Jon Lizarralde eta Susana Arregi ETAko kideen heriotza ikertzeari.

Duela 32 urteko egun horretan, tiroketa bat izan zen Irunberriko arroilan. Espainiako Barne Ministerioaren bertsioaren arabera, arroilan zeuden hiru pertsona identifikatzera joan zen Guardia Zibilaren patruila bat. ETAko kideek tiro egin zuten orduan, eta Jose Luis Hervas sarjentua hil. Ondoren, ihes egiten saiatu ziren. Guardia Zibilak arroila itxi zuen orduan.

Hurrengo goizean, Jon Lizarralde andoaindarraren eta Susana Arregi oñatiarraren gorpuak agertu zirela zabaldu zuen Guardia Zibilak. Buruan tiro bana zeukaten.

Geroztik, bertsio dantza ibili zuen Espainiako Barne Ministerioak. Hasieran esan zuten taldeko hirugarren kideak, German Rubenach bilbotarrak, egin ziela tiro Lizarralde eta Arregiri, gero bere burua hiltzen saiatzeko. Harrapatuta zeudela ikusita, euren buruaz beste egitea adostu zutela zabaldu zuten. Rubenach larri zauritu zen, baina bizirik iraun zuen.

Rubenachek ukatu egin zuen kideei tiro egin izana, eta Espainiako Auzitegi Nazionalak epaiketan baztertu egin zuen aukera hori. Inoiz ez dute argitu nork egin zien tiro. Gainera, Lizarralderen organoetan Irati ibaiko ura topatu zuten autopsia egitean. «Guardia Zibilaren errugabetasuna ziurtzat ematen dut, zuzenbide estatu bati dagokion bezala. Kontrakoa uste dutenek ekarri beharko dituzte behar diren frogak», esan zuen orduan Jose Luis Corcuera garaiko Barne ministroak (PSOE).

Geroztik, askotan jarri izan dute zalantzan bertsio ofiziala, eta honako susmoa plazaratu dute: ETAko kideak atxilotu, torturatu, eta bertan hil zituztela.

Benetan zer gertatu zen argitzen saiatzen ari dira Gure Bazterrak eta Aristi, eta horren ondorioa da lekukoak aurkitzeko abiatu duten kanpaina. Izan ere, epaiketaren sumarioan aipatzen dute umez beteriko bi autobus zeudela arroilan, gertaerak hasi zirenean. Gasteizko Udal Kirol Erakundeak eraman zituen hara, txango batean. «Bertan egondakoa bazara, txango horretan egondako norbait ezagutzen baduzu» edo gaiaren inguruko «edozein informazio» baduzu, eurekin harremanetan jartzeko eskatu dute. Horretarako, posta elektroniko bat zabaldu dute: jardunaldiak@hotmail.com.

Hainbat ahotsek eskatu dute azken urteotan gertakari haiek argitzeko. Hilketak gertatu zirenetik 30 urte bete zirenean, 2020an, Sortuko Iosu Lizarralde Aiastuik eta Endika Martinez Zuletek gutun bat plazaratu zuten BERRIA egunkarian. «Gure senide eta lagunekin zer gertatu zen, nork erail zituen, zein baldintzatan erailak izan ziren, eta zergatik erail zituzten jakin behar dugu, egiaren parte garrantzitsua baita eta guk egiari ez diogu mugarik jarriko», idatzi zuten. «Susana eta Jonen heriotzaren inguruan dauden erantzun gabeko galderak, pasarte ilunak eta argitu gabeko zirkunstantzien egia osoa jakitea eskatzen dugu».

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Harkaitz Millan, urriko prentsaurreko batean. ©BERRIA

Harkaitz Millan Gipuzkoako Kultura diputatuak dimisioa eman du, atxilotua izan ondotik

Uxue Rey Gorraiz

Agintarien kontrako atentatua egitea leporatuta atzeman du Ertzaintzak, Donostiako taberna batean izandako istilu batean. Maria Jose Telleria izanen da haren ordezkoa.

EH Baiko zuzendaritza berria, atzo, Baionan egin zuten ekitaldian. ©BOB EDME

EH Baik lurralde elkargo berezi bat nahi du, Euskal Herri burujabea helburu

Ekhi Erremundegi Beloki

Lehen kongresua egin du ezkerreko abertzaleen mugimenduak, Baionan. 2022-2026 aldirako bide orri politikoa onartu dute
Lore eskaintza egin zioten Zabalzari Altzan, haren muralean. ©JON URBE / FOKU

Madrilek Mikel Zabalza biktima gisa aitor dezala eskatu diote Denis Itxasori

Joxerra Senar

Heriotzaren 37. urteurrenean, omenaldia egin diote Donostiako Altza auzoan. Gaitzetsi dute Espainiako Gobernuak ez duela aldatu jarrera
EH Bilduko koordinatzaile nagusi Arnaldo Otegi, atzo egindako agerraldian. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

EH Bilduk %75era igo nahi du energia autohornikuntza 2045erako

Xabier Martin

Koalizio abertzaleak «Euskal Herriko eraldaketa ekosozialerako» bere energia estrategia plazaratu du. Energia berriztagarrien aldeko apustua berretsi du, munduko «klima kaosaren aurrean»

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...