Albistea entzun

Artikoa

Ozeano Artikoa erabat urtuko da datozen hamarkadetan

Ikerketa baten arabera, Ozeano Artikoaren urtzea ezingo da eragotzi isuriak murriztuta ere. Ondorioz, areagotu egingo dira muturreko klima fenomenoak eta hondamendiak.

Ozeano Artikoaren irudi bat, 2018an ateratakoa.
Ozeano Artikoaren irudi bat, 2018an ateratakoa. Stefan Hendriks / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Maddi Iztueta Olano -

2023ko ekainak 7

«Beranduegi» da Ozeano Artikoaren urtzea eragozteko. Horixe ohartarazi dute zenbait zientzialarik, atzo argitaratutako ikerketa batean. Berotegi efektuko gasen isuriak asko murriztuta ere, 2030-2050 bitartean ez da izotzik izango Ozeano Artikoan. Ikerketaren arabera, gizakiak eragindako berotze globalaren ondorio da urtzearen %90.

Ozeano Artikoak irailean izan ohi du urteko izotz gutxien. Orain arteko datuen arabera —1979an hasi zen NASA sateliteko irudien bidez irudiak erregistratzen—, 2013koa izan zen izotz gutxieneko uda, eta, ondoren, 2021ekoa. Ikertzaileen arabera, 1979tik %12,6 murriztu da Ozeano Artikoko udako izotza hamarkada bakoitzean. Eta klima krisiaren adierazgarri «argigarrienetakoa» da hori.

Izan ere, Ozeano Artikoko izotza udan erabat urtzeko arriskua 2040. eta 2050. urteen artean zehaztu zuen IPCC Klima Aldaketari Buruzko Gobernu Arteko Taldeak 2021ean zabaldutako txostenean. Baina atzo argitaratutako ikerketak hamar urte aurreratzen du epe hori. Eta, urte batzuk aurrera begiratuta ere, goibela da panorama. Egun isurtzen den emisio kopuruari eutsiz gero, baita horiek zertxobait murriztuta ere, abuztua eta urria izotzik gabeko hilabeteak bihurtuko dira 2080. urterako.

Ikerketan parte hartu duen Dirk Notz zientzialariaren esanetan, gizakiona da errua. «Zientzialariok hamarkadak eman ditugu udan Artikoko izotza urtzearen inguruan ohartarazten. Berotze globalaren lehenengo ondorio larria da hau. Jendeak ez die kasurik egin gure abisuei».

Muturreko fenomenoak, gora

Ozeano Artikoko izotza urtzen denean, agerian geratzen da itsasoa, eta bero handiagoa xurgatzen du eguzkitik. Ondorioz, nabarmen berotzen dira itsas zabaleko ur korronteak. Berotze horrek muturreko hondamendiak eragin ditzake, batez ere Ipar Amerikan, Europan eta Asian. Eta Groenlandiako izotza urtzea ere eragin dezake. Bi izotz geruza horiek urtzen badira, nabarmen egingo du gora itsas mailak.

Udan Ozeano Artikoko izotza urtzea eragoztea dagoeneko «ezinezkoa» izan arren, posible da horrek eragingo dituen muturreko fenomenoei aurre egiteko prebentziozko neurriak hartzea, eta horretarako deia egin dute, hain justu, ikerketaren egileek.

Klima hondamendien lehenengo zantzuak Ipar Hemisferioan nozituko dira lehenbizi, baina «mundu osora hedatuko dira». Halaber, arriskuan egongo dira, gizakiak ez ezik, Lurreko ekosistema eta izaki bizidun guztiak ere.

Asko balio du irakurri duzun albiste/artikulu honek. Talde baten lanaren emaitza da.

Albiste hau zuri helarazteko eta talde honek bere lana baldintza egokietan egin dezan, BERRIAk ezinbestekoa du zure sostengua.

Zure babes ekonomikoarekin, aldi hau kontatzeko funtzioa betetzen jarraitu nahi dugu: kazetaritza konprometitu, kalitatezko eta independentea egiten.

Albiste gehiago

 ©OSKAR EPELDE

«Afrikaren menpekotasun aroa amaitzen ari da»

Oskar Epelde Juldain

Touoyemen arabera, kontinenteko liderren belaunaldi berri batek «forma eman nahi dio bere patuari». Eta sistemaz gogoeta bat plazaratu du: «Afrika demokratizatu behar da, ala demokrazia afrikartu?».
ERCko eta JxCko ordezkariak txaloka, atzo, Kataluniako Parlamentuan ebazpen bateratu bat onartu ondoren. ©Q. GARCIA / EFE

Erreferenduma, negoziaziora

Gorka Berasategi Otamendi

ERCk eta JxCk Sanchezen inbestidurarako baldintza ezarri dute: erreferendum baten alde «lan egiteko» konpromisoa hartzea. PSCk gaitzetsi egin du, eta bozak errepikatzeko aukera aipatu du

Alberto Nuñez Feijoo gaurko inbestidura saioan. ©Sergio Pérez / EFE

Feijook ez du gehiengo soila lortu

Berria

Lehenbiziko bozketan bezala, aldeko 172 boto, kontrako 177 eta baliogabe bat jaso ditu PPko presidentegaiak. 

Emmanuel Macron Frantziako presidentea (erdian), atzo, Korsikako Asanblean hitzaldia eman aurretik. ©P. P.-C. / EFE

Macronek «autonomia» eskaini dio Korsikari, berezitasuna aitortuta

Edu Lartzanguren

Frantziako presidenteak proposatu du uhartea komunitate «historiko» eta «kultural» gisa aitortzea. Konstituzioa moldatzeko prest agertu da

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...