Albistea entzun

Hizkuntza politika

Euskalgintzaren prekaritateari aurre egitea «zaila» izanen da energiaren kariotze garaian, Kurutxarriren ustez

Ipar Euskal Herriko Euskal Hedabideek emankizun berezia egin dute goizean, Baionan. Euskaraldiaren biharamunean, bilana egin dute, eta euskalgintzaren prekaritatea ere izan dute aipagai.

Euskal Hedabideen emankizuna, goizean, Baionan.
Euskal Hedabideen emankizuna, goizean, Baionan. Kanaldude Tamaina handiagoan ikusi

Oihana Teyseyre Koskarat -

2022ko abenduak 3

Euskaraldiaren eta Euskararen Nazioarteko Egunaren karietara, Ipar Euskal Herriko euskarazko bost hedabideak elkarlanean aritu dira gaur, Euskara, hedabideetatik karriketara! programa berezian. Baionako merkatutik zuzenean, Arantxa Idieder kazetariak eraman du saioa, Menane Oxandabaratz eta Kriztof Arotzarene kazetarien laguntzarekin. Euskaraldiaren bilanaz, hizkuntza politikaz eta euskalgintzaren prekaritateaz aritu dira.

Antton Kurutxarri Euskararen Erakunde Publikoko lehendakaria izan dute gomita, Euskal Konfederazioko Sebastien Castetekin batean. Euskalgintzako eragileen prekaritatea ekarri dute mahai gainera. Urrian, alarma gorria piztu zuen Ipar Euskal Herriko AEK-k, langileen prekaritatea salatu eta «urgentzia ekonomikoan» direla deitoratzeko. Ildo beretik, Castetek euskalgintzak eta euskararen biziberritzeak «behar ekonomikoak» behar dituela erran zuen. Kurutxarriren aburuz, euskalgintzako eragileen kezka heldua da instituzioetara, eta eztabaida hasia dute jada. «Eragile nagusi batzuk egoera gorrian ikusteak kezka sortzen du, eta eztabaida horretan sartzen ari gara. Baina ez dugu xantzarik: eztabaida horretan sartzen ari gara denetan energiaren prezioa igotzen ari delarik eta instituzioek ikaragarrizko gastu emendatzea izanen dutelarik horrekin. Negoziaketa tinko eta gogorra izanen da zerbaiten erdiesteko».

Euskararen ezagupen ofizialaz ere jardun dute biek. Honela mintzatu da Kurutxarri: «Behar dugu estatus edo ezagupen ofizial bat. Egun, ez da geriza juridikorik euskararentzat eta hori aldarrikatzen dugu. Molac legearen momentuan aldarrikapen hori biziago zen, eta orain berpiztu behar dugu. Dudarik gabe, desmartxa juridiko batzuk desblokatuko lituzke». Casteten ikuspegitik, ordea, ezagupen ofiziala «ez da nahikoa». Irlandako adibidea ekarri du gogora, erranez herrialde horretan hizkuntzak ezagupena baduela, baina oso egoera kaskarrean dela. «Beraz, ezagupen ofizialak ez du dena egiten. Lege kuadroa ematen du, baina behar dira ere diru baliabideak».

Azkenik, Kurutxarriri galdetu diote azterketak euskaraz pasatzeko negoziazioen harira Paristik berririk izan ote duen. Segurtatu du azken hiru hilabeteetan «berri izpirik ez» dutela izan. Emankizuna baliatu du François Xavier Pestel akademia ikuskariari dei egiteko, «ez dezan euskara ahantzi».

Euskaraldiaren hamaseigarren eguna

Euskaraldiaren bilana egin dute Zilia Hirigoien Ipar Euskal Herriko Euskaraldiko arduradunak eta Eneko Gorri Erabil kolektiboko kideak. Hirigoienek «balorazio ona» egin du: «Euskaraldia ez da euskararen aldeko kanpaina bat baizik eta ariketa sozial masibo bat. Gizartean ezaguna izaten hasi da, eta finkatzen ari da ere bai».

Bilan «kontrastatuago» bat egin du Gorrik. «Halere ariketa bitxia da. Euskaldunek oraindik bi txapa eman behar ditugu euskaraz naturalki bizitzeko. Badugu patologia bat. Euskaraldiak ez du bere potentzialitate guzia erakutsi aurten, baina, haatik, hamabostaldi kultural ederra izan da eta hori herri bat bizi den seinale da».

Euskaraldiaren bilan nahiko positiboa egin dute Castetek eta Kurutxarrik ere. Kurutxarri: «Eremu biziki frantsesetan ibiltzen naiz ene egunerokoan, eta leku gutitan ikusi ditut txapak. Haatik, elkargoan baziren ariguneak: EEPn adibidez, jendea txapa zuelarik entseatu da ariketa hobeki egiten, bereziki lehen astean». Castetek, ildo beretik, euskararen biziberritzeko prozesuan erabilera sustatzea ezinbestekotzat jo du. Halere, nabarmendu duenez «dena ez da herritarren gain uzten ahal, instituzioen laguntza ere beharrezkoa baita».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Auto ilara bat, Bilbo inguruan, artxiboko irudi batean. ©ANDONI CANELLADA / FOKU

Munduko batez besteko gas emisioak halako bi isurtzen da Euskal Herrian

Iosu Alberdi

Gaindegiak '2022ko adierazle galeria nagusia' txostena osatu du, lan publikoan eten baten ostean. Datu demografikoak, ekonomikoak, sozialak eta ingurumen arlokoak landu ditu behategiak
Osasun Bidasoa plataformako ordezkariak, atzo, Eusko Legebiltzarrean. ©BERRIA

Osakidetzaren kudeaketa eredua auzitan jarri du oposizioak legebiltzarrean

Edurne Begiristain

Oposizioko talde guztiek kritikatu dute Jaurlaritzaren Osasun Sailaren jarduteko era «bertikala». EAJk eta PSEk elkarrizketa defendatu dute
Euskal Eskola Publikoaz Harro-ren agerraldia, atzo, Bilbon ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Salatu dute matrikulazioa aldatu arren Jaurlaritzak itunpekoa babestuko duela

Irati Urdalleta Lete

Euskal Eskola Publikoaz Harro-k ohartarazi du ikasle kalteberak sareen artean banatzeak haiek estigmatizatzeko arriskua eragiten duela
Azagran emaztea hiltzea egotzi dioten gizona, atzo, epaiketan. ©JESUS DIGES / EFE

Gizon bat epaitzen hasi dira, andrea hiltzen saiatzea egotzita

Berria

Gizonak, emaztea hiltzat jo ondoren, Lizarrara jo zuen, polizia etxera, bikotekidea hil zuela esanez

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.